National Interest dergisinde yayımlanan analitik bir rapora göre; Ensarullah’ın Yemen’deki zaferi ve enerji hatları üzerindeki baskıyı artırması, Trump’ın İran’a yönelik baskı stratejisinin sınırlarını bir kez daha gözler önüne serdi. Bu durum, petrol fiyatlarını fırlatabilir ve ABD ile müttefiklerinin çıkarlarını doğrudan tehdit edebilir.
ABD merkezli National Interest dergisi yayımladığı analizde, 11 Eylül saldırılarının yıl dönümü anmalarının yanı sıra cuma sabahı haberlerinin Ensarullah’ın Suudi destekli Yemen hükümetine karşı kazandığı büyük zaferin gölgesinde kaldığını yazdı.
Ensarullah güçleri, yalnızca bir gecede Yemen’in Kızıldeniz kıyısı boyunca uzanan geniş bir bölgeyi ve Arap Yarımadası’nın en güneyinde, Babülmendep Boğazı yakınlarındaki alanı kontrolleri altına aldı. Ayrıca boğazın ortasında yer alan stratejik Perim (Mayun) Adası da ele geçirildi.
Enerji Hatlarına Darbe ve Petrol Piyasaları
- Doğu-Batı Boru Hattı: Ensarullah’ın Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’nı baypas eden hayati “Doğu-Batı” petrol boru hattına düzenlediği füze saldırıları, hattı işlevsiz hale getirdi.
- Sevkiyat Krizleri: The New York Times raporlarına göre, Suudi Arabistan’ın petrol ihracatı boru hattı vurulmadan önce de Ensarullah’ın Kızıldeniz’deki Suudi gemilerine yönelik tehditleri nedeniyle ciddi oranda düşmüştü.
Washington’ın “Baskı Stratejisi” Konusundaki Şüpheleri
The Wall Street Journal (11 Eylül), Donald Trump’ın yakın danışman çevrelerinin mevcut ABD stratejisinin —yani ekonomik abluka ile İran’ı Trump’ın Ocak 2029’da bitecek görev süresinden önce teslim olmaya zorlama planının— başarısız olma ihtimalini Başkan’a ilettiklerini aktardı.
Ancak bu karamsar tabloya rağmen kıdemli danışmanlar, gerçeklerle bağdaşan yeni bir müzakere stratejisi sunmuş değil. Trump, ABD’nin beklentisini halen “teslimiyet” kelimesiyle ifade etmeye devam ediyor. Başkan Yardımcısı JD Vance ise farklı bir bakış açısına sahip görünse de karar yetkisi olmaması sebebiyle bu konuda Trump ile karşı karşıya gelmekten kaçınıyor.
Petrol Piyasasında 150 Dolar Riski ve Ekonomik Şok
Aylardır süren çatışmalar stratejik petrol stoklarını eritmiş durumda. Ayrıca küresel rafine kapasitesi iki büyük jeopolitik darbe aldı:
- Fars Körfezi Ülkeleri: Lojistik rotaların kesilmesi sebebiyle rafine ürün ihracat yeteneğini kaybetti.
- Rusya: Ukrayna İHA saldırıları nedeniyle rafine kapasitesinin neredeyse yarısını kaybetti.
ABD’de motorin (dizel) litre/galon ortalama fiyatı 10 Eylül itibarıyla 6 dolara ulaştı. Bu durum, Fed’in önümüzdeki hafta faiz artırımına gitme olasılığını güçlendiriyor. Piyasalar, Brent petrolün varil fiyatının 150 dolara ulaşma riskinin yeniden masada olduğunu belirtiyor.
Hürmüz Boğazı ve Körfez Müttefikleri Üzerindeki Baskı
ABD yetkililerinin “Umman rotası” üzerinden escort eşliğinde geçen tanker övgülerine rağmen, özel sektör analistleri bu rakamlara şüpheyle yaklaşıyor. Hürmüz’den geçen tankerlerin çoğu risk alabilen devlete ait milli petrol şirketlerine ait; özel şirketler bu riski üstlenmiyor.
Ortaya çıkan bu tablo ABD’nin bölgedeki müttefiklerini de vuruyor:
- Irak: Gelecek birkaç ay içinde sürdürülemez bir mali krizle karşı karşıya kalacak.
- Katar: LNG ve petrol gelirlerinde ciddi düşüş yaşıyor.
- Mısır: Süveyş Kanalı gelirlerinin çökmesi ve yükselen petrol fiyatları nedeniyle ağır bütçe zararı uğradı.
- BAE: Aktif alternatif bir boru hattına sahip tek ülke olarak süreçten en az etkilenen taraf konumunda.
National Interest, Trump yönetiminin kabul edilebilir bir zaman diliminde hedeflerine ulaşamayacağını anlayıp acilen yeni bir strateji geliştirmesi gerektiğini; aksi takdirde ABD ve ortaklarının telafisi imkansız zararlar göreceğini belirterek analizini tamamladı.
