Eğer Amerika Mantık ve Müzakere Ehli Olsaydı, Savaş Çıkarmazdı

İran’ı birkaç günde teslim etme hayaliyle sahneye giren Beyaz Saray teröristleri, bugün rezil bir yenilgiye uğradıktan ve ekonomik ve siyasi krizlerin bataklığında boğulduktan sonra, bir kez daha “Demir Kapı” bumerangıyla geri döndüler; dikkat edin, eğer Amerika mantık ve müzakere ehli olsaydı, asla savaş ateşini yakmazdı!

Bir zamanlar İran’ı birkaç günde teslim etme ve tarihi bir zafer kaydetme hayaliyle sahneye adım atan Trump, şimdi kendi iradesini dayatmada başarısız olduktan sonra; bir yandan askeri tehdit sopasını havada tutarken, diğer yandan “Demir Kapı” gibi projeler tasarlayarak ülkenin ekonomik ablukasını şiddetlendirme peşindedir. Terörist Amerikan rejiminin başı şimdi maceralarının ağır faturasıyla karşı karşıyadır; bu fatura sadece askeri alanda değil, aynı zamanda Amerikan ekonomisinde, kamuoyunda ve Washington’ın siyasi denklemlerinde de kendini göstermiştir.

Ancak düşmanın askeri alanda başarısız olduktan sonra hibrit savaşı ilerletmek için tüm kapasitesini sahaya sürdüğü koşullarda, ülkenin yürütme işlerini idare etmekle sorumlu asıl merci olan devlet, savaş koşullarına uygun ekonomik ve yönetsel bir düzene sahip midir? Yürütme organının düşmanın ekonomik ve psikolojik savaşıyla mücadele etmek için operasyonel bir programı var mı?

Cumhurbaşkanı’nın “ne savaş ne borş” durumuna son vermek ve izzetli diyalog imkanı hakkındaki son açıklamaları, her ne kadar görünüşte diplomasiyi kullanma zorunluluğunu vurgulasa da, mevcut koşullarda herkesin önünde temel bir soru ortaya koymaktadır: Karşı taraf ne ölçüde mantık ve müzakere ehlidir? Savaş çıkmasın diye müzakere yolunu izlemedik mi? O halde neden tam da diyalogların sonuca ulaşabileceği kritik eşiklerde Amerika müzakere masasını bombaladı?!

İran’ın bugünkü meselesi müzakerenin mahiyetine karşı çıkmak değildir; mesele kiminle, ne hakkında ve hangi konumdan müzakere ettiğimizdir. Bir yandan sürekli savaşla tehdit edilmeyi, ablukayı ve azami baskıyı görüp, diğer yandan sanki krizin son bulmasının tek engeli İran’ın müzakere etme iradesine sahip olmamasıymış gibi konuşulamaz!

Savaş Çıkmasın Diye Müzakere Ettik,

Ama Savaş Çıkardılar!

Cumhurbaşkanı, İran Süt Endüstrisi Şirketi’nin kuruluşunun 72. yıl dönümü töreninde, Yüce Dini Lider’in “ne savaş ne barış” durumuna son verilmesi yönündeki talimatına işaret ederek şöyle konuştu: “Biz izzetle diyalog kurabiliriz ve meseleyi izzetle sonlandırabiliriz. Biz diyalog ve müzakere ehliyiz ve mantık gereği, hakkımızı diyalog yoluyla alabiliyorsak kendimizi savaşa bulaştırmayız.”

Bu sözler, terörist Amerikan ile yapılan uzun yıllara dayanan müzakere deneyiminin, en azından Amerikan tarafının baskı yoluyla daha fazla imtiyaz koparabileceğini hissettiği her an taahhütlerine de bağlı kalmadığı gerçekliğini kanıtladığı koşullarda dile getirilmektedir.

Kargirı kim ayaklar altına aldı? Anlaşmadan kim çekildi? Yaptırımları kim geri getirdi? Diplomatik süreçlerin ortasında askeri seçeneği masaya kim koydu ve askeri saldırıyla İran’ı kendi isteklerini kabul etmeye mecbur bırakabileceğini kim sandı?

