Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş) araştırmasının nisan sonuçlarına göre,
dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için
yapması gereken aylık gıda harcaması, aylık yüzde 1.14 ve dört ayda yüzde 6.84
ve yıllık yüzde 16.56 artışla 2 bin 767.15 liraya yükseldi.
Türk-İş verilerine göre, gıda harcaması ile birlikte giyim,
konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar
için yapılması zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarı da 9 bin 13.53
liraya çıktı.
Buna göre, dört kişilik bir ailenin aylık gıda harcaması
(mutfak masrafı) bir yıl öncesine göre 393 lira ve yapılması gereken toplam
harcama tutarı da (aile bütçesi) 1,281 lira yükseldi. Böylece, yalnızca yılın
ilk dört ayı sonunda, aile bütçesine gelen ek yük 577.26 lirayı buldu.
Türk-İş hesaplamasına temel alınan gıda ürünlerinin
fiyatlarında Nisan ayı itibariyle gözlenen değişim harcama grupları itibariyle
şöyleydi:
Süt, yoğurt, peynir
grubunda; Ramazan ayı gerekçesiyle bazı marketlerde yapılan indirim dikkati
çekmekle beraber, ortalamada önemli bir fiyat değişikliği tespit edilmedi.
Kutuda satılan peynirler 800, 900, 1000 gramlık olarak rafta yerini aldı.
Et, tavuk, balık, sakatat, bakliyat ürünlerinin bulunduğu
grupta; kıyma ve kuşbaşı et fiyatı kilogramda 2.0 lira yükseldi. Tavuk fiyatı
aynı kaldı.
Sakatat (ciğer, yürek, böbrek) ürünlerden yürek fiyatı
arttı, diğerleri değişmedi, ancak dana ciğerin fiyatı et ile yarışır noktada
kaldı. Balık fiyatları, ortalamada biraz arttı, ancak hamsi, istavrit gibi
yaygın tüketilen balık artık tezgahlarda yer almadı.
Yumurta fiyatı, düşük de olsa, bu ay geriledi. Bakliyat
ürünleri (kuru fasulye, kırmızı-yeşil mercimek, nohut, barbunya vb.) fiyatları,
marketlere ve markaya göre çok farklı tutarda oldu. Genel olarak bakliyat ürünü
fiyatlarında, bazı marketlerde uygulanan indirim nedeniyle düşüş belirlendi.
Yaş sebze-meyve fiyatlarının toplam gıda harcamaları
üzerindeki olumsuz etkisi devam sürdü. Geçiş döneminde mevsim sebze-meyveleri
pazarda yer almaya başlarken bazıları da az ve fakat daha pahalı olarak yerini
korudu.
Bu ay 19 sebze ve 6 meyve olmak üzere toplamda 25 üründeki
fiyat değişimi izlendi ve hesaplamaya temel oldu. Meyvede erik, çağla, malta
eriği pazarda olmasına karşın, fiyat yüksekliği nedeniyle dikkate alınmadı.
Yaş sebze-meyve ortalama kilogram fiyatı geçen ayki 7.48
liradan, 7.74 liraya, ortalama meyve fiyatı da 7.75 liradan 8.67 liraya
yükseldi.
Ekmek, pirinç, un, makarna, bulgur, irmik gibi ürünlerin
bulunduğu grupta; Ramazan ayının vazgeçilmezi olan pide fiyatı Ankara’da 275
gramı 3 liradan oldu. Bunun etkisiyle 200 gramı 1.50 lira olarak satışta olan
ekmek fiyatı değişmedi.
Türk-İş açıklamasında, “Konfederasyonumuzca hesaplanan
tutarlar ücret düzeyi olmayıp haneye girmesi gereken toplam gelir miktarıdır.
Ancak hanede çalışan sayısının sınırlı ve fakat ele geçen ücretin yetersiz
olduğu durumlarda, elde edilen gelir birden fazla kişinin geçimini
karşılayamamakta, kişi başına ‘insanca geçim için’ yapılması gereken harcama
tutarı yetersiz kalmaktadır.” denildi.
