(COVAX)’ın Bakü hükümetinin satın aldığı aşıları Azerbaycan Cumhuriyeti’ne teslim
etmemesini eleştirdi. Bu bağlamda
Azerbaycan Cumhuriyeti milli meclisi sağlık komisyonu üyesi ve temsilcisi
Müşfik Muhammedli, kovid-19 aşısını üreten ülkelerin çifte standartlı
yaklaşımlarını eleştirerek şöyle bir açıklamada bulundu: ” Azerbaycan
Cumhuriyeti Avrupa Birliği ve başka
ülkelere yaptıkları mali yardımlara rağmen maalesef onların çifte standartlı yaklaşımları ile
karşı karşıya kalmıştır. “
Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisi milletvekilleri Dünya
Sağlık Örgütü’ne yönelik eleştirilerinin nedenlerinden daha fazla söz
etmemişlerdir. Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisi milletvekillerinin Dünya
Aşı Birliği – COVAX’ı neden eleştirdiği açık değildir. Buna rağmen görünen o ki
Dünya Sağlık Örgütü ve Kovid-19 Aşıları Küresel Erişim Programı -COVAX’ın
Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisi
üyelerince eleştirilmesi,
aşıların diğer ülkelere dağıtımı alanında uluslararası politik ayrımcılığın ve
çifte standardın olmasının aşikar oluşudur.
Belki de bu nedenledir ki Azerbaycan Cumhuriyeti
Cumhurbaşkanı İlham Aliyev daha önce aşıların ihtiyaç sahibi ülkelere dağıtılma
şeklini eleştirerek bazı ülkelerin kendilerinin dört katı koronavirüs aşısı
satın aldıklarını bunu yaparak, temel insani değerleri ihlal ettiklerini ve
pratikte diğer ülkelerin milyonlarca vatandaşının haklarını ihlal ettiklerini
belirtmiştir.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Kovid 19’a karşı üretilen aşıların
istiflenmesini eleştirirken, Dünya Sağlık Örgütü yetkilileri ülkeleri COVAX
yoluyla aşı almaya teşvik ederek aşıların istiflenmesinin önlenmesini ummuştu.
Buna rağmen 190 ülke COVAX’a katılırken, bazı yüksek gelirli ülkeler aşı
üreticileri ile müzakerelere girdiği ve daha yüksek dozlarda aşı siparişi
yaptığı ve bu alanda çok sayıda sözleşmenin imzalandığı unutulmamalıdır. Bu
anlaşmalar sonucu, dünya nüfusunun yalnızca yüzde 16’sını barındıran bir avuç
ülke, mevcut aşıların yarısından fazlasını toplamış durumdalar. COVAX, 2021’in
sonuna dek yaklaşık 2 milyar doz satın almayı beklerken, bu rakam, düşük ve
orta gelirli ülkelerdeki insanların yaklaşık yüzde 20’sini aşılamak için
yeterli olacaktır. Bu nedenle küresel sağlık uzmanları, zengin ülkelerin
aşılarını diğer ülkeler ile paylaşmadığı takdirde korona salgınının yıllarca
ortadan kalkmayabileceğini vurgulamaktadırlar. Bu hususta Dünya Sağlık Örgütü
Profesörü ve bu uluslararası örgütün önde gelen uzmanlarından Dr. Givin Yami
şöyle düşünüyor: “Sadece milletimizi düşünmemeliyiz. Kendimizi birbirine
bağlı küresel bir topluluk olarak düşünmeliyiz. Hepimiz okyanusta bir gemide
oturuyoruz. Ya başarırız ya da birlikte kaybederiz. “
Dünyadaki aşı dağılımı göz önüne alındığında, Dünya Sağlık
Örgütü aşılarını muhtaç ülkeler arasında dağıtmasına ve zengin hükümetlerin
yoksullara yardımına çözüm üretmeye devam etmesine rağmen, bu sürecin muğlak ve
belirsiz olduğu söylenebilir. Azerbaycan
Cumhuriyeti’nin satın aldığı aşıların temini hususunda bir olayın yaşanmasının
nedeni ise belirsizdir. Müslüman
hükümetlerin uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapmakta güçlükler yaşadıkları
da gözden kaçırılmamalıdır, ancak COVAX’tan aşı satın almasına rağmen,
Azerbaycan Cumhuriyeti’nin satın alınan aşıların teslim almasında neden sorun
yaşadığı düşündürücüdür. Dünya Sağlık
Örgütü, Azerbaycan Cumhuriyeti’ni önceliklerinden saf dışı bırakmış gibi
görünüyor. Aslında bu gibi örgütler aşıları, sultacı güçler ve onların
uluslararası politikalarına daha uyumlu hareket eden ülkeleri mükafatlandırmak
istiyorlar.
