Katar heyeti, bu ülkeden bir heyetin pazar günü ABD Başkan Yardımcısı’ndan İran Milli Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri’ne yazılan bir mektubu taşımasının ardından Tahran’ı ziyaret etti.
Katar Başbakan Kıdemli Danışmanı ve Dışişleri Bakanı başkanlığındaki Katar temsilciler heyeti, İran İslam Cumhuriyeti’nin üst düzey yetkilileriyle görüşüp istişarelerde bulunmak üzere 30 Ekim Cuma (8 Aban) sabahı Tahran’a ulaştı.
IRNA’nın haberine göre, bu görüşmelerde İran-Katar ikili ilişkilerinin yanı sıra bölgesel gelişmelerin de ele alınması ve istişare edilmesi planlanıyor.
ABD ile İran Arasında Bir Anlaşmaya Ulaşma Çabaları
Bu doğrultuda, konu hakkında bilgi sahibi bir yetkili Reuters haber ajansına yaptığı açıklamada, Katarlı arabulucuların ABD ile İran arasında bir anlaşmaya varılması çabaları çerçevesinde bugün (Cuma) Tahran’a geri döndüklerini söyledi.
Aynı yetkili, arabuluculuk görüşmelerinin ABD ile koordineli bir şekilde yürütüldüğünü sözlerine ekledi.
Müzakereler hakkında bilgi sahibi bir yetkiliye göre Katar, Pazar günü İran’a bir barış planı taslağı sundu. Ancak üst düzey bir İranlı yetkili bu önerileri kabul edilemez buldu ve Tahran’ın haklı ve barışçıl nükleer tutumlarında ısrarcı olacağını vurguladı.
Axios muhabiri Barak Ravid, Katar heyetinin İran ziyaretine ilişkin şunları söyledi: “Diplomatik bir kaynak bana Katarlı arabulucuların, barış müzakerelerinin yeniden başlatılmasına yönelik son ABD önerisini İranlı yetkililerle görüşmek üzere bugün Tahran’da bulunduklarını söyledi.”
Tabnak’ın haberine göre bu ziyaret; daha önce Reuters haber ajansının müzakerelerden haberdar bir yetkiliye dayandırarak Katarlı arabulucuların 25 Ekim Pazar (4 Aban) günü İran’a savaşı sona erdirmeye yönelik yeni bir anlaşma taslağı sunduğunu bildirmesinin ardından gerçekleşiyor.
28 Ekim 2026 (6 Aban 1405) çarşamba günü yayınlanan bu habere göre Tahran yeni öneriyi inceliyor ve yanıtını hafta sonuna kadar açıklaması bekleniyor.
Reuters’ın haberinin ardından New York Times gazetesi, bir Amerikalı ve bir İranlı yetkiliye dayandırarak Trump’ın yardımcısı JD Vance tarafından yazılan bir mektubun Pazar günü Katar’ın arabuluculuğuyla Milli Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai’ye teslim edildiğini bildirdi.
Bu habere göre Vance mektubunda, anlaşmazlıkların doğrudan müzakereler yoluyla çözülmesinin zaruretini vurguladı ve İran’ın nükleer dosyasının görüşmelerin en başından itibaren gündeme alınmasını talep etti.
New York Times, Vance’in önerisinin kabul edilmesi halinde müzakerelerin ön koşulsuz başlayacağını ve önümüzdeki haftanın başından itibaren Katar veya Türkiye’de yapılabileceğini yazdı. Gazeteye göre, Vance’in ABD adına müzakereleri yürütme önerisi İranlı liderler tarafından olumlu karşılandı.
Vance’in mektubu, anlaşmazlıkları sona erdirmeye yönelik kapsamlı bir önerinin aksine, barış anlaşmasına dair somut detaylar içermemekte ve daha çok müzakereler için bir çerçeve oluşturma imkanına odaklanmaktadır. Böylece şu anda yürütülen süreç, bir anlaşmaya varıldığının göstergesi olmaktan ziyade, iki tarafın siyasi iradesini tartma ve diyalog yolunu açma çabasıdır.
Vance’in Mektubuna Yanıt mı?
