azaltma kararı ABD başta olmak üzere Batı dünyasında rüzgar etkisi yarattı.
Enerji uzmanı Dr. Cenk Pala, “OPEC’e karşı bir savaş başlatılabilir, ayrıca
OPEC anlamsızlaştırılarak OPEC+’a karşı OPEC- kurulabilir” yorumunda bulundu.
Son dönemde aldığı kararlar ile ABD’yi kızdıran Suudi
Arabistan ve Körfez ülkeleri bir yeni adımla daha şimşekleri üzerine çekti.
OPEC+ ülkelerinin başını çeken Rusya, günlük petrol üretimini 500 bin varil
azaltma kararını yıl sonu kadar uzatırken Suudi Arabistan da aynı kararı aldı.
Bunu yanı sıra Irak 211 bin, Birleşik Arap Emirlikleri 144 bin, Kuveyt 128 bin,
Kazakistan 78 bin, Cezayir 48 bin, Umman 40 bin, Gabon da 8 bin varil kesintiye
gideceğini açıkladı.
Bu gelişmelerle OPEC+ ülkeleri, mevcut günlük 2 milyon
varillik üretim kesintisine ek olarak mayıs itibarıyla günlük yaklaşık 1,6
milyon varil kesintiye gitmiş olacak.
Tabii bu durum da petrol fiyatlarında artışa neden oluyor.
31 Mart Cuma gününü 79.89 dolar seviyesinde tamamlayan Brent petrolün varil
fiyatı, bugün 15.30 itibarıyla 85.52 dolar seviyesinde ilerliyor.
ABD, ‘Makul değil’ derken Rusya ‘Sayı artabilir’ dedi
Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Stratejik İletişim
Koordinatörü John Kirby düzenlediği basın toplantısında “Piyasadaki belirsizlik
göz önüne alındığında, şu anda üretim kesintilerinin makul olduğunu
düşünmüyoruz” ifadesini kullandı.
Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak ise Rusya ve Suudi
Arabistan dahil 9 ülkenin gönüllü olarak petrol üretimini azaltma kararı
aldıklarını belirterek, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC dışı
bazı üretici ülkelerden oluşan OPEC+ grubundaki diğer ülkelerin de bu yönde
karar alabileceğini söyledi.
‘OPEC’in içinde Amerikan karşıtlığı başladı’
Ankara Kriz ve Siyaset Araştırmaları Merkezi (ANKASAM)
Enerji Politikaları Başdanışmanı Dr. Cenk Pala, bu konuda Sputnik’e yaptığı
değerlendirmede, “Suudi Arabistan son bir buçuk yıldır bir eksen kayması
yaşıyor. Hatta Ukrayna krizinden bu yana bu daha da belirgin hale geldi”
diyerek bunu şöyle açıkladı:
“Suudi Arabistan artık Amerika’nın güdümünde gitmek
istemiyor, Amerika ile olan yakınlığı nedeniyle Çin gibi büyük bir piyasayı
kaybettiğini hissediyor ve sadece Hindistan piyasasına petrol satıyor olmanın
ülkesinin geleceği açısından ve müşterileri açısından pek bir şey ifade
etmediğini fark ediyor. Amerika’nın Suudi Arabistan üzerinde kurduğu baskı, OPEC
içerisinde Suudi Arabistan’ın rolünden duyduğu rahatsızlıktan öcünü alıyorlar.
OPEC’in içinde Amerikan karşıtlığı başladı. Rusya da bunu iyi kullandı. Ruslar
belirli ortamlarda OPEC’i destekleyen OPEC+ üyesi olarak Suudi Arabistan’a ABD
uzaklaştıkça yaklaştı. Çin de hem Rusya’ya karşı kendisini de dengelemek hem
kaynak olarak sadece Rusya’ya bağımlı olmamak hem de Suudi Arabistan gibi
normalde Amerika’nın neredeyse güdümünde hareket eden bir ülkeyi yanına çekmek
için harekete geçti ve Amerika ile ticaret savaşlarında bir adım öne geçmek
istedi.”
