İnfaz Düzenlemesi TBMM Adalet Komisyonu’nda Kabul Edildi

AK Parti ve MHP milletvekillerinin imzasını taşıyan kanun
teklifi, 11 farklı kanunda değişiklik içeriyor ve 70 maddeden oluşuyor.

Kanun teklifine göre, İnfaz Hakimliği Kanununun amacı,
yapılan düzenlemeye uyum sağlaması adına, “Bu Kanun, ceza infaz kurumları
ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemlere veya
bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik
tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikayetleri incelemek
ve karara bağlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin hakim veya
mahkeme tarafından verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve
kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz
hakimliklerine ilişkin hükümleri kapsar” şeklinde değiştirildi.

İnfaz hakimliği bulundukları il veya ilçenin adı ile
anılacak. İnfaz hakimliğinin yargı çevresi, kuruldukları il merkezi ve ilçeler
ile bunlara adli yönden bağlanan ilçelerin idari sınırları olacak. Ağır ceza
mahkemeleri ile büyükşehir belediyesi bulunan illerde, büyükşehir belediyesi
sınırları içerisindeki il ve ilçenin adı ile anılan infaz hakimliğinin yargı
çevresi, il veya ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığının önerisi
üzerine Hakimler ve Savcılar Kurulunca belirlenecek.

Coğrafi durum ve iş yoğunluğu göz önünde tutularak bir infaz
hakimliğinin kaldırılmasına veya yargı çevresinin değiştirilmesine, Adalet
Bakanlığının önerisi üzerine Hakimler ve Savcılar Kurulunca karar verilecek.

İnfaz hakimlerine yeni görevler

İnfaz hakimliğinin yetkisi, hükmün infazına ilişkin işlemin
yapıldığı yere göre belirlenecek. Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde
bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında idarece yapılan işlemler veya bunlarla
ilgili faaliyetlere ilişkin yapılan şikayetler bakımından işlemin yapıldığı
veya faaliyetin gerçekleştiği ceza infaz kurumunun bulunduğu yerde infaz
hakimliği yetkili olacak.

Teklifte, infaz hakimlerine yeni görevler de verildi. Buna
göre, infaz hakimleri, Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin
infazına ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan şikayetleri inceleyecek. Öte
yandan infaz hakimleri, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mahsup,
ceza zamanaşımı ve hükümlünün ölümü hallerinde verilecek kararlar da dahil
olmak üzere hakim veya mahkeme tarafından verilmesi gerekli kararları alacak ve
işleri yapacak.

Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular
hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet
savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların
kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem
veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, herhalde yapıldığı
tarihten itibaren otuz gün içinde şikayet yoluyla infaz hakimliğine
başvurulabilecek.

7 gün içinde itiraz yoluna gidilebilecek

İnfaz hakiminin kararlarına karşı şikayetçi veya ilgili
Cumhuriyet savcısı tarafından, tebliğden itibaren yedi gün içinde Ceza
Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilecek. Kanunlarda
infaz hakiminin onayına tabi olduğu belirtilen hususlarda da bu hüküm
uygulanacak.

İnfaz Hakimliği Kanunu ve Türk Ceza Kanunu ile Ceza ve
Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda infaz hakimliğinin kuruluş,
görev, yetki ve işleyişine ilişkin yapılan değişiklikler veya infaz hakimliğine
yeni görevler veren düzenlemeler, 1 Eylül 2020 tarihinden itibaren uygulanacak.
Bu tarihe kadar mevcut hükümlerin uygulanmasına devam edilecek.

İnfaz hakimliğinin kuruluş, görev, yetki ve işleyişine
ilişkin yapılan değişiklikler nedeniyle olağan veya olağanüstü kanun yolu
incelemesinde bozma kararı verilemeyecek. Kanunla yapılan değişikliklerin
uygulanacağı tarihe kadar, iş ve kadro durumu dikkate alınarak değiştirilen
hükümlere göre infaz hakimlikleri kurulacak ve faaliyete geçirilecek.

Canavarca hisle işlenmesi halinde ise ceza bir kat
oranında artırılacak

Mahkum olduğu hapis cezası ertelenen veya denetimli
serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen ya da koşullu salıverilen
hükümlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri
açısından belli hakları kullanmaktan yoksun bırakılamayacak.

Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen
ya da koşullu salıverilen hükümlü hakkında, “bir kamu kurumunun veya kamu
kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun iznine tabi bir meslek veya sanatı,
kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı veya tacir olarak icra etmekten
yoksun bırakılmamasına” karar verilebilecek.

Kasten yaralama suçunun, üstsoya, altsoya, eşe veya kardeşe
karşı, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye
karşı, kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle, kamu görevlisinin sahip
bulunduğu nüfuzu kötüye kullanılmak suretiyle, silahla, İşlenmesi halinde,
şikayet aranmaksızın, verilecek ceza yarı oranında artırılırken, canavarca
hisle işlenmesi halinde ise ceza bir kat oranında artırılacak.

Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse yukarıdaki
hallerde 12 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası verilecek.

Örgüt kuran ve yönetenlerin cezaları artıyor

Kanunun suç saydığı fiilleri işlemek amacıyla örgüt
kuranlar veya yönetenler, örgütün yapısı, sahip bulunduğu üye sayısı ile
araç ve gereç bakımından amaç suçları işlemeye elverişli olması halinde, iki
yıldan altı yıla kadar aldıkları hapis cezası dört yıldan sekiz yıla çıkarıldı.

Kazanç elde etmek amacıyla başkasına ödünç para veren kişi,
iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş yüz gün adli para cezası ile
cezalandırılacak. Suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde
verilecek ceza bir kat artırılacak.

Hamilelerin tutuklanması yerine adli kontrol

Maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle
ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremediği tespit edilen
şüpheli ile gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren altı ay geçmemiş bulunan
kadın şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar
verilebilecek.

Hakkında mahkumiyet hükmü verilmiş ve bu hükümle ilgili
olarak istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulmuş olması halinde, UYAP
kayıtlarını incelemek suretiyle hükmü veren ilk derece mahkemesi de adli kontrol
kararı verebilecek.

Hakkında mahkumiyet hükmü verilmiş ve bu hükümle ilgili
olarak istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulmuş olması halinde, UYAP
kayıtlarını incelemek suretiyle hükmü veren ilk derece mahkemesi de tutuklama
kararı verebilecek.

Açık ceza infaz kurumlarında cezaların yerine getirilmesi
için şartlar

Teklifte, hükümlüler hakkında verilen cezaların doğrudan
açık ceza infaz kurumlarında yerine getirilme şartları şöyle sıralandı:

“- Terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte
üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel
dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkum olanlar ile ikinci defa mükerrir
olanlar ve koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen
infaz edilenler hariç olmak üzere, kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az
hapis cezasına mahkum olanlar,

– Taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az süreyle
hapis cezasına mahkum olanlar,

– Adli para cezası infaz sürecinde hapis cezasına
çevrilenler,

– İcra ve İflas Kanunu gereğince tazyik hapsine tabi
tutulanlar.”

– İnfaz hakiminin onayına bağlandı

Hükümlülerin kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza infaz
kurumuna ayrılmalarına, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla
konulmuş kurallara içtenlikle uyarak haklarını iyi niyetle kullanarak,
yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirerek geçirmiş ve uygulanan
iyileştirme programlarına göre de toplumla bütünleşmeye hazır olduğunun
disiplin kurulunun görüşü alınarak idare kurulunca saptanmış bulunması halinde
yapılan değerlendirme sonucunda karar verilecek.

Toplam on yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkum olanlar
ile terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları, örgüt
faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, kasten öldürme suçları, cinsel
dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve
ticareti suçlarından mahkum olanların kapalı ceza infaz kurumundan açık ceza
infaz kurumuna ayrılmalarına ilişkin idare ve gözlem kurulu kararları, infaz
hakiminin onayından sonra uygulanacak.

Doğrudan açık ceza infaz kurumuna alınanlar dahil olmak
üzere bu kurumlarda bulunan hükümlülerden firar edenler veya başka bir fiilden
dolayı haklarında tutuklama kararı verilenler, idare ve gözlem kurulu kararıyla
kapalı ceza infaz kurumuna gönderilecekler.

Kınamadan başka bir disiplin cezası alıp, bu cezası
kesinleşmiş olanlar veya asayiş ve düzenin sağlanması amacıyla disiplin cezası
kesinleşmemiş olsa bile eylemi kurum düzeni ya da kişi güvenliği bakımından
tehlike oluşturanlar idare ve gözlem kurulu kararıyla kapalı ceza infaz
kurumuna gönderilecekler.

Açık ceza infaz kurumu şartlarına veya çalışma koşullarına
uyum sağlayamayacakları saptananlar idare ve gözlem kurulunun kararı ve infaz
hakiminin onayıyla kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilecekler.

Ceza infazına verilen ara 1 yıla çıkarılacak

Hükümlülerin, suç ve ceza türlerine göre açık ceza infaz
kurumlarına ayrılıp ayrılmamalarına, açık ceza infaz kurumlarında geçirecekleri
sürelere, kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine, doğrudan açık ceza
infaz kurumlarına alınmalarına, doğrudan açık ceza infaz kurumlarına
alınanların kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilmelerine ve diğer hususlara
ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte gösterilecek.

Hapis cezasının infazı, gebe olan veya doğurduğu tarihten
itibaren bir yıl geçmemiş bulunan kadınlar hakkında geri bırakılacak. Çocuk
ölmüş veya anasından başka birine verilmiş olursa doğumdan itibaren iki ay
geçince ceza infaz olunacak.

