Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun” Resmi Gazete’de yayımlandı.
Düzenlemeyle Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında
Kanun, İnfaz Hakimliği Kanunu ve Türk Ceza Kanunu ile Ceza Muhakemesi Kanunu
olmak üzere toplam 11 farklı kanunda değişiklik yapıldı.
Buna göre, ceza infaz kurumlarında geçirilmesi gereken
süreler yeniden belirlendi.
Koşullu salıverilme oranı 2/3’ten yarıya, mükerrirler ve
örgütlü suçlar bakımından infaz oranı 3/4’ten 2/3’e indirildi.
Uyuşturucu ticareti ve cinsel istismar suçlarıyla, terör
suçlarının 3/4 olan koşullu salıverilme oranları aynen muhafaza edildi. Bu
suçların çocuklar tarafından işlenmesi halinde 2/3 olan koşullu salıverilme
oranı değişmedi.
Kasten öldürme, yüzün sürekli değişikliğine sebebiyet veren
kasten yaralama suçu, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar ve
devlet sırlarına karşı suçlar ile işkence ve eziyet suçları bakımından herhangi
bir indirim yapılmadı.
Denetimli serbestlikte düzenleme
Denetimli serbestlik uygulamasındaki mevcut 1 yıllık maktu
uygulama aynen muhafaza edilecek.
Açık ceza infaz kurumunda bulunup da koşullu salıverilmesine
1 yıl kalan iyi halli hükümlülerin cezalarının denetimli serbestlik altında
infaz edilebileceğine ilişkin hüküm aynen korunacak.
Hükümlü, denetimli serbestlik uygulaması kapsamında
yükümlülüklerini yerine getirmez veya denetimli serbestlik müdürlüğüne müracaat
etmez ise cezasını açık ceza infaz kurumunda infaz edecek.
Denetimli serbestlik tedbiri uygulanmaya başlandıktan sonra
hükümlü hakkında alt sınırı 1 yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren
kasıtlı bir suçtan dolayı kamu davası açılmışsa infaz hakimi tarafından
hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar verilebilecek.
Denetimli serbestlik uygulamasına ilişkin geçici
düzenlemeler yapılacak.
Denetimli serbestlik süresi 3 yıla çıkarılacak
Geçici düzenleme uyarınca özellikle terör, uyuşturucu
ticareti, cinsel saldırı ve istismar suçları, kasten öldürme, yüzün sürekli
değişikliğine sebebiyet veren kasten yaralama suçu ve kadına karşı şiddet,
işkence ve eziyet suçları ile özel hayatın gizliliğine ilişkin suçlar hariç 3
Mart 2020’ye kadar işlenen suçlarda, 1 yıllık denetimli serbestlik süresi 3
yıla çıkarılacak.
30 Mart 2020’ye kadar işlenen suçlar bakımından, terör,
cinsel saldırı ve istismar, kasten öldürme suçları ve özel hayatın gizliliğine
ilişkin suçlar hariç; 0-6 yaş grubu çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile 70
yaşını bitiren hükümlüler hakkında denetimli serbestlik süresi 4 yıl olarak
uygulanacak.
Maruz kaldıkları ağır bir hastalık, engellilik veya kocama
nedeniyle hayatlarını cezaevinde yalnız idame ettiremeyen 65 yaşını bitiren
hükümlülerin cezası, Adalet Bakanlığının belirleyeceği devlet hastanesinden
alınacak sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmek koşuluyla, denetimli
serbestlik tedbiri altında infaz edilecek.
30 Mart 2020’ye kadar suç işleyen çocuk hükümlülerin 15
yaşını dolduruncaya kadar cezaevinde kaldığı 1 gün, 3 gün; 18 yaşını
dolduruncaya kadar kaldığı 1 gün ise 2 gün sayılacak.
Kovid-19 salgını nedeniyle açık ceza infaz kurumlarında
bulunan hükümlüler ile denetimli serbestlik tedbiri uygulanan hükümlüler, 31
Mayıs 2020’ye kadar izinli sayılacak. Bu süre, gerektiğinde Sağlık Bakanlığının
önerisiyle her defasında iki ayı geçmemek üzere Adalet Bakanlığınca üç kez
uzatılabilecek.
