Karabağ Barış Anlaşmasını imzaladıktan sonra, yeni bir ikili işbirliği
anlaşmasını imzaladılar.
Sözkonusu ikili anlaşmaya göre Azerbaycan Cumhuriyeti İkinci Karabağ savaşında esir alınan 15
askeri, Ağdam ilinin mayın haritalarının
verilmesi karşılığında serbest bırakacak. Son altı ay içerisinde Azerbaycan
Cumhuriyeti ve Ermenistan arasında varılan bu esir takası anlaşması Azerbaycan Cumhuriyeti dışişleri bakanlığı
tarafından açıklandı.
İkinci Karabağ
savaşında esir alınan 15 Ermeni askerin
mayınların döşendiği bölgelerin
haritaları karşısında takas edilmesi aslında hasım taraflar arasında
güvensizliğin ne denli derin olduğunu, hala zirvede olduğunu göstermektedir.
Bu hususta, özellikle de Ermeni tarafının Azeri tarafına
karşı daha derin bir güvensizlik içerisinde olduğu söylenebilir. Kuşkusuz Ermenistan, Rusya arabuluculuğunda Karabağ
Barış Anlaşmasına karşı olmasına ilaveten, Azerbaycan Cumhuriyeti ile işbirliği
yapmak alanında da ciddi tereddütler içerisindedir. Karabağ çatışmaları ve sorununun çözülmesi
süreci ile ilgili ise uzmanlar farklı değerlendirmelerde bulunmaktadırlar.
Örneğin, İran İslam
Cumhuriyeti’nin Azerbaycan Cumhuriyeti’nde görev yapmış eski büyükelçisi Muhsin Pakayin siyasi bir uzman olarak şöyle
bir değerlendirmede bulunmaktadır: “Karabağ sorunu çözülmediği müddetçe,
bundan sonra da Azeri ve Ermeni
tarafları arasında çatışmaların ve gerilimlerin devam edeceğine tanıklık
edeceğiz. Yani barış anlaşmasının
imzalanmasına rağmen, Azeri-Ermeni
gerilimleri tekrar başlayacak ve bu şimdilik kapatılan yara tekrar açılacaktır.
“
Bu hususta şöyle bir değerlendirme yapmak yerinde
olacaktır: Savaş esirleri ve onların
takası meselesi Azerbaycan Cumhuriyeti ve Ermenistan arasında her daim önemli
bir konu olmuştur. Bu yüzden de daha
öncelerde de, Ermeni makamlar, bölgesel ve küresel kurum ve kuruluşlara
müracaat ederek, Ermeni esirlerin
serbest bırakılması için her yola baş vurmuşlardır. Buna rağmen istedikleri sonuçları hiçbir
şekilde alamamışlardı. Buna karşın, daha önce Ermeni işgalinde bulunan Ağdam
bölgesindeki mayınların patlaması,
Azerbaycan Cumhuriyeti devleti ve halkına büyük zararlar vermişti. Bu bağlamda
4 Haziran gününde, Ağdam
ilinin Kelbecer bölgesinde mayın patlama
sonucu iki muhabir ve bir de yerel makam hayatını kaybetmişti. Genelde Ermenistan
askeri güçlerinin Ağdam ilinde
toplam 97 bin anti tank ve anti personel
mayın döşediği biliniyordu. Bu döşenen
mayınlar ise Azerbaycan Cumhuriyeti
halkı ve askeri güçlerinin bu bölgelere
yerleşmesi yolunda büyük bir engel oluşturuyordu.
Bu hususta son dönemde
Azerbaycan Cumhuriyeti’nin milli parlamentosundaki Türkçü ve tartışmalı
bir milletvekili, ilginç ve şaşırtıcı bir öneride bulundu. Bakü’de yayımlanan Yeni Müsavat gazetesinin
verdiği habere göre Azerbaycan Cumhuriyeti
parlamentosunda bulunan aşırı Türkçü
Fazıl Mustafa Gazenferoğlu, Ermenistan’ın daha önce Ağdam bölgesine döşenmiş mayınların
haritasını paylaşmasına karşı çıkmasına tepki olarak İlham Aliyev hükümetine, Ermenistan illerinde ve bölgelerinde ve de
Ermenilerin kontrolüne bulunan Dağlık Karabağ bölgelerinde sabotaj ve mayın döşeme
girişimlerinde bulunmak üzere yasa dışı
milis gruplar kurmasını önermişti.
Genel bir değerlendirme yapılacak olursa, 15 Ermeni esirin, Ağdam iline döşenen mayın
haritası ile takası sureti ile Ermenistan ile Azerbaycan Cumhuriyeti
arasındaki sınır sorunlarının bir kısmı
çözülmüş olduğu söylenebilir. Ancak
unutulmamalıdır ki Azerbaycan Cumhuriyeti’nin diğer bölgelerinde de benzer
durum söz konusudur.