Hapis cezalarının infazına başlanmış olsa bile,
hükümlünün yükseköğrenimini bitirebilmesi, ana, baba, eş veya çocuklarının
ölümü veya hükümlünün eş veya çocuklarının sürekli hastalık veya malullükleri
nedeniyle bakıma muhtaç olmaları ya da bu kişilerin sürekli hastalık veya
malullükleri nedeniyle ailenin ticari faaliyetlerinin yürütülebilmesinin
veya tarım topraklarının işlenebilmesinin imkansız hale gelmesi veya
hükümlünün hastalığının sürekli bir tedaviyi gerektirmesi gibi zorunlu ve
çok ivedi hallerde, Cumhuriyet Başsavcılığınca atı ayı geçmeyen sürelerle
hapis cezasının infazına verilen ara 1 yıla çıkarılacak.

Hakkında yakalama emri çıkarılan hükümlünün yakalanabilmesi
amacıyla gerektiğinde konutta, iş yerinde ve kamuya açık olmayan kapalı
alanlarda arama yapılabilmesi bakımından Ceza Muhakemesi Kanununun arama
kararına ilişkin hükümleri uygulanacak. Hakim tarafından verilecek arama
kararları sulh ceza hakimi tarafından verilecek.

Açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler, ceza infaz
kurumu görevlilerinin denetiminde, kamu kurum ve kuruluşlarının iş alanlarında,
geceleyin bu kurum ve kuruluşlar tarafından barındırılmak suretiyle
çalıştırılabilecekler. Bu şekilde çalıştırılan süre, azami süre sınırına
bakılmaksızın denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infaz edilecek
süreye ilave edilecek.

Hükümlü hakkında kurumda, düzenli bir yaşamın
sürdürülmesi, güvenliğin ve disiplinin sağlanması bakımından kanun,
yönetmelikler ile idarenin uyulmasını emrettiği veya gerekli kıldığı davranış
ve tutumları, kusurlu olarak ihlal ettiğinde, eyleminin niteliği ile ağırlık
derecesine göre Kanunda belirtilen disiplin cezaları uygulanıyordu. Hükümlünün
duruşma, sağlık, eğitim ve çalışma gibi nedenlerle geçici olarak kurum dışında
bulunduğu yerler de bu fıkranın uygulanması bakımından kurum olarak kabul
edilecek.

Haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya
kısıtlama cezası gerektiren eylemler arasına “kurum idaresine bildirilen
telefon numarası aracılığıyla ya da teknik müdahale ile başka bir hatta
yönlendirme yapmak suretiyle görüşme hakkı olmayan kişilerle görüşmek” de
eklendi.

Bir günden on güne kadar hücreye koyma cezasını
gerektiren eylemler arasına, kuruma alkol sokmak, kurumda alkol bulundurmak
veya kullanmak gibi durumlar da eklendi.

Çocuk hükümlülerle ilgili düzenleme

Teklifle, çocuk hükümlülerin yaşam alanlarında dikkat etmesi
gereken temizlik, resmi kurumlardan alınan kitap, araç ve gerekçelerin
kullanımı, suç örgütlerine ait afiş, pankart, işaret gibi eşyaların asılmasına
ilişkin belirlenen kuralların ihlali durumunda verilen disiplin cezalarında
düzenlemeye gidiliyor. Düzenlemeyle çocuk hükümlülerin kurum disiplinini
bozacak eylemlerden kaçınması ile caydırıcılığın sağlanması ve çocukların daha
fazla eğitim ve iyileştirme faaliyetlerine katılması amaçlanıyor.

Düzenlemeyle disiplin soruşturmasına başlamak için öngörülen
iki günlük süre, beş güne çıkarılıyor. Buna göre soruşturma en geç on beş gün
içinde tamamlanacak. Firar halinde bu süre hükümlünün yakalandığının
öğrenildiği tarihte başlayacak. Düzenlenen rapor ve ekleri disiplin kuruluna
sunulacak. Soruşturma süresi eylemin ve soruşturmanın niteliğine göre infaz
hakiminin yazılı onayı ile yedi güne kadar uzatılabilecek.

Teklifle çocuğun yüksek yararı ilkesi dikkate alınarak
çocuklar hakkında verilen odaya kapatma cezasının infazına, infaz hakiminin
onayıyla başlanabileceği hüküm altına alınıyor. Ayrıca hücre cezası yerine
uygulanacak ziyaretçi kabulünden yoksun bırakma cezasının süreleri
belirleniyor.

Kanun teklifiyle çocuk hükümlülere en geç iki ayda bir
sağlanan aile görüşmesi imkanı arttırılarak ayda bir defa görüşme imkanı
sağlanıyor. Ayrıca çocuk hükümlülerin, kardeşiyle de aile görüşmesi
yapabilmesine imkan tanınıyor.

Buna göre çocuk hükümlüler için kurum bünyesinde
gerçekleştirilen tören veya anma günü ya da doğum günlerinde çocukların
ailelerinin de etkinliklere katılması sağlanabilecek.