Terör ve örgütlü suçlar hariç olmak üzere, yapılan infaz
sistemi değişikliklerine bağlı olarak kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan
iyi halli bazı hükümlülerden açık ceza infaz kurumuna ayrılmasına bir yıl kalanların
açık ceza infaz kurumlarına gönderilebilmesine imkan tanınacak.
Özel infaz usullerinin kapsamı genişletilecek
Hapis cezalarının hafta sonu, geceleyin veya konutta
infazına ilişkin mevcut uygulamanın kapsamı genişletilecek. Bu usuldeki 6 aylık
sınır, kasıtlı suçlar bakımından 1 yıl 6 aya, ölüme neden olma hariç taksirli
suçlar bakımından ise 3 yıla çıkarılacak.
Kadınlar ve yaşlılar için öngörülen konutta infaz usulünün
ceza sınırı artırılacak. Çocuklar da bu usule dahil edilecek.
Bu kapsamda konutta infazın sınırı; kadın, çocuk ve 65
yaşını bitiren erkek hükümlüler için 1 yıl, 70 yaşını bitiren hükümlüler için 2
yıl, 75 yaşını bitiren hükümlüler için de 4 yıl olarak belirlenecek.
Özel infaz usulleri bazı suçlar bakımından uygulanamayacak.
5 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olan hasta veya engelli hükümlüler,
Adli Tıp Kurumu raporuna bağlı cezalarını konutlarında infaz edebilecek.
Yeni doğum yapan ve toplam 3 yıl veya daha az süreli hapis
cezasına mahkum olan kadın hükümlüler de yine cezalarını konutunda infaz
edebilecek. Diğer yandan hamile kadınların cezası 1,5 yıl ertelenebilecek.
Hükümlülerin iyi hallilik değerlendirmesi
Hükümlülerin iyi hallilik değerlendirmesi, infazın tüm
aşamalarında ve 6 ayda bir yapılacak. Hükümlülerin tutum ve davranışlarının
değerlendirilmesine (iyi halin belirlenmesine) ilişkin esaslar yeniden
belirlenecek ve hükümlülerin iyi hal incelemesinin infazın tüm aşamalarında
yapılması sağlanacak. Hükümlüler, ceza infaz kurumlarında bulunduğu tüm
aşamalarda, en geç 6 ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacak.
10 yılın üzerinde olan cezalarla terör ve kasten öldürme
gibi önemli suçlardan mahkum olanların; açık ceza infaz kurumuna ayrılmalarına,
denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezalarının infazına ve koşullu
salıverilmelerine ilişkin değerlendirmeleri, Cumhuriyet savcısının başkanlık
edeceği genişletilmiş bir kurul yapacak ve karar verecek. Bu kurula, cezaevi
izleme kurulu üyesi ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Sağlık
Bakanlığı temsilcileri de katılacak.
İyi hallilikle ilgili yapılan değişiklikler, 1 Ocak 2021’den
itibaren uygulanacak.
Açık ceza infaz kurumuna ayrılma koşulları yeniden
belirlenerek önemli suçlar bakımından infaz hakiminin onayı getirilecek.
İnfaz hizmetleri
Yapılan diğer düzenlemelerle infaz hizmetleri daha da
iyileştirilecek. Zorunlu ve çok ivedi durumlarda, Cumhuriyet başsavcılığının
hapis cezasının infazına 6 ay ara verebilmesine ilişkin yetkisi, 1 yıla
çıkarılacak.
Ayrıca hükümlülerin eş veya çocuklarının sürekli hastalık ya
da malullükleri halinde infaza ara verilebilmesine imkan tanınacak.
Çocuk hükümlülere verilebilecek ödül imkanının kapsamı
genişletilecek. Bu kapsamda kardeşiyle de görüşmesine imkan sağlanacak.
Hükümlülerin hediye kabul etme hakkı genişletilecek. Çocuk
ve 65 yaşını tamamlayan hükümlüler ile beraberinde çocuğu bulunan kadın
hükümlüler bakımından, belirli zaman dilimi dışında da hediye alabilme imkanı
sağlanacak.
Açık ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin 3 günlük
mazeret izin hakkı 7 güne çıkarılacak.
Hükümlülerin mazeret iznini kullanabilmesi için ceza infaz
kurumlarında iyi halli geçirmesi gereken süre kısaltılacak.
