Washington’ın baskı politikalarının devamında, bu kez Irak’ın İran ile olan sınır kapıları ABD’nin baskı uygulama alanına dönüştü. Tom Barrack’ın rol oynaması ve Ali ez-Zeydi hükümetinin Washington’ın taleplerine eşlik etmesi, Irak’ın yaptırımların uygulama aracına dönüşmesi ve Irak’ın ekonomik çıkarları ile milli egemenliğinin kurban edilmesi yönündeki endişeleri artırdı.
Irak’ın yakın tarihi, özellikle son yirmi yılda, ABD’nin geniş çaplı ve yıkıcı müdahaleleriyle düğümlenmiştir. Bu müdahaleler 2003 yılında ciddi bir şekilde başlamış; askeri işgal, devlet yapıları ile güvenlik kurumlarının feshedilmesi, etnik ile mezhebi ayrışmaların körüklenmesi ve bağımlı siyasi ile ekonomik modellerin dayatılmasıyla devam etmiştir. Washington; demokrasiyi yerleştirme, terörle mücadele ve Irak’ın yeniden inşası gibi söylemlerle bu ülkeye girmişken, izlediği politikaların sonucu yıllarca süren istikrarsızlık, güvensizlik, altyapıların tahribi, yolsuzluğun yaygınlaşması ve milli egemenliğin zayıflaması olmuştur.
Geçtiğimiz yılların tecrübesi göstermiştir ki, Irak’ın siyasi yapısının bir parçası, özellikle de Batı’ya yakın akımlar, Washington’ın çıkarlarını ve önceliklerini bu ülkenin milli maslahatlarının önüne her koyduğunda, bunun bedelini Irak halkı güvensizlik, ekonomik kriz ve siyasi bağımsızlığın zayıflamasıyla ödemiştir. Buna karşılık, dış vesayetten uzaklaşma ve bölgesel ilişkilerde bağımsız ile dengeli bir politika benimseme çabaları, her zaman ABD’nin siyasi, ekonomik ve güvenlik baskılarıyla karşılaşmıştır. Bu açıdan bakıldığında, Washington’ın Irak’taki müdahalelerinin tarihi, Amerikan vaatleri ile bu ülkeye dayatılan acı gerçekler arasındaki mesafenin bir anlatısıdır; Bağdat’ın kararları üzerinde nüfuz kurma ve baskı uygulamanın yeni biçimleriyle halen devam eden bir anlatı.
Ali ez-Zeydi hükümetinin İran İslam Cumhuriyeti ile olan sınır kapılarını kısıtlama ve kapatma kararı, Irak ekonomisinin ikili ticaret ve İranlı ziyaretçilerin gidiş-gelişleriyle derin bir bağının bulunduğu ve böyle bir kararın uygulanmasının bu ülkenin pazarı, tüccarları ve halkın geçimi için ağır sonuçlar doğurabileceği bir ortamda alınmıştır. Irak’ın el-Maluma haber ajansına dayandırılan Pazar günkü İRNA haberine göre, Irak’ın el-Anbar İttifakı Üyesi Abdullah Ahmed ed-Dulaymi, ABD Başkanı’nın Temsilcisi Tom Barrack’ın Irak hava sahasının uçuşlara kapatılması ve aynı zamanda ülkenin İran ile olan kara ve deniz sınır kapılarının kısıtlanması yönünde gizli ve önceden duyurulmamış bir talimat sunduğunu ifşa etti.
Dulaymi’nin belirttiğine göre Washington ayrıca Ali ez-Zeydi hükümetiyle İran’ın borçlarını dolar yerine Irak dinarı ile tasfiye etmesini ve dolar cinsinden işlemlerden kaçınılmasını talep etmiştir. Bu tedbirler bütünü, ABD’nin Tahran’a karşı yürüttüğü ekonomik baskı politikası çerçevesinde takip edilmektedir.
Bu noktada üzerinde düşünülmesi gereken husus, Zeydi hükümetinin bu tür taleplere ortak olmasıdır. Irak’ın ekonomik çıkarlarına ve karar alma bağımsızlığına öncelik vermek yerine, Washington’ın yaptırım politikalarının maliyetini Irak ekonomisine ve toplumuna aktaracak bir yolda ilerleyen bir hükümettir bu. Bu yaklaşım, Irak pazarının önemli bir kesiminin İran mallarına olan bağımlılığının herkesçe bilindiği bir dönemde benimsenmiştir; İran ile ticaret yollarını kısıtlamak, iki ülkenin ekonomik ilişkilerini ve doğrudan Iraklı vatandaşların çıkarlarını fiilen hedef almaktadır.
Washington’ın Irak’a Maliyet Yüklemesi
Bu politikanın sonuçları sadece Tahran ile Bağdat arasındaki ilişkilerle sınırlı kalmamış, Irak’ın iç ekonomisinin önemli sektörlerini de etkilemiştir. Irak’lı ekonomi analisti Nasır el-Kenani, ülkenin güneyindeki sınır kapılarının kapatılmasına ve kuzeydeki kapıların faaliyetine devam etmesine işaret ederek, bu kararın güney bölgelerindeki tüccarların rekabet gücünü zayıflattığını ve ticaret yollarına erişimde ayrımcılığa zemin hazırladığını vurguladı. Kenani, bu durumu Irak’ın güneyindeki tüccarlar üzerinde bir tür ekonomik baskı olarak nitelendirerek, bu tür kararlardan kimlerin yararlandığını sorguladı.
Kenani’ye göre söz konusu eylemler ekonomik bir gereklilikten kaynaklanmamış, ABD baskısı altında alınmıştır. Bu adımlar, ekonomik aktörlere zarar vermesinin yanı sıra Irak’ın gümrük gelirlerini ve milli ekonomisini de olumsuz etkilemektedir. Bu analist, hükümetin alınan kararları gözden geçirmesini ve sınır kapılarının faaliyet mekanizmasını ticari adalet ve milli çıkarlar temelinde yeniden tesis etmesini talep etti.
El-Maluma haber ajansı da Donald Trump’ın mesajlarına ve Tom Barrack’ın açık açıklamalarına atıfta bulunarak, gelişme seyrinin ABD baskılarının Bağdat’ın sınır kapılarını kapatma kararındaki ve İran’a karşı ekonomik baskıya ortak olmasındaki doğrudan rolünü açıkça gösterdiğini vurgulamıştır.
Ayrıca Bağdat Cuma İmamı Ayetullah Seyyid Yasin el-Musevi de aceleci ekonomik kararların ve dar gelirli kesimler üzerindeki geçim baskısının artmasının sonuçlarına karşı uyarıda bulunmuş, sınır kapıları ve dış ticaretle ilgili politikaların dikkatlice incelenmesini talep etmiştir.
Bu tutumların bütünü, meselenin gümrük kararı veya sınır kısıtlamasından çok öte olduğunu göstermektedir; asıl konu, Irak hükümetinin Washington’ın talepleri karşısındaki bağımsızlık derecesi ve halkının çıkarlarına öncelik vermesidir. Irak’ın ekonomik çıkarlarını ve milli egemenliğini koruması gereken hükümet, eleştirmenlerin ifadesiyle ABD’nin yaptırım hedefleri doğrultusunda yer alan kararlarla karşı karşıyadır. Bu kararların bedelini ise Amerikalı politika yapıcılar değil, Iraklı tüccarlar, üreticiler ve tüketiciler ödemektedir.
