Suudi Arabistan, Somali’de Türkiye’nin deniz üssünün açılmasını sağlayarak Babu’l Mendeb Boğazı’nda en önemli müttefiklerinden biri olan Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) ağır bir darbe indirdi. Bu gelişme, BAE’nin Yemen’in Aden kentinde Zübeydi’yi yeniden göreve döndürme tehdidiyle aynı döneme denk gelirken, Riyad ile Abu Dabi arasındaki açık hesaplaşmayı ve iki tarafın Yemen’deki uzun süredir devam eden çıkar çatışmasını gözler önüne seriyor.
Yemen’e karşı yıllarca aynı cephede savaşan iki müttefik Suudi Arabistan ile Birleşik Arap Emirlikleri arasındaki ayrışma giderek derinleşiyor. Uzun süredir iki ülke arasındaki çıkar çatışması, görünürdeki ittifakı yıpratırken tarafların Yemen’in farklı bölgelerinde kendi nüfuz alanlarını oluşturmasına yol açtı. Taraflardan biri meşru olarak nitelendirdiği devlet yapısına dayanırken diğeri ayrılıkçı grupları yetiştirip güçlendirdi.
Bugün bu gizli rekabeti patlama noktasına yaklaştıran gelişme ise eski iki müttefikin sahadaki karşı karşıya gelişidir: Suudi Arabistan’ın Somali’de Türkiye’nin deniz üssü üzerinden attığı adım ve BAE’nin Zübeydi’yi Aden’e geri getirme tehdidi.
Suudi Arabistan’dan Babu’l Mendeb’de BAE’ye ağır darbe
Babu’l Mendeb Boğazı’nın Afrika kıyısında çatışmaların tırmandığı bir dönemde Suudi Arabistan, bugün pazar günü, Yemen’e karşı kurulan koalisyondaki başlıca müttefiki BAE’ye ağır bir darbe indirdi.
Suudi medyası, Somali kıyılarında büyük bir Türk deniz üssünün açılışını gösteren görüntüler yayımladı. Görüntülerde Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, üs açılışında Türk subaylarla birlikte yer alıyor. Söz konusu tesis, bugün Somali kıyıları boyunca uzanan en önemli deniz üssü olarak değerlendiriliyor. Stratejik bir konumda bulunan üs, Babu’l Mendeb Boğazı ve Aden Körfezi’ne hâkim bir noktada yer alıyor.
Üssün Suudi Arabistan’ın talebi üzerine açıldığı belirtiliyor.
Zamanlama manidar: BAE’nin kampanyasına yanıt
Türkiye’nin yıllardır Somali’de varlık göstermesine rağmen açılış töreninin zamanlaması, BAE’ye verilmiş güçlü bir mesaj olarak yorumlanıyor. Bu gelişme, BAE’nin Somali’ye karşı yürüttüğü üst düzey kampanyanın ardından yaşandı. Söz konusu kampanya, Somali Cumhurbaşkanı’nın görevden alınmasına yönelik tehditleri de içeriyordu. Nitekim Cumhurbaşkanı’nın meşruiyeti, BAE hükümdarı Muhammed bin Zayid’in danışmanı Abdülhalik Abdullah tarafından dahi sorgulanmıştı.
Suudi Arabistan daha önce Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud’u BAE’yi Somali’den çıkarmaya teşvik etmişti. BAE’nin Somali’nin içişlerine müdahale ettiği yönündeki suçlamaların ardından Somali yönetimi, BAE büyükelçisine ülkeyi terk etmesi için süre tanımış ve bu ülkeyle mevcut tüm anlaşmaları feshetmişti. BAE ise Somali’nin bu kararını sorumsuzluk olarak nitelendirmişti.