Çocuk hükümlünün yanında kalacağı bir yakınının olmaması
nedeniyle kullanamadığı özel izinler yerine, kurum idaresinin uygun gördüğü gün
kadar eğitimevinin bulunduğu il sınırları içinde gündüzleri iznini geçirmesi ve
gece eğitimevinde kalması imkanı verilebilecek.

Çocuk eğitimevinde kalan hükümlünün hafta sonunda bir gün,
kurum idaresinin uygun gördüğü süre kadar, kurum dışına çıkmasına izin
verilebilecek.

Çocuk eğitimevinde kalan hükümlü, kamu kurum ve
kuruluşlarının gençlik kampı veya gençlik merkezi gibi imkanlarından
yararlandırılabilecek.

Disiplini bozan yayınlar hükümlülere verilmeyecek

Ayrıca, hükümlüler kamu kurum ve kuruluşlarına bağlı
kütüphanelerde bulunan mahkemelerce yasaklanmamış süreli ve süresiz yayınlardan
bedelini ödeyerek yararlanabilecek.

Kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da
tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran
yahut müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayın
hükümlüye verilmeyecek.

Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası (ISSN) veya
Uluslararası Standart Kitap Numarası (ISBN) almayan süreli ve süresiz yayınlar
ile Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmi ilan ve reklam yayınlama hakkı
bulunmayan gazeteler, ceza infaz kurumuna kabul edilmeyecek.Yabancı dilde
yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Adalet
Bakanlığı yetkili olacak.

Teklifle açık ve kapalı infaz kurumlarındaki hükümlülere
ağır hastalık veya doğal afet hallerine ilaveten salgın hastalık halinde de
ceza infaz kurumlarında bulunan kuruma ait telefon ve faks cihazından derhal
yararlandırılmasına imkan sağlanıyor.

Düzenlemeyle kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan
hükümlülerin dışarıdan hediye kabul etme hakkının kapsamı genişletiliyor.

Buna göre, kapalı ceza infaz kurumlarındaki hükümlü, iki
ayda bir kez, ayrıca dini bayram, yılbaşı veya kendi doğum günlerinde dışarıdan
gönderilen ve kurum güvenliği için tehlikeli olmayan bir hediyeyi kabul etme
hakkına sahip olacak. Çocuk ve 65 yaşını tamamlamış hükümlüler ile beraberinde
çocuğu bulunan kadın hükümlüler, idare ve gözlem kurulu tarafından alınacak
karar doğrultusunda belirtilen zaman dilimi dışında da hediye kabul edebilecek.
Bunun esas ve usulleri yönetmelikle belirlenecek.

Hükümlülerin öğretimi ile sınavlara ilişkin usul ve esaslar
yönetmelikle düzenlenebilecek.

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da yer
alan “Salıverilme İçin Hazırlama Koşullu salıvermede iyi halin
saptanması” başlığı “Hükümlülerin değerlendirilmesi ve iyi halin
belirlenmesi” olarak değiştiriliyor.

Buna göre hükümlüler, ceza infaz kurumlarında bulunduğu tüm
aşamalarda, ceza infaz kurumlarının düzen ve güvenliği amacıyla konulmuş
kurallara uyup uymadığı, haklarını iyi niyetle kullanıp kullanmadığı,
yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirip getirmediği, uygulanan iyileştirme
programlarına göre toplumla bütünleşmeye hazır olup olmadığı, tekrar suç işleme
ve mağdura veya başkalarına zarar verme riskinin düşük olup olmadığı
hususlarında idare ve gözlem kurulu tarafından iyi halin belirlenmesine esas
olmak üzere en geç altı ayda bir değerlendirmeye tabi tutulacak.

Yapılacak değerlendirmede, infazın tüm aşamalarında
hükümlülerin katıldığı iyileştirme ve eğitim-öğretim programları ile spor ve
sosyal faaliyetler, kültür ve sanat programları, aldığı sertifikalar, kitap
okuma alışkanlığı, diğer hükümlü ve tutuklular ile ceza infaz kurumu
görevlileri ve dışarıyla olan ilişkileri, işlediği suçtan dolayı duyduğu
pişmanlığı, ceza infaz kurumu kuralları ile kurum bünyesindeki çalışma kurallarına
uyumu ve aldığı disiplin cezaları dikkate alınacak. Gerektiğinde hükümlünün
ceza infaz kurumuna girmeden önceki yaşamına ilişkin bilgi ve belgeler de
istenebilecek.

Toplam on yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkum olanlar
ile terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları, örgüt
faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, kasten öldürme suçları, cinsel
dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar ve uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve
ticareti suçlarından mahkum olanlar hakkında yapılacak açık ceza infaz kurumuna
ayırmaya, denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazına ve koşullu
salıverilmeye ilişkin değerlendirmelerde idare ve gözlem kuruluna cumhuriyet
başsavcısı veya belirleyeceği bir cumhuriyet savcısı başkanlık edecek.