‘Suudi Arabistan Ortadoğu’daki en büyük düşman ilan
edilebilir’
Dr. Pala, “Batı’nın Rusya’ya petrol ambargosu kararı ve
tavan fiyat uygulamak istemesi Rusya’yı pet etkilemedi çünkü Çin’e, Hindistan’a
ucuza satarak, yani sürümden kazanarak bunu telafi etti. Şimdi yapılan ise
aslında bir kesinti değil fiyat artışıdır. Karara Irak’ın da katılması ilginç
mesela bunu bütün OPEC’e yaymak istiyorlar ancak bu Amerika’nın bütün
şimşeklerini Suudi Arabistan’ın üzerine yöneltmesi de önleyemeyecek” diye
ekleyerek şunları kaydetti:
“Suudi Arabistan’a dönük CAATSA benzeri, belki de onun
parçası olarak Ruslara uygulanan yaptırımların parçasıymış gibi mutlaka Ruslara
verilen bu desteğin altını çizen bir yaptırımın gelmesini bekliyorum. Suudi
Arabistan’ın da buna vereceği cevap net. Yani büyük bir ihtimalle daha fazla
Çin’le işbirliği, daha fazla Hindistan’la işbirliği daha fazla Rusya ile
işbirliği ve son olarak da daha çok İran’la işbirliği yapacaktır. Yani bir
ciddi bir strateji değişiklik olacak ve buradan küçük çatışmalardan tutun Suudi
Arabistan’ın Ortadoğu’daki en büyük düşman ilan edilmesine kadar gidecek bir
süreç başladı.”
‘Amerika eksiltebildiği kadar OPEC üyesini eksiltir’
Peki, gelecekte neler bekleniyor? ABD’nin hamleleri neler
olabilir? Enerji uzmanı Dr. Cenk Pala’nın yorumları şu şekilde oldu:
“Dünya ekonomileri bu kadar büyük enflasyonla uğraşırken,
petrol fiyatları yüksek kaldığı müddetçe bunların enflasyondaki etkisi ortada.
Mesela Amerikan enflasyonunun yani yüzde 7’nin neredeyse yüzde 1 buçuk 2’si
petrol ve doğalgaz fiyatlarıyla ilgilidir. Şimdi bu üretim kısma kararı enerji
fiyatlarını tetikleyeceği için dünya ekonomisine yapılmış bir kötülük olarak
algılanacaktır ve G-7 kapsamında ve daha sonrasında G-20 kapsamında da bu
duruma karşı bir hareket başlatılacaktır. Benim beklentim OPEC’e karşı bir
savaş başlatılabilir. Ayrıca OPEC’in anlamsızlaştırılması ve ABD’nin Ortadoğu
ülkelerine ‘benimle misin değil misin?’ diyerek geriye kalanını da küçük ve
lokal savaşla tehdit etmesi olabilir. Dolayısıyla OPEC+’a karşı OPEC-
kurulabilir. Amerika eksiltebildiği kadar OPEC üyesini eksiltip Suudi
Arabistan’ın karşısına çıkartabildiği kadar gücü çıkartıp tedarikini yine
Ortadoğu’dan ancak Çin, Rusya veya İran güdümünde olmayan ülkelerden
sağlayacaktır.”
‘Benzin fiyatları artar’
Dr. Pala, bu kesinti kararının günlük yaşama etkisini ise
“Enflasyonun en büyük nedenlerinden birisi özellikle benzin fiyatlarıdır. Şimdi
petrolün ucuza bulunabilme ihtimali azaldığından doğrudan bu fiyatlara
yansıyacak. Yani şimdi 75 dolarlarda seyreden brent petrol minimum 90 dolar ve
üstüne çıkabilir. Enflasyon tetiklenir, benzin fiyatları artar” diye belirtti.
“OPEC”, “OPEC+” ve “OPEC-Dışı
Ülkeler” kimlerden oluşuyor?
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC): Cezayir, Angola,
Kongo, Ekvador Ginesi, Gabon, İran, Irak, Kuveyt, Libya, Nijerya, Suudi
Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Venezüella.
OPEC+ Ülkeleri: OPEC+ ülkeleri ise dünya petrol
piyasasının önemli üreticileri konumunda bulunmalarına rağmen OPEC’e üye
olmayan, ancak OPEC ile işbirliği yapan ülkelerdir. Başını Rusya’nın çektiği
OPEC+ ülkelerinin sayısı 10’dur. Bu ülkeler Azerbaycan, Bahreyn, Brunei,
Kazakistan, Malezya, Meksika, Umman, Rusya, Sudan, Güney Sudan olarak
sıralanıyor.
OPEC-Dışı ülkeler: OPEC-Dışı ülkeler ise dünyada
petrol üretiminde söz sahibi olan, ancak OPEC veya OPEC+ ülkelerine üye olmayan
ülkelerdir. 16 ülke şu şekilde: Kanada, Amerika Birleşik Devletleri (ABD),
Arjantin, Brezilya, Kolombiya, Ekvador, Norveç, İngiltere, Türkmenistan, Katar,
Avustralya, Çin, Hindistan, Endonezya, Vietnam, Mısır.