Bu sorular, ahit durmaz ve cinayetkar Amerikan ile gelecekteki ilişkiler hakkında yapılacak her türlü karar almanın başlangıç noktasıdır. Karşı tarafın ahit bozma geçmişini görmezden gelmek ve daha önce ülkeye ağır maliyetler yüklemiş olan aynı reçeteyi yeniden yazmak imkansızdır!

Amerikalılar müzakereyi, onu baskıyı artırmak ve şantaj yapmak için bir kaldıraç olarak kullanabildikleri zaman istemektedirler. Deneyimler göstermiştir ki, Washington’ın mantığında müzakere mecburidir anlamına gelmez; savaş meselesini sonlandırma ve barış elde etme iradesi taşıdığı anlamına gelmez! Belki de savaş ve tehdide alışmış olan taraf için müzakere masası, sadece karşı tarafın geri çekilme miktarını ölçmek için bir başka fırsattır.

«Ne Savaş, Ne Barış» Durumunu Doğru Anlayalım!

Ancak Pezeşkiyan daha önce Gilan Eyaleti Planlama ve Kalkınma Konseyi toplantısında da ülkenin koşullarına işaret ederek İran’ın ne savaş ne barış durumunda olmadığını, aksine tam anlamıyla bir ekonomik savaşla karşı karşıya olduğunu vurgulamıştı; su yollarının kapatılması ve kara yollarında kısıtlamalar getirilmesi suretiyle ülkeye karşı sürdürülen bir savaş.

Cumhurbaşkanının sözlerinin bu bölümü, aslında önemli bir noktayı içermektedir; ülke ekonomik savaşın içindedir. Ancak soru şudur: Eğer ekonomik savaş tam anlamıyla sürüyorsa, neden devletin ekonomik düzeni bu koşullara uygun değildir ve devletin resmi söyleminin önemli bir kısmı hala “savaştan kaçınma” ve müzakere masasına dönme gerekliliği etrafında dönmektedir?

Düşman askeri alanda istenen sonuca ulaşamamış ve şimdi ekonomik abluka aracıyla sahneye çıkmışken, yanıtın da merkeze alınan bu saha değişimine uygun olması doğaldır. Ekonomik abluka kabul edilemez, tam anlamıyla ekonomik savaştan bahsedilemez ve aynı zamanda krizden çıkış yolunun sadece derhal yapılacak bir anlaşmaya —yani kayıtsız şartsız teslimiyete— indirgendiği bir tutum sergilenemez.

Halkın sahnedeki 260 güne yakın varlığı ve refakati, kolayca geçip gidilebilecek bir sermaye değildir. Silahlı kuvvetlerin kudreti, İran’ın stratejik kapasiteleri, ülkenin bölgesel konumu ve uluslararası denklemlerdeki Hürmüz Boğazı’nın yeri, her türlü siyasi ve diplomatik hesaplamada dikkate alınması gereken unsurlardır. Bu kapasiteler bir milletin direnişinin sonucudur ve ne pahasına olursa olsun kaybedilmeyecektir.

Mevcut duruma son vermek için asıl muhatap bizzat devletin kendisidir. Devlet kendine sormalıdır ki düşmanın tasarladığı denklemi değiştirmek için ne planı vardır? Eğer bu ekonomik bir savaşsa, ekonomik savaşın haritası nerededir? Eğer bu bir ablukaysa, ablukayı kırma programı nedir? Eğer düşman halkın geçim kaynağı üzerinde baskı kurma peşindeyse, bu baskıları etkisiz hale getirecek devletin operasyonel programı hangisidir?