Ayrıca, idare ve gözlem kuruluna cumhuriyet başsavcısı
tarafından belirlenen bir izleme kurulu üyesi ile Aile, Çalışma ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı il veya ilçe müdürlükleri tarafından
belirlenen birer uzman kişi katılacak.

İdare ve gözlem kuruluna Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığı ve Sağlık Bakanlığı ile izleme kurulundan katılan üyelere
katıldıkları her bir toplantı günü için memur maaş katsayısının (500) rakamı
ile çarpılması sonucu bulunacak miktarda huzur hakkı ödenecek.

Açık ceza infaz kurumuna ayırmaya, denetimli serbestlik
tedbiri uygulanarak cezanın infazına ve koşullu salıverilmeye ilişkin olarak
tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen hükümlülerin yeniden
değerlendirilmeye tabi tutulma süreleri bir yılı geçemeyecek.

İdare ve gözlem kurulu tarafından yapılacak
değerlendirmelere esas olacak ilkeler ve kurulun bu maddeye ilişkin çalışma
usul ve esasları ile tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen hükümlülerin
yeniden değerlendirilmeye tabi tutulma süreleri yönetmelikle düzenlenecek.

Salgın hastalık nedeniyle dönemeyen hükümlülere ceza
verilmeyecek

Teklifle hükümlülerin mazeret iznini kullanabilmesi için
ceza infaz kurullarında iyi halli olarak geçirmesi gereken süre de
kısaltılıyor. Hasta ziyareti amacıyla verilen mazeret izin hakkı ikiye
çıkarılıyor.

Düzenlemeyle hükümlülere, aileleriyle bağlarını
sürdürmelerini veya güçlendirmelerini ve dış dünyaya uyumlarını sağlamak
amacıyla verilen özel izin süresi üç günden yedi güne çıkarılıyor. Hastalık
veya doğal afet gibi zorunlu hallerde bu izinler birleştirilerek
kullanılabilecek.

Salgın hastalık, doğal afet, savaş veya seferberlik
durumunda bu sebeplerden dolayı izinden dönemeyen veya geç dönen hükümlülere
ceza verilmeyecek.

İzinden dönmeyen veya iki günden fazla bir süre geçtikten
sonra dönen hükümlüler ile firar eden hükümlülere bir daha özel izin
verilmeyecek.

Çektirilecek cezanın hesabında duraksama olması ya da
cezanın kısmen veya tamamen yerine getirilip getirilemeyeceğinin ileri
sürülmesi durumunda infaz hakimliğinden, duraksamanın giderilmesi veya yerine
getirilecek cezanın belirlenmesi için karar istenecek.

Birden fazla hükümdeki cezaların koşullu salıverilme
süresinin belirlenebilmesi bakımından toplanması gerektiğinde toplama (içtima)
kararları, infaz hakimliği tarafından verilecek.

Ayrıca, adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle hapis
cezasına çevrilen fakat öncelikli olarak uygulanan kamuya yararlı bir işte
çalışma yükümlülüğünü yerine getirmeyen hükümlünün bu hapis cezasının da süreli
hapis cezalarında olduğu gibi toplama kararına dahil edilmesi sağlanacak.
Düzenlemeyle infaz sırasında karar verecek merciler arasına infaz hakimi de
ekleniyor.

Teklifle Türk Ceza Kanununda yer alan kısa süreli hapis
cezasının yaptırım seçeneklerinden kamuya yararlı bir işte çalıştırma cezasına
ilişkin düzenleme yapılıyor. Buna göre hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri
üzerine belli süre içinde adli para cezasını ödemezse, cumhuriyet savcısının
kararı ile ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilebilecek.
Hükümlünün iki saat çalışması karşılığı bir gün olmak üzere kamuya yararlı bir
işte çalıştırılmasına karar verilebilecek. Günlük çalışma süresinin, en az iki
saat ve en fazla sekiz saat olacak şekilde denetimli serbestlik müdürlüğünce
belirlenecek.

Teklifle, cezanın denetimli serbestlik rejimi altında
infazına ilişkin koşullar ile denetimli serbestlik süresi yeniden belirleniyor.

Buna göre, açık ceza infaz kurumunda bulunan ve koşullu
salıverilme için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri gereken sürenin beşte
dördünü ceza infaz kurumunda geçiren iyi halli hükümlülerin talebi halinde,
cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli
serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince
hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin
işlemleri yapan cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hakimi
tarafından karar verilebilecek. Bu fıkra uyarınca denetimli serbestlik tedbiri
uygulanmak suretiyle infaz süresi üç yılı geçemeyecek.

Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler

Düzenlemeyle sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın
hükümlüler ile maruz kaldığı ağır bir hastalık, engellilik veya kocama
nedeniyle hayatlarını yalnız idame ettiremeyen hükümlüler de infaz
düzenlemesinden yararlanabilecek.

