Azerbaycan’ın, İsrail’den sağladığı büyük ölçekli silah ithalatına karşılık bu
ülkeye askeri operasyonlarında yardım etmek için havaalanı hazırladığına dair
İsrail basınında çıkan haberleri yalanladı.
Yakın zamanda Büyükelçi olarak Tel Aviv’e atanan Memmedov,
“Azerbaycan başından beri başka ülkelerin iç işlerine karışmayacağını ve
topraklarının başka ülkelere karşı kullanılmasına izin vermeyeceğini beyan
etmiştir. Çünkü diğer ülkelerin de bizim iç işlerimize karışmamasını
bekliyoruz.” dedi.
Memmedov, basında bunun aksine çıkan iddiaların “asılsız”
olduğunu ifade etti.
İsrail’den silah ithal etmenin ise normal olduğuna işaret
eden Azerbaycanlı Büyükelçi, “Her ülke kendi toprak bütünlüğünün ve
vatandaşlarının egemenliğinin korunmasından ve savunulmasından sorumludur.
Azerbaycan da bir istisna değil. İsrail çok sayıda silah üretiyor, bu yüzden bu
silahları İsrail’den satın almak normal.” diye konuştu.
“İSRAİL, AZERBAYCAN’A 92 UÇUŞ İLE SİLAH İHRAÇ
ETTİ”
Haaretz gazetesi, İsrail’in İran’ın nükleer tesislerine
saldırmaya karar vermesi durumunda Bakü’nün İsrail’e yardım etmek için bir
havaalanı hazırladığını ve İran’ı izlemek için Mossad’a Azerbaycan’da bir şube
kurmasına izin verdiğini yazmıştı.
İsrail’in son yıllarda 92 uçak seferi ile Azerbaycan’a
milyarlarca dolar değerinde silah ihraç ettiği ifade edilen haberde, İsrail’in
bunun karşılığında Azerbaycan’dan “petrol alımı ve İran’a erişim”
elde ettiği kaydedilmişti.
Habere göre, Azerbaycan Silk Way hava yolları, 2016’dan
itibaren, Ilyushin-76 uçakları ile, “sivil kargo uçakları için alışılmadık bir
varış noktası olan” İsrail’in Ovda Havalimanı’na en az 92 kez iniş yaptı.
Bakü-Ovda arasındaki hava trafiğinin, özellikle
Azerbaycan-Ermenistan arasında 2016’daki 4 günlük savaşta ve Karabağ Savaşı’nın
yaşandığı 2020 ve 2021’de artması dikkati çekmişti.
İsrail’in Bakü yönetimine, Tavor taarruz tüfeklerinden,
radar, hava savunma, tanksavar füzeleri, balistik füzeler gibi en gelişmiş
sistemler ve insansız hava araçlarına kadar hem istihbarat hem de saldırı
amaçlı çok çeşitli silahlar ihraç ettiği belirtilmişti.
Azerbaycan’ın, ayrıca, muhalifler ve gazetecilere karşı
kullanmak için İsrail’den “Pegasus” casus yazılımını tedarik ettiği öne
sürülmüştü.
Bu desteğin karşılığında Azerbaycan’ın Mossad’a, İran’ı
izlemek için bir ileri şube kurmasına izin verdiği iddia edilmiş ve Tel Aviv ile
stratejik ittifakının bir parçası olarak İsrail’in en büyük petrol tedarikçisi
haline geldiği vurgulanmıştı.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırma Enstitüsünün bir
raporu da, İsrail’in 2011-2020 yıllarında Azerbaycan’ın silah ithalatının yüzde
27’sini oluşturduğunu bildirmişti. Raporda, teslimatların çoğunun 2016-2020
yıllarında gerçekleştiğine ve bu dönemde, İsrail’in Azerbaycan’ın silah
ithalatının yüzde 69’unu oluşturduğuna işaret edilmişti.
İSRAİL-AZERBAYCAN İLİŞKİLERİ
Azerbaycan, 1991’de bağımsızlığını ilan ederken, İsrail,
1993’te Bakü’deki büyükelçiliğini açmıştı.
İsrail’in İran’ı çerçeveleme strateji kapsamında, Arap
Körfez ülkeleriyle ilişkilerini normalleştirirken, son dönemde Azerbaycan’la da
ilişkilerini geliştirdi.
İsrail eski Savunma Bakanı Benny Gantz, Ekim 2022’de Bakü’ye
resmi ziyaret düzenlemişti. Bakü yönetimi, bu ziyaretten kısa süre sonra, Tel
Aviv’de büyükelçilik açılmasına karar verildiği duyurmuştu.
Özellikle Ermenistan ile yaşadığı savaş ve çatışmalar
nedeniyle İsrail’den silah ithalatını artıran Azerbaycan, İsrail’in petrol
ihtiyacının yaklaşık yüzde 65-70’ini karşılıyor.
AZERBAYCAN-İRAN GERİLİMİ
Azerbaycan, 27 Eylül 2020’de başlayan ve 44 gün süren 2.
Karabağ Savaşı’nda, 30 yıl önce Ermenistan’ın işgal ettiği topraklarını
kurtarmıştı.
İran’ın bu tarihten itibaren Azerbaycan’a yönelik tutumu ve
sınırdaki askeri tatbikatları iki ülke ilişkilerinde gerilimi tırmandırmıştı.
İran’ın resmi olarak “rutin tatbikatlar” olarak
açıkladığı askeri güç gösterisi, Azerbaycan tarafından Ermenistan’a destek ve
İran’ın bu sınır bölgesindeki değişiklikleri kabul etmeyeceğine dair bir mesaj
olarak algılanmıştı.
İran Devrim Muhafızları Ordusunun Azerbaycan-Ermenistan
sınırına askeri yığınak yapmaya başladığına dair haberler ve İran’ın sınırdaki
tatbikatları Azerbaycan’da Ermenistan’a destek olarak yorumlanmıştı.
Azerbaycan’ın Tahran Büyükelçiliğine 27 Ocak’ta düzenlenen
silahlı saldırıda büyükelçiliğin güvenlik amiri hayatını kaybetmiş ve iki
güvenlik görevlisi yaralanmıştı.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ise saldırıyı
“terör eylemi” olarak nitelendirmişti.
Bakü yönetimi, 11 Mart’ta, İran’a ait savaş uçağının sınırda
uçuş gerçekleştirmesi sebebiyle bu ülkeye nota vermişti./Odatv