Somali’deki bu gelişmeler, Suudi Arabistan’ın Yemen’in Babu’l Mendeb kıyısında yaşadığı ağır yenilginin ardından geldi. Riyad, söz konusu yenilgiden BAE’yi ve Yemen Silahlı Kuvvetleri ile çatışma bölgelerinden çekilen, BAE’ye bağlı Güney Devleri (El-Amalika el-Cenubiyye) güçlerini sorumlu tutuyor.
Riyad, İsrail endişesi nedeniyle Somali’de doğrudan adım atmaktan kaçınıyor
Siyasi gözlemcilere göre Suudi Arabistan, İsrail’in olası tepkisinden çekindiği için genel olarak Somali’de doğrudan harekete geçmekten kaçınıyor. Özellikle BAE’nin, İsrail’in desteğiyle bu bölgedeki varlığını, başta ayrılıkçı Somaliland bölgesi olmak üzere, güçlendirmiş olması Riyad’ın temkinli davranmasının nedenleri arasında gösteriliyor.
Aden: Çatışmanın ikinci cephesi
Öte yandan Yemen’in güneyinde de Suudi Arabistan ile BAE arasında ciddi bir mücadele yaşanıyor.
BAE, pazar günü yaptığı açıklamada, Yemen’in güneyinde Suudi Arabistan’a sert karşılık vereceği tehdidinde bulundu. Bu tehdit, Aden’i kimin yöneteceğine ilişkin yeni bir krizin ortasında geldi.
BAE istihbarat teşkilatının kontrolündeki bazı platformlar, feshedilmiş Güney Geçiş Konseyi’nin eski başkanı Aydarus ez-Zübeydi’nin fotoğrafını yayımlayarak onun Aden’e geri getirileceğini duyurdu. Bu hamle, daha önce Zübeydi’nin varlığını kırmızı çizgi olarak ilan eden Suudi Arabistan’a doğrudan bir meydan okuma olarak değerlendiriliyor.
BAE, kısa süre önce Zübeydi’nin sesli ve görüntülü olarak kamuoyu karşısına çıkmasına izin vermişti. Bu, kendisine yönelik bu yılın başlarında uygulamaya konulan yasağın ardından ilk kez gerçekleşti. Söz konusu yasak, Suudi Arabistan öncülüğünde Zübeydi ve güçlerine karşı yürütülen kampanyayla eş zamanlı olarak uygulanmıştı.
BAE’nin bu adımları, Suudi Arabistan’ın son dönemdeki yeni hamlelerinin ardından geldi. Bu hamlelerin en önemlileri arasında Ebu Zür’a el-Muharrami’nin Aden’e geri dönmesi, kentin yönetimini denetlemekle görevlendirilmesi ve bir Güney hükümeti kurulmasına yönelik girişimler bulunuyor. Bu gelişme, mevcut koşullarda benzeri görülmemiş bir adım olarak nitelendiriliyor.
Yemen’in güneyindeki ayrılıkçılık dosyasında nüfuz mücadelesi
Habere göre Suudi Arabistan ve BAE, Yemen’in güneyindeki ayrılıkçılık dosyasını kontrol etmek için şu anda yoğun bir rekabet içinde.
ABD ve İngiltere ile koordineli hareket eden BAE, bu projede Zübeydi liderliğini desteklemeyi sürdürüyor. Buna karşılık Suudi Arabistan, Zübeydi’nin yardımcısı Ebu Zür’a el-Muharrami’nin konumunu güçlendirmeye ve güneydeki farklı grupları onun etrafında bir araya getirerek Zübeydi’nin nüfuzunu zayıflatmaya çalışıyor.
Aynı zamanda Riyad, Sana ile yaşadığı karşı karşıya gelişin kapsamını Aden’e kadar genişleterek güneydeki güçlerin desteğini kazanmaya çalışıyor. Böylece bu güçleri, kendilerini Suudi Arabistan’ın gündemiyle aynı çizgide hareket etmeye zorlayacak dayatılmış bir gerçeklikle karşı karşıya bırakmayı hedefliyor.