Koşullu salıverilme için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri
gereken sürenin beşte üçünü ceza infaz kurumunda geçirmeleri ve diğer şartları
taşımaları halinde yararlanabilecek. Ağır hastalık, engellilik veya kocama
hali, Adli Tıp Kurumundan alınan veya Adalet Bakanlığınca belirlenen tam
teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca
onaylanan bir raporla belgelendirmek zorundalar. Denetimli serbestlik tedbiri
uygulanmak suretiyle infaz süresi dört yılı geçemeyecek.

Hükümlü hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanmaya
başlandıktan sonra işlediği iddia olunan ve cezasının alt sınırı bir yıl veya
daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan dolayı kamu davası
açılmış olması halinde, denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine infaz
hakimi tarafından, hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar
verilecek. Kovuşturma sonucunda beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın
reddi veya düşme kararı verilmesi halinde, hükümlünün cezasının infazına
denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak devam olunmasına infaz hakimi
tarafından karar verilecek.

Teklifle hükümlülerin koşullu salıverilme sürelerine ilişkin
üçte ikilik genel oran, yarısı olarak belirleniyor. Bu süre geldiğinde
hükümlünün tutum ve davranışları değerlendirilecek ve olumlu ise hükümlü
koşullu salıverilmeden faydalanabilecek, aksi halde hapis cezasının infazına
devam edilecektir.

Ancak Türk Ceza Kanununda belirtilen kasten öldürme,
işkence, cinsel saldırı, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, devlet
sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçlarından süreli hapis cezasına mahkum
olanlar, cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu
salıverilmeden yararlanabilecek. Ayrıca, suç işlemek için örgüt kurmak veya
yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ile Terörle
Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkum olan çocuklar hakkında koşullu
salıverilme oranı üçte iki olarak uygulanacak.

Koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlar
bakımından ise tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanacak.

İnfaz hakimi ayrıca, iki yılı geçmemek üzere denetim süresi
içinde hükümlünün denetimli serbestlik müdürlüğünce belirlenecek yükümlülüklere
tabi tutulmasına karar verebilecek. Bu karar gereğince denetimli serbestlik müdürlüğü,
risk ve ihtiyaçlarını dikkate alarak hükümlüyü, belirli bir bölgede denetim ve
gözetim altında bulundurma, belirlenen yer veya bölgelere gitmeme belirlenen
programlara katılmama yükümlülüklerinden bir veya birden fazlasına tabi
tutabilecek. Denetimli serbestlik müdürlüğü hükümlünün risk ve ihtiyaçlarını
dikkate alarak yükümlülükleri değiştirebilecek.

Hükümlünün koşullu salıverilmesi hakkında ceza infaz kurumu
idaresi tarafından hazırlanan gerekçeli rapor, infaz işlemlerinin yapıldığı yer
infaz hakimliğine verilecek. İnfaz hakimi, bu raporu uygun bulursa hükümlünün
koşullu salıverilmesine dosya üzerinden karar verecek. Raporu uygun bulmadığı
takdirde gerekçesini kararında gösterecek. Bu kararlara karşı itiraz yoluna
gidilebilecek.

Tekerrür halinde işlenen suçtan dolayı ağırlaştırılmış
müebbet hapis cezasına mahkum olanlarla ilgili düzenleme yapılıyor. Teklif,
mükerrirler bakımından birden fazla süreli hapis cezasına mahkumiyet halinde en
fazla otuz iki yılın ceza infaz kurumunda iyi halli olarak geçirilmesini
öngörüyor.

İnfaz hakimi, hükümlünün talebi üzerine kasten işlenen
suçlarda toplam bir yıl altı ay, taksirle öldürme suçu hariç olmak üzere
taksirle işlenen suçlarda ise toplam üç yıl veya daha az süreli hapis cezasının
her hafta cuma günleri saat 19.00’da girmek ve pazar günleri aynı saatte çıkmak
suretiyle hafta sonları, hafta sonları hariç, her gün saat 19.00’da girmek ve
ertesi gün saat 07.00’de çıkmak suretiyle geceleri, ceza infaz kurullarında
çektirilmesine karar verebilecek.

Mahkumiyete konu suç nedeniyle doğmuş zararın aynen iade,
suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesine dair
hukuki sorumlulukları saklı kalmak üzere; kadın, çocuk veya altmış beş yaşını
bitirmiş kişilerin mahkum oldukları toplam bir yıl, yetmiş yaşını bitirmiş
kişilerin mahkum oldukları toplam iki yıl, yetmiş beş yaşını bitirmiş kişilerin
mahkum oldukları toplam dört yıl, veya daha az süreli hapis cezasının konutunda
çektirilmesine infaz hakimi tarafından karar verilebilecek.

