karşılığında yaptırımların hafifletilmesini öngören “geçici bir
anlaşma”nın gündemde olmadığını açıkladı.
İran resmi ajansı IRNA’nın haberine göre, İran’ın Birleşmiş
Milletler (BM) Daimi Temsilciliği tarafından yapılan açıklamada, Tahran ile
Washington’un geçici bir nükleer anlaşmaya yakın olduğuna dair haberlerin doğru
olmadığı belirtildi.
Açıklamada, 2015’te İran ile BM Güvenlik Konseyi üyesi 5
ülke ve Almanya arasında imzalanan ve daha sonra 2018’de ABD’nin tek taraflı
çekildiği nükleer anlaşma olarak bilinen Kapsamlı Ortak Eylem Planı’na işaret
edilerek, “Nükleer anlaşmanın yerine geçecek geçici anlaşma gündemde
değil” ifadelerine yer verildi.
İran’ın yarı resmi ajansı ISNA 6 Haziran’da yayımladığı
haberinde, Tahran’ın, ABD’nin tek taraflı bankacılık yaptırımları nedeniyle
Irak’ta 10 milyar dolar ve Güney Kore’de 7 milyar dolar dondurulmuş
varlıklarının serbest bırakılması konusunda mutabakat sağlandığını duyurmuştu.
İsrail’in Haaretz gazetesi de 7 Haziran’da İran ile ABD
arasındaki müzakerelerin beklenenden daha hızlı ilerlediğini ve tarafların
birkaç hafta içinde bir anlaşmaya varma olasılığının yüksek olduğunu yazmıştı.
Londra merkezli Middle East Eye haber sitesi ise 8
Haziran’da ismi açıklanmayan iki kaynağa dayandırdığı haberde, İran ve ABD’nin
Tahran’ın nükleer programında kısıtlamalara gitmesi karşılığında petrol
satışına izin verilmesini öngören “geçici bir anlaşmaya” yaklaştığını
iddia etmişti.
Haberde, İran’ın BM Daimi Temsilcisi Said İravani ile Beyaz
Saray’ın İran Özel Temsilcisi Robert Malley’in ABD’de birkaç kez bir araya
geldiği ve görüşmelerde önemli ilerleme kaydedildiği öne sürülmüştü.
İran ile nükleer anlaşma ve yaptırım süreci
İran ile Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK)
daimi üyeleri ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa ile Almanya (5+1) arasında
2015’te yaptırımların kaldırılması karşılığında Tahran’ın nükleer
faaliyetlerinin düzenlendiği ve denetim altına alındığı bir anlaşma
imzalanmıştı.
ABD, 8 Mayıs 2018’de Donald Trump’ın başkanlığı döneminde
İran’la 2015’te varılan nükleer anlaşmadan tek taraflı çekilerek bu ülkeye
yeniden yaptırımlar uygulamıştı.
İran da buna karşılık 8 Mayıs 2019’da anlaşmadaki
faaliyetlerini askıya almaya başlamıştı. İran, anlaşmada 3,67 oranında uranyum
zenginleştirmeye izin verilmesine rağmen bu süreçte yüzde 60 saflıkta uranyum
zenginleştirmeye başlamıştı.
Trump sonrasında Nisan 2021’de Viyana’da başlayan ve İran
ile nükleer anlaşmanın yeniden canlandırılması ve ABD’nin anlaşmaya yeniden
katılmasının ele alındığı nükleer görüşmeler, Washington ve Tahran arasındaki
bir dizi uzlaşmazlık nedeniyle Eylül 2022 başlarında askıya alınmıştı.
İranlı yetkililer sık sık ABD ile nükleer anlaşma konusunda
mesaj alışverişinin kesilmediğini belirtirken ABD yönetimi İran ile nükleer
müzakerelerin gündemde olmadığını açıklıyordu.
İran, ABD’nin tek taraflı yaptırımları nedeniyle
varlıklarına erişemiyor
İran, Güney Kore’ye petrol ihracatından elde edilen ve bu
ülkedeki bankalarda tutulan 7 milyar dolarlık dövizine ABD’nin tek taraflı
bankacılık yaptırımları nedeniyle erişemiyor.
ABD’nin NBC News televizyonu, 15 Şubat’ta Amerikalı
yetkililere dayandırdığı haberinde, Tahran ve Washington’un iki ülkede
tutukluların takası ve İran’ın Güney Kore’de tutulan milyarlarca dolarlık
varlığının serbest bırakılması için Katar ve İngiltere’nin aracılığıyla dolaylı
görüşmeler yaptığını duyurmuştu.
İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan da 12
Mart’ta yaptığı açıklamada, “Geçen günlerde bir anlaşmaya vardık ve
Amerikan tarafında her şey yolunda giderse kısa vadede bir tutuklu mübadelesine
tanık olacağımızı düşünüyorum.” ifadelerini kullanmıştı.
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi’ne yakınlığıyla bilinen
Nournews, nisan ayında Tahran ve Washington’un İran’ın dondurulmuş
varlıklarının nasıl serbest bırakılacağı konusunda anlaşmaya vardığını ve bu
konuda iki taraftan uzmanlar arasında teknik müzakerelerin devam ettiğini
duyurmuştu.