Hükümlülere, hasta olan yakınlarını ziyaret edebilmesi
amacıyla verilen mazeret izin hakkı, 1 defadan 2’ye çıkarılacak.
Açık ve kapalı ceza infaz kurumlarındaki hükümlülerin salgın
hastalık halinde de kuruma ait telefon ve faks cihazından derhal
yararlandırılmasına imkan tanınacak.
Hükümlünün bakıma muhtaç çocuklarının barındırılmasına
ilişkin hükümlerin tutuklular bakımından da uygulanabilmesine imkan sağlanacak.
Hükümlülerin kamu kurum ve kuruluşlarının iş alanlarında,
geceleyin bu kurum ve kuruluşlar tarafından barındırılmak koşuluyla
çalıştırılabilmelerine imkan tanınacak. Bu durum, hükümlünün çalıştığı süre
daha erken denetimli serbestliğe ayrılmasını sağlayacak.
Hükümlünün, duruşma, sağlık, eğitim ve çalışma gibi
nedenlerle geçici olarak cezaevi dışında bulunduğu yerlerde gerçekleştirdiği
disipline aykırı eylem ve sözleri nedeniyle de disiplin yaptırımlarının
uygulanabilmesine imkan tanınacak.
Hükümlü ve tutukluların cezaevinin güvenlik ve düzenini
ihlal eden bazı fiilleri disiplin yaptırımı altına alınacak.
Hükümlüler, kamu kurum ve kuruluşlarına bağlı
kütüphanelerden yararlanabilecek.
Elektronik cihazla takip edilebilecek şüpheli, sanık ve
hükümlülerin, rızaları alınmak koşuluyla kendilerine ait cihazlar üzerinden de
takip edilebilmelerine imkan sağlanacak.
Kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalıştırma yükümlülüğü
altında bulunan muhtaç durumdaki hükümlüler, bu yükümlülüğü yerine getirirken
mutat vasıta ile yaptıkları yol giderleri ve iaşe giderleri, çalıştırıldıkları
kurum bütçesinden karşılanacak.
Uzmanlaşmış hakimler
Cezaların infazı sürecinde tüm kararların uzmanlaşmış
hakimler tarafından verilmesi sağlanacak.
İnfaz hakimliği kurumunun kapasitesi güçlendirilerek
uzmanlaşmaları sağlanacak ve infaza ilişkin tüm kararlar bu hakimlikler
tarafından verilecek.
Cumhuriyet savcısının infaza ilişkin verdiği kararlara karşı
infaz hakimliğine şikayet başvurusunda bulunulabilmesine imkan tanınacak.
İnfaz hakimlerine verilen yeni görevlere ilişkin hükümler, 1
Eylül 2020’dan itibaren uygulanmaya başlanacak. Bu tarihe kadar ceza
mahkemelerinin mevcut görev ve yetkileri aynen devam edecek.
Suçlarla etkin mücadele
Bazı suçlarla daha etkin mücadele edilebilmesi amacıyla
cezaları artırılacak.
Bu kapsamda yaralama suçunun canavarca his saikiyle, örneğin
kezzap atmak suretiyle işlenmesi hali nitelikli haller arasına alınacak ve
suçun bu suretle işlenmesi durumunda verilecek azami ceza 18 yıla çıkarılacak.
Suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek ve üye olmak ile
tefecilik suçlarının cezaları artırılacak.
Kaçakçılık suçlarında malın değerinin azlığı indirim
nedeni sayılacak
Diğer kanunlarda yapılan düzenlemelerle bazı sorunlar
giderilecek.
Yurt dışına çıkış yasağı gibi adli kontrole ilişkin bazı
tedbirlerin takibine ilişkin şekli görevler, denetimli serbestlik müdürlüğünün
görevleri arasından çıkarılacak.
Kaçakçılık suçlarında malın değerinin azlığı indirim nedeni
kabul edilecek ve kovuşturma evresi için de etkin pişmanlık imkanı getirilecek.
Kaçakçılık suçlarında malın değerinin “hafif” veya
“pek hafif” olması halinde cezadan oransal indirim yapılacak.
Kovuşturma evresi için de etkin pişmanlık getirilerek
kaçakçılık konusu malın değerinin iki katı parayı devlet hazinesine ödediği
takdirde cezada belli bir oranda indirim yapılması sağlanacak.