Doğurduğu tarihten itibaren altı ay geçen ve toplam üç yıl
veya daha az süreli hapis cezasına mahkum olan ya da adli para cezası infaz
sürecinde hapis cezasına çevrilen hükümlü kadınların cezasının konutunda
çektirilmesine infaz hakimi tarafından karar verilebilecek. Bu fıkra uyarınca
talepte bulunulabilmesi için kadının doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı
ay geçmemiş olması gerekecek. Konutta infaza karar verdikten sonra çocuk ölmüş
veya anasından başka birine verilmiş olursa infaz hakimi konutta infaz
uygulamasına ilişkin kararını kaldıracak.

Cezanın özel infaz usulüne göre çektirilmesine karar
verilenler hakkında tabi oldukları infaz rejimine göre koşullu salıverilme
hükümleri uygulanacak.

Cezanın özel infaz usulüne göre çektirilmesi kararı, infaza
başlandıktan sonra da verilebilecek.

İnfaz hakimi talep üzerine, cezanın özel infaz usulüne göre
çektirilmesi sırasında bu usulün uygulanmasına son verebilecek. Özel infaz
usulünün gereklerine geçerli bir mazeret olmaksızın uyulmaması halinde ise bu
usulün uygulanmasına son verilecek ve bu halde infaza açık ceza infaz kurumunda
devam edilecek. Özel infaz usulüne göre geçirilen süre, infaz aşamasında mahsup
edilecek.

Bu hükümler, terör suçları ile örgüt kurmak, yönetmek veya
örgüte üye olmak suçlarından ya da örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlardan
mahkum olanlar, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkum olanlar,
adli para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilenler, koşullu
salıverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler,
hakkında uygulanamayacak.

Denetimli serbestlikten yararlanma süresi 1 yıldan 3 yıla
çıkacak

Teklife göre, bakıma muhtaç ve dışarıda korumasına
bırakılacak kimsesi bulunmayan sıfır-altı yaş grubundaki çocuklar, tutuklu
annenin yanında barınabilecek.

Ana, baba, eş, kardeş, çocuk, eşin anne veya babasından
birinin yaşamsal tehlike oluşturacak hastalığı hallerinde tutukluya bir defaya
mahsus olmak üzere verilen izin, asgari bir ay arayla toplam iki defaya
çıkarılacak.

Denetimli serbestlikten yararlanma süresi 1 yıldan 3 yıla çıkacak.
30 Mart 2020 tarihine kadar işlenen suçlar bakımından kasten öldürme; üst soya,
alt soya, eşe veya kardeşe, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak
durumdaki kişiye karşı işlenen kasten yaralama ve sonucu nedeniyle ağırlaşmış
yaralama, işkence, eziyet suçu ile cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar,
özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı
madde imal ve ticareti suçu ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar
kapsam dışı kalacak.

Söz konusu tarihe kadar işlenen suçlardan, istisna sayılan
suçlar hariç, sıfır-altı yaş grubu çocuğu bulunan kadın hükümlüler ile 70
yaşını bitirmiş hükümlüler için bu süre, 2 yıldan 4 yıla yükseltilecek.

Çocuk hükümlülere ayrıcalık

Maruz kaldığı ağır bir hastalık, engellilik veya kocama
nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen 65 yaşını bitirmiş hükümlülerin,
koşullu salıverilmeleri için ceza infaz kurumlarında geçirmeleri gereken
sürelerde azami süre sınırına bakılmaksızın denetimli serbestlik uygulanacak.
“İyi halli” olmak koşuluyla kapalı ceza infaz kurumlarındaki hükümlüler
hakkında da bu süreler geçerli olabilecek.

Hükümlü hakkında denetimli serbestlik uygulanmaya
başlandıktan sonra işlediği iddia edilen ve cezasının alt sınırı 1 yıl veya
daha fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suçtan dolayı soruşturma
başlatılması halinde, denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine infaz
hakimince, hükümlünün açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine karar
verilebilecek. İnfaz hakimi, soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığı
kararı verilmesi halinde, hükümlünün cezasının, denetimli serbestlik
uygulanarak devam etmesine karar verecek.

Teklifle, 30 Mart 2020’ye kadar işlenen suçlar bakımından
tabi olduğu infaz rejimine göre belirlenen koşullu salıverilme süresinin
hesaplanmasında, hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar ceza infaz kurumunda
geçirdiği 1 gün; 3 gün olarak, 18 yaşını dolduruncaya kadar ceza infaz
kurumunda geçirdiği 1 gün ise 2 gün olarak dikkate alınacak.

31 Mayıs’a kadar izinli sayılacaklar

Teklifle, uygulama birliğinin sağlanması amacıyla kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenen suçlarda, söz konusu maddede yapılan
değişiklikten önceki ve sonraki hükümler bir bütün olarak ayrı ayrı
değerlendirilecek, hükümlünün lehine olan düzenleme tespit edilerek,
uygulanacak.

Denetimli serbestlik için iyi halin saptanmasına yönelik
değişiklikler, 1 Eylül 2020’de uygulanmaya başlayacak.

