Cidde Limanı’nın —Suudi Arabistan’ın ana ithalat kapısının— Sana’nın askeri hedefler listesine girmesi, sigorta şirketlerinin hesaplarını gözden geçirmesi, gemilerin rota değiştirmeyi düşünmesi ve Suudi tedarik zincirinin sarsılması için yeterli oldu. Tehdit, bu kez ateş açılmadan önce işini yaptı.
Suudi Arabistan’ın Hudeyde Limanı’nı hedef alma kumarının ardından Yemen Silahlı Kuvvetleri, artık Cidde Limanı’nın bu güçlerin askeri hedefler listesinde yer alacağını ve bu büyük Suudi limanının Riyad’ın Yemen topraklarındaki çılgınlığının sonuçlarından muaf kalmayacağını açıkça ilan etti.
Bu durum, Hürmüz Boğazı üzerinden geçen ticari rotalardaki aksaklıkları telafi etmek için Kızıldeniz limanlarına giderek daha fazla bağımlı hale gelen bir ülke olan Suudi Arabistan için son derece hassas bir ekonomik ve deniz savaşı cephesinin açılması anlamına geliyor.
Cidde; yalnızca bir liman değil, Suudi ekonomisinin şah damarı
Yemen hükümeti İnsani İşler Koordinasyon Merkezi’nin Cidde Limanı’ndaki denizcilik şirketlerine, çalışanlara ve gemilere yönelik uyarısı istisnai bir önem taşıyor; bunun nedeni askeri tırmanışla bağlantısı değil, hedef alınan tesisin niteliği ve Suudi Arabistan ile Fars Körfezi ticaret ve tedarik sistemindeki konumudur. Zira Cidde Limanı yalnızca bir denizcilik tesisi değil, Suudi ekonomisini Kızıldeniz üzerinden küresel piyasalara bağlayan ana şah damarıdır.
Hürmüz kapalıyken Cidde Limanı’nın önemi iki kat artıyor
İran’a karşı savaşın başlamasından ve Hürmüz Boğazı’nın kapanmasından bu yana bu limanın önemi iki katına çıktı; çünkü daha önce Fars Körfezi üzerinden geçen sevkiyatların bir kısmını telafi etmek amacıyla karayoluyla Suudi Arabistan’ın çeşitli bölgelerine ve diğer Fars Körfezi ülkelerine aktarılan ithalatı karşılayan ana kapıya dönüştü.
Dolayısıyla buradaki gemi trafiğinde yaşanacak herhangi bir aksama, yalnızca Suudi Arabistan ticaretini etkilemekle kalmayacak, Arap Yarımadası’nın batısında yer alan limanlara farklı derecelerde bağımlı hale gelmiş bölgesel tedarik ağlarına da sıçrayabilecektir.
Eş zamanlı baskı; iki boğaz arasında Riyad
Bu senaryonun tehlikesi, Suudi Arabistan’ın şu anda deniz rotaları üzerinde eş zamanlı baskılarla karşı karşıya olmasında yatıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki durumun karışıklığının sürmesi ve Yemen’in Kızıldeniz’de Suudi Arabistan’ın deniz taşımacılığına yönelik kısıtlamalar uygulaması nedeniyle, Cidde Limanı’nın hedef alınması veya faaliyetinin aksatılması, Suudi Arabistan’ın ithalatı sağlama seçeneklerinin daha da daralması ve daha karmaşık bir lojistik krize sürüklenmesi anlamına gelecektir.
Cidde Limanı’nın hedef alınmasının zincirleme yansımaları
Yemen’in Cidde Limanı’nı hedef alma tehdidinin sonuçları yalnızca limanlar ve denizcilik şirketleriyle sınırlı kalmayacak, doğrudan iç piyasaya ve vatandaşlara ulaşacaktır. Mal akışının azalması, deniz sigortası ve nakliye maliyetlerinin artması ile şirketlerin taşıma rotalarını değiştirmeye veya alternatif kaynaklar aramaya mecbur kalması; mal, gıda, ilaç ve üretim girdilerinin fiyatlarına yansıyacak unsurlardır. Ayrıca sevkiyatların ulaşmasındaki gecikmeler ve ithalat maliyetlerinin artması, tedarik zincirleri üzerindeki baskıların yükseldiği bir dönemde şirketleri ve tüketicileri ilave yüklerle karşı karşıya bırakacaktır.
Şirket kârları baskı altında
Bu bağlamda, Suudi Arabistan içinde Yemen tarafından uygulanan deniz taşımacılığındaki karışıklık ve deniz ablukası nedeniyle Suudi şirketlerinin kârlarının azalacağına dair yapılan uyarılar daha fazla önem kazanıyor; zira bu durum, söz konusu karşı karşıya gelişin yansımalarının doğrudan hasarların ötesine geçtiğini ve devlet desteklerine rağmen operasyon maliyetini, kâr marjını ve fiyatları hedef aldığını ortaya koyuyor.
Ateş açılmadan tehdit; tehlike korkusu ticareti felç ettiğinde
Cidde Limanı’nın salt Yemen’in askeri hedefler listesine alınması dahi denizcilik ve sigorta şirketlerini yeni hesaplarla karşı karşıya bırakıyor; özellikle de tehlikelere yönelik uyarı, bazı şirketleri ve gemileri herhangi bir doğrudan hedef alma operasyonundan önce dahi limanda faaliyet göstermekten kaçınmaya veya operasyonlarını ertelemeye sevk edebiliyor. Bu, Yemen Silahlı Kuvvetlerinin ekonomik bir etki bırakmak için mutlaka tesisleri yıkmasına gerek olmadığı anlamına geliyor; risklerin artması ve deniz geçitlerinin güvenliğine duyulan inancın azalması, ticaretin işleyişini bozmak ve maliyetini artırmak için yeterlidir.
Savaş ekonomik eklemlere ulaştı
Bu gelişmeler, Yemen’de sürmekte olan savaşın artık askeri saldırıların teatisinden ibaret olmadığını, başında limanlar ile tedarik ve ticaret ağlarının bulunduğu Suudi ekonomisinin daha hassas eklemlerine yayıldığını gösteriyor. Fars Körfezi’ndeki karışıklığı telafi etmek için Kızıldeniz’de bir nefes borusu bulmuş olan Suudi Arabistan, Yemen ile yaşanan hesaplaşmanın sonuçlarının en önemli deniz kapısına sıçraması halinde kendini yeni bir açmazın içinde bulabilir.
Riyad’ın büyük sınavı
Gerçek sonuçlar gerilimin tırmanma seyrine ve yaygınlık derecesine bağlı olsa da, Cidde Limanı’nın tehdit çemberine alınmasının en belirgin mesajı, Yemen’in sivil ve hayati tesislerinin hedef alınmaya devam edilmesinin Suudi Arabistan’ın ekonomik çıkarlarına yansımasının olmayacağı yönündedir. Zira ana ithalat kapısı tehdit edildiğinde, mesele artık yalnızca bir tesisteki hasar veya gemilerin hareketindeki karışıklık olmaktan çıkar; Suudilerin ekonominin şah damarlarını koruma ve piyasalarının ihtiyaçlarını karşılama kapasitesinin bir sınavına dönüşür.