Tabnak’ın bildirdiğine göre, bu doğrultuda Katar heyetinin 30 Ekim 2026 Cuma (8 Aban 1405) günü İran’a yaptığı ziyaretin, İran’ın Vance’in mektubuna vereceği yanıtın teslim edilmesiyle ilgili olduğu görülüyor.
Al Jazeera kanalı, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in İran Milli Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai’ye gönderdiği mektuba ilişkin haberinde, İranlı yetkililerin bu mektubu aldıklarını ve incelemekte olduklarını duyurdu. Kanalın bilgili kaynaklarına göre mektubun üslubu, ABD hükümetinin önceki yazışmalarına kıyasla daha saygılıydı ve Tahran açısından olumlu bir sinyal olarak değerlendirilebilir.
Al Jazeera’ye göre Tahran’dan mektuba ilişkin henüz resmi ve kamuoyuna açık bir tepki gelmedi ve İran’ın yanıt verme zamanı da netleşmiş değil. Bununla birlikte kanalın kaynakları, Vance’in gerçekten de İranlı üst düzey güvenlik yetkilisine bir mektup gönderdiğini doğruladı.
Vance’in Mektubu “Barış İçin Somut Bir Öneri Değil”
Haber detaylarına göre İranlı yetkililer, Vance’in mektubunun “barış için somut bir öneri olmadığını”, aksine Tahran ile Washington arasındaki müzakerelerin yeniden başlatılması ve anlaşmazlıkların gözden geçirilmesi için önerilen bir çerçeve niteliği taşıdığını vurguluyorlar. İran, müzakere sürecine geri dönmek için temel ön koşullarının karşılanması gerektiğinde ısrar ediyor.
Al Jazeera, mektubun içeriğine ilişkin ayrı bir haberinde metnin yayınlanmadığını, ancak Amerikan medyasında çıkan haberlerin yazışmanın ana ekseninin nihai barış şartlarını sunmaktan ziyade müzakereler için bir çerçeveye ulaşma imkanını incelemek olduğunu gösterdiğini yazdı.
Ayrıca New York Times gazetesi, Vance’in yakın gelecekte iki ülke yetkilileri arasında bir görüşme yapılması önerisini sunduğunu ve doğrudan görüşmelerin başlatılmasını talep ettiğini bildirdi; gazeteye göre İran’ın nükleer dosyası daha en başından itibaren bu görüşmelerin gündeminde yer almalıdır.
Vali Nasr’ın Şüphesi; Diplomasi mi Yoksa Seçim Hesabı mı?
Johns Hopkins Üniversitesi Profesörü ve Obama hükümetinin Orta Doğu Danışmanı Vali Nasr, bu girişim hakkındaki değerlendirmesinde önemli bir çelişkiye parmak basıyor: Vance, MAGA hareketinin destekçi tabanının bazı kesimleri arasında savaşın popüler olmadığı ve 2028 başkanlık seçimlerinin de siyasi hesaplarının ufkunda yer aldığı bir ortamda diplomasi yolunu açmaya çalışıyor.
Bu açıdan bakıldığında mektup Vance’e, savaşın yeniden başlaması halinde çatışmayı önlemek için çaba sarf ettiğini iddia etme imkanı verebilir. Bununla birlikte Nasr’ın asıl şüphesi önceki müzakerelerin geçmişine dayanıyor; Vance’in mutabakat zaptına ulaşma sürecine katıldığı, ancak ardından anlaşmanın yürütülmesi sorumluluğunun Marco Rubio’ya devredildiği ve yaklaşık iki hafta sonra savaşın yeniden başladığı döneme.
Bu tecrübe Tahran’ın hesaplarını etkileyebilir. İran, mevcut diplomatik çabanın da uygulama aşamasında askeri kararlarla veya Washington’ın yeni talepleriyle etkisiz hale geleceği geçici bir anlaşmayla sonuçlanmasından endişe edebilir.
Dolayısıyla Tahran için mesele sadece bir mesaj almak veya müzakereyi kabul etmek değildir; ABD’nin taahhütlerinin güvenilirlik derecesi ve çatışmanın tekrarlanmasını önleyecek pratik garantilerin varlığı önem taşımaktadır.
not: bu analiz tabnak.ir sitesinden alınarak tercüme edilmiştir