Hükümlünün denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurma süresi,
Kovid-19 nedeniyle 5 gün yerine, 1 Eylül 2020 tarihine kadar 25 gün olarak
uygulanacak.

Ayrıca Kovid-19 salgını nedeniyle açık ceza infaz
kurumlarında bulunanlar ile kapalı ceza infaz kurumunda bulunup da açık ceza
infaz kurumlarına ayrılmaya hak kazanan hükümlüler, denetimli serbestlik
tedbiri uygulanarak cezasının infazına karar verilen hükümlüler ve diğer
denetimli serbestlik tedbirinden yararlanan hükümlüler, 31 Mayıs 2020’ye kadar
izinli sayılacak.

Salgının devam etmesi halinde bu süre, Sağlık Bakanlığının
önerisi üzerine, Adalet Bakanlığı tarafından her defasında 2 ayı geçmemek üzere
2 kez uzatılabilecek.

Takip edilen çocuk için rehber uzman

Açık ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerin, kamu kurum
ve kuruluşlarının iş alanlarında çalıştırılmasına ilişkin düzenleme, teklifin
yasalaşmasından itibaren 1 yıl sonra uygulanacak.

Teklif, Çocuk Koruma Kanunu’nda da değişiklik yapıyor. Suça
sürüklenen çocukların, yeniden suç işlemelerinin engellenmesini hedefleyen
değişikliğe göre, denetimli serbestlik müdürlüğü tarafından takip edilen çocuk
için adli kontrol süresince rehberlik edecek bir uzman görevlendirilecek ve
çocuk hakkında yapılacak ihtiyaç değerlendirmesine göre iyileştirme çalışmaları
yürütülecek.

Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu’nda yapılan
değişiklikle adli kontrole ilişkin bazı tedbirleri takip etme görevi, denetimli
serbestlik müdürlüğünün görev alanından çıkarılıyor.

Denetimli serbestlik uygulaması kapsamında, hükümlünün
takibi, rızası alınarak, kendisine ait elektronik cihazlarla da yapılabilecek.

Denetimli serbestlik tedbiri altında bulunanlar

Teklife göre, denetimli serbestlik tedbiri altında bulunan
ve denetimli serbestlik müdürlüğü tarafından muhtaç durumda olduğu tespit edilen
yükümlülerin, kamuya yararlı bir işte ücretsiz çalıştırılma yükümlülüğünü
yerine getirirken mutad vasıtayla yaptıkları yol giderleri müdürlük
bütçesinden, iaşe giderleri ise çalıştırıldıkları kurum bütçesinden
karşılanacak.

Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nu kapsamında, kaçakçılık
fiiline konu eşyanın değerinin “hafif” olması halinde verilecek
cezalar yarısına kadar, “pek hafif” olması halinde ise üçte birine
kadar indirilecek.

Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda düzenlenen suçlar
bakımından kovuşturma evresinde de etkin pişmanlık hükümleri uygulanacak. Etkin
pişmanlık hükümleri, soruşturma evresinde cumhuriyet savcısı tarafından
şüpheliye ihtar edilecek, edilmemesi halinde kovuşturma evresinde hakim
tarafından sanığa ihtar yapılacak. Cumhuriyet savcısı usulüne uygun olarak
ihtar yapmışsa, hakimin yeniden ihtarına gerek olmayacak.

Haklarında hüküm verilmiş olup da dosyası infaz aşamasında
olanlar, 90 gün içinde suç konusu eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı kadar
parayı Hazineye ödedikleri takdirde etkin pişmanlık hükümlerinden
yararlanabilecek.

Yargı ve ceza infaz kurumları personeli atamalarında
değişiklik

Teklifle, hukuk fakültesi ve adalet meslek yüksekokulu
mezunlarının yanı sıra meslek yüksekokullarının adalet veya ceza infaz ve
güvenlik hizmetleri programı, lise veya meslek liselerinin adalet alanı ve
ilgili mevzuat uyarınca bunlara denkliği kabul edilen program veya alanlardan
mezun olanlara da öncelik tanınacak.

İlk defa devlet memurluğuna atanacaklardan merkezi sınavda
başarılı olanların sözlü ve gerektiğinde uygulamalı sınavlarının bir bölümü ya
da tamamı, adalet komisyonunun yanı sıra Adalet Bakanlığı bünyesinde
oluşturulacak sınav kurullarınca da yapılabilecek.

Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İşyurtları Kurumuna
İlişkin Bazı Mali Hükümlerin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’daki değişikle her
türlü faaliyet dışı gelirleri ve faizler hariç, iş yurtlarının yıllık
bilançolarındaki karlarının yüzde 25’ini aşmamak üzere yapılan kar payı
ödemelerinden, iş yurtlarında görevli personel, işçi ve hükümlülerin yanı sıra
tutuklular da yararlanacak.

Ayrıca, üstün gayret ve başarı gösteren iş yurdu
çalışanları, tutuklu ve hükümlüler ile ceza infaz kurumu personeline teşvik
ödemesi yapılabilecek.