tek yanlı ve illegal bir şekilde çekilmenin ardından İran’a maksimum baskı ve
azami yaptırımlar dayatmakla İran’ı zayıflatmaya ve dolayısı ile müzakere
masasına oturtmaya çalıştı, fakat bu bağlamda tamamen başarısız kaldı.
İran’ın bu süre zarfında gösterdiği direniş, ekonomi
yönetimi ve üstelik Amerikan yaptırımlarının en doruk noktasında korona virüs
salgınını kontrol ederek doğru şekilde yönetmesi, ayrıca Amerika’nın tüm tehditlerine
rağmen İran’a ait 5 petrol tankerinin Venezuela sahillerine akaryakıt taşıması
ile pratikte Amerika’nın maksimum baskı ve tek yanlı yaptırımlarını dünya
çapında sorguladı.
Washington çeşitli alanlarda İran’a yaptırımları
yoğunlaştırarak, Tahran’a Amerika dışişleri bakanı Mike Pompeo’nun 12 maddelik
isteklerini kabul ettirerek teslim almak istiyor, fakat İran halkının direnişi
ve dayanışması, beyaz saray yetkililerine daha önceki yaptırımları
tekrarlamaktan başka çare bırakmamıştır.
Nitekim Amerika en son girişiminde ve İran’ın Amerika’nın yanı
başında Venezuela kara sularındaki gövde gösterisi ardından İran Gemicilik
Şirketi’nin ve petrol tankerlerini tekrar yaptırım listesine aldı.
Amerika yaptırımlarının her seferinde İran’ın yeni ve
benzersiz kararları ile hüsrana uğraması dikkat edilmesi gereken bir olaydır,
üstelik Amerikalılara İran’ın maksimum baskı ve tekrardan ibaret yaptırımlarına
boyun eğmeyeceği mesajı veriyor.
Bu bağlamda İran dışişleri bakanlığı sözcüsü seyit Abbas
Musevi Çarşamba günü yaptığı açıklamada Amerika’nın İran Gemicilik Şirketi ve
petrol tankerlerine uyguladığı yeni yaptırım kararına işaretle, “Amerikalı
yetkililer tekrardan ibaret yaptırımlar uygulamakla sadece kendilerini zahmete
düşürüyor ve İran böyle yaptırımlar ve baskılarla teslim olmaz” dedi.
Beyaz Saray’ın İran’a karşı yaptırım kartını oynaması ise
pratikte işlevsizliğini gösteriyor ve Amerika’nın son zamanlarda Birleşmiş
Milletler Güvenlik Konseyi’ndeki hummalı çalışmaları ise bu çerçevededir.
Maksimum baskı ve yatırımlarla yeni bir anlaşmaya varmak
için İran’ı müzakere masasına oturtmayı başaramayan Amerikalılar bu kez de yeni
bir oyunda pratikte Bercam nükleer anlaşmayı tamamen yok etme tehlikesi ile
karşı karşıya getirmeye çalışıyorlar, halbuki artık AB dış siyaset sorumlusu
Josep Borrell’in de vurguladığı gibi anlaşmaya taraf değiller.
Amerika’nın son aylarda İran’a silah satış yasağının ekim
ayında sona ermesini engelleme çalışmaları bu kez Çin, Rusya ve Avrupa’nın
olumsuz tepkisi ile karşılaşırken, bir kez daha küresel iradenin Amerika
karşısındaki gücünü sınava çekmiş bulunuyor.
Çin dışişleri bakanı Wang Yi 7 Haziran günü BM genel
sekreteri Antonio Guteres’e gönderdiği mektupta, “Amerika Bercam nükleer
anlaşmadan çıkması ardından artık BMGK’nden tetik mekanizmasını aktifleştirme
hakkına sahip olmadığını” belirtti.
Çin ve Rusya’nın tutumu dikkate alındığında Amerika’nın
BMGK’inde İran’a Ekim ayından sonra silah yaptırımını uzatmak için
çalışmalarının zorlu geçeceği anlaşılıyor, fakat hatta eğer Avrupa ülkelerin
işbirliği ile tetik mekanizmasını aktifleştirebilirse bile İran’ın kesin cevabı
ile karşılaşacaktır.
İran’ın, yaptırım döneminde savunma gücünün bir bölümü ve
tecrübeleri dünya toplumu ve özellikle de Amerika için açığa kavuşmuştur. Bu
yüzden hiçbir dış kısıtlamanın İran İslam Cumhuriyetinin tehditlere orantılı
olarak savunma gücünün artmasını engelleyemeyeceği ise kesinlik kazanmıştır./