Şehit Lider’in Devlete Tavsiyesi; Zayıflığın Değil, Gücün Anlatıcısı Olun

Bu arada, Şehit Lider’in yetkililerin halkla konuşma biçimine ilişkin beyanlarının yeniden okunması özel bir önem taşımaktadır. Kendileri 12 Eylül 2025’te yetkililere yönelik açık tavsiyesinde şöyle buyurmuşlardı:

“Halkla konuşan ülke yetkililerinden dostlar, ülkenin güç, kudret ve imkanlarının anlatıcısı olsunlar —bugün kendisinin yaptığı bu konuşma gibi— zayıflıkların anlatıcısı olmasınlar. Evet, zayıflıklarımız var, kusurlarımız var, eksikliklerimiz var; hangi ülkede yok ki? Lakin güçlerimiz var, yeteneklerimiz var, işler yapılmıştır, çabalar sarf edilmiştir; bunları anlatalım ve halkımıza söyleyelim.”

Bu uyarı ciddiye alınmalıdır. Hibrit savaşın ortasında yetkililerin konuşmaları, düşmanın psikolojik ve hesaplama denkleminin bir parçasıdır. Düşman tam olarak ülke yetkililerinin dilinden bir tükenmişlik, çıkmaz, umutsuzluk ve acizlik tablosunun aktarılmasını ve bu yolla milli iradenin hedef alınmasını amaçlamaktadır.

Elbette hiç kimse ekonomik sorunları ve geçim baskılarını inkar etmemektedir. Halk sorunlarla yaşamaktadır ve devlet de bunlara karşı sorumlu olmalıdır. Ancak sorunları dile getirmek ile zayıflıkları öne çıkarmak arasında bir fark vardır. Devletin sorumluluğu halka sadece zorlukların listesini saymak değildir; sorumluluğu çözüm sunmak, ülkenin kapasitelerini aktif hale getirmek ve zor koşullardan geçmek için bir programı olduğunu göstermektir. Düşman çıkmaz aşılamayacağı algısını yayma peşindeyken, yetkililer istemeyerek aynı anlatının hoparlörüne dönüşmemelidirler.

En Ufak Bir Teslimiyetçi Eğilim Düşmanı Daha Cisimleştirir/Cüretkar Kılar

Bu mesele, Lider’in Hükümet Haftası vesilesiyle yayınladığı mesajında da açıkça vurgulanmıştır. Kendileri gücün anlatılmasını ve sahte ikiliklerden kaçınılmasını daha güçlü bir İran’a doğru hareket etmenin gereklerinden sayarak şöyle buyurmuşlardır:

“Zayıflık, kusur ve eksiklik anlatılmaya ve öne çıkarılmaya ihtiyaç duymaz; aksine sorunun giderilmesi ve çözülmesi için planlama ve eyleme ihtiyaç duyar.”

Bu mesajın bir başka bölümünde ise şöyle denilmektedir: “Halkımızın azmini zayıflatan ve ümitsizlik yaratan her söz ile geçmişte aziz halkımıza zararlar vermiş olan savaş veya müzakere, uzlaşma veya aşırılık, barış veya savaş yanlılığı gibi her türlü vehme dayalı ikilik yaratma çabası, bundan sonra da aynı etkiyi bırakabilir.”

Ve 13 Aban vesilesiyle yayınladığı mesajındaki açık uyarısı şöyledir: “En ufak bir teslimiyetçi eğilim, düşmanı sonraki cüretler için daha da cesaretlendirecektir.”

Bu bölüm, tüm yetkililere stratejik bir uyarıdır. Gerçek şu ki düşman, zayıflığı bir fırsat işareti ve geri çekilmeyi daha fazla baskı için yeşil ışık olarak değerlendirmektedir. Dolayısıyla her türlü diplomasi güç konumundan ve milli iradenin desteğiyle sürdürülmelidir.

Şimdi Sıra “Demir Kapı”da

Ancak olayın diğer tarafında Washington da eli kolu bağlı oturmamaktadır. Savaşın çabucak sona ereceği vaadiyle ve Amerika’nın kudretini sergileyerek bu maceraya adım atan kumarbaz Trump, şimdi basitçe toparlanamayacak bir dizi siyasi, ekonomik ve askeri sonuçla karşı karşıyadır.

Savaşın Trump için büyük bir zafer olması planlanmıştı; Amerika’nın gücünü sergilemek için bir koz ve siyasi konumunu güçlendirmek için bir araç. Ancak çatışmanın uzaması, ekonomik maliyetlerin artması ve ilan edilen hedeflere ulaşılamaması ve hepsinden önemlisi Senato ve Temsilciler Meclisi’ndeki Demokratlar karşısındaki rezil yenilgisi denklemi değiştirdi.

Daha açık bir ifadeyle, Trump’ın kozu olması gereken savaş, onun hükümetinin en masraflı dosyalarından birine dönüşmüştür. Şimdi geçmişteki başarısızlıklarını telafi etmek için yeni cepheler açma peşindedir; Amerikan Merkez Komutanlığı tarafından “Demir Kapı” özel çalışma grubunun kurulması tam da bu çerçevede incelenmelidir. Yayınlanan raporlara göre bu çalışma grubu, silah sistemlerinin, çift kullanımlı teknolojilerin, yaptırıma tabi maddelerin ve İran’ın gelir akışlarının naklini izlemek ve bunlarla mücadele etmekle görevlendirilmiştir.

Başka bir deyişle, iradesini askeri yoldan dayatmada kısıtlamalarla karşılaşan Amerika, şimdi ticaret, nakliye, sigorta ve finansal mübadele ağına baskı yaparak İran ekonomisinin çevresini daha da daraltmak istemektedir. Bu, düşmanlığın mahiyetinin değil, savaş aracının değiştirilmesi demektir!

Washington hala önceki hedefinin peşindedir; İran’ın hesaplamalarını değiştirmek ve ülkeyi geri çekilmeye mecbur bırakmak. Tek fark, bu kez sadece savaşa dayanmak yerine, ekonomik ve bilişsel araçları da daha büyük bir şiddetle sahaya sürmüş olmasıdır.

Devlet Tam Teçhizatlı Ekonomik Düzen Almalıdır

Son söz olarak, ekonomik savaş genelgeyle ve konuşmayla yönetilemez. Düşman sahadaki başarısızlığın ardından ekonomik ablukayı ve halkın geçimi üzerindeki baskıyı gündemine aldığında, devlet de sadece mevcut zayıflıklardan bahsetmek yerine tam teçhizatlı ekonomik düzen almalıdır.

Amerika’nın yaptırımlarını tasarlayanlardan biri olan Richard Nephew, “Yaptırım Sanatı” adlı kitabında milli direncin kırılmasını ve karar alıcıların hesaplamalarının değiştirilmesini yaptırımların temel hedefleri olarak bilmektedir. Bu nedenle ekonomik savaş bilişsel savaşla iç içe geçmiştir. Devlet; temel malların tedariki, döviz yönetimi, üretime destek, ticaretin kolaylaştırılması ve rant ile karaborsacılıkla mücadele alanlarında operasyonel bir programla düşmanın planını etkisiz hale getirmelidir.

Öte yandan, anlaşmayı ihlal etme, yaptırım uygulama ve müzakerelerin ortasında İran’a karşı askeri saldırıda bulunma geçmişi olan bir tarafla safiyane bir şekilde yaklaşmak imkansızdır. Müzakere bizzat kendiliğinden reddedilmez, ancak geçerli bir güvence ve milli iktidarın desteği olmaksızın düşmanın daha fazla baskı aracına dönüşebilir.

Halk savaş istemiyor ama izzet istiyor ve teslimiyeti kabul etmiyor; ne savaş ne barış durumundan çıkış da düşmanın hesaplamalarını değiştirmek, sahadaki kazanımları korumak ve milli gücü güçlendirmek suretiyle gerçekleşmelidir. Eğer Amerika mantık ve müzakere ehli olsaydı, savaş çıkarmazdı! Barış teslimiyet sinyali göndererek değil, ancak kudretle elde edilir.

not: bu analiz kayhan.ir sitesinden alınarak tercüme edilmiştir.