Siyaset dünyasında “rejim değişikliği” (regime change) kavramı her zaman barut kokusu, organize darbeler ile dış askeri ve güvenlik müdahalelerini çağrıştırır. Yıllar boyunca bu terim, büyük güçlerin kendi istedikleri düzeni hedef ülkelere dayatmak için kullandıkları bir araçtı.
Ancak son gelişmeler, Beyaz Saray’ın en cesur analistlerini bile hayrete düşüren bir durumu ortaya çıkardı.
Hikaye; Donald Trump, Binyamin Netanyahu ve David Barnea’dan (MOSSAD’ın eski başkanı) oluşan üç kafadarın, İran’ın siyasi yapısında hızlı ve köklü bir değişim hayali kurmasıyla başladı. Askeri zaferden ve azami baskılardan emin olarak Tahran’ı dize getirecek bir plan tasarladılar. Ancak Middle East Eye Genel Yayın Yönetmeni David Hearst’ün iğneleyici bir şekilde belirttiği gibi, bu plan mimarları için trajik bir dönüşle Amerika’nın kilit eyaletlerinde uygulandı.
Rejim değişikliği Tahran sokaklarında gerçekleşmek yerine, ABD Kongresi’nin sandıklarında meydana geldi. Sert söylemlere ve Siyonist rejime koşulsuz desteğe dayanarak iktidara gelen Cumhuriyetçiler, bir anda kendilerini sonu gelmeyen savaşların devasa maliyetlerine artık katlanamayan halkın öfke dalgası karşısında buldular.
Siyonist analist Ben Caspit, Maariv gazetesindeki eleştirel yazısında Donald Trump’ın mevcut durumunu “topal ördek”e benzetiyor; yürütme gücünü kaybetmiş ve artık kimsenin sözünü dinlemediği bir lideri tanımlamak için kullanılan siyasi bir terim. Caspit’in bakış açısına göre Trump, şu anda bir başkan için en tehlikeli durum olan siyasi düş kırıklığı ve yalnızlaşma aşamasında bulunuyor.
Ancak bu çöküş sadece Trump şahsıyla sınırlı değil. Washington’ın desteklerine dayanarak yayılmacı hedeflerini ilerletmeyi uman Netanyahu, şimdi acı bir gerçekle karşı karşıyadır.
Ben Caspit aynı yazısının devamında şöyle yazıyor: “Binyamin Netanyahu, İsrail markasını neredeyse iliğine kadar yok etmeyi başardı. Dünya halkları İsraillilere cüzamlı gibi bakıyor.”
Cumhuriyetçilerin Kongre ara seçimlerindeki ağır yenilgisi sadece basit bir siyasi olay değildi; aksine ABD’nin İran ile yüzleşmesindeki askeri yenilgisinin doğrudan bir sonucuydu. İran’a karşı yürütülen ve hızlı bir zaferle sonuçlanması planlanan 40 günlük saldırgan savaş (Ramazan Savaşı), ekonomik, sosyal ve siyasi maliyetleri Amerikan ailelerinin sırtına binen bir bataklığa dönüştü. Enflasyonun artması ve savaş masraflarından kaynaklanan ekonomik baskı, seçmenlerin Trump’ın politikalarına verdikleri onayı geri çekmelerine neden oldu.
Başkan Yardımcısı JD Vance, bu yenilgiye kılıf uydurma çabasıyla halkın sırtını dönmesinin ana nedeni olarak “İsrail’e verilen aşırı desteği” gösterdi. Ancak çıplak gerçek bunlardan çok daha açıktır: Bir süper güç iddiasındaki taraf askeri meydanda yenildiğinde, liderlerinin evindeki siyasi meşruiyeti sarsılır.
İç çöküşün en yeni emareleri, Ülke Milli Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Tümgeneral Rızai’nin açıklamalarında gizlidir. Rızai son zamanlarda ABD iktidar yapısındaki karmaşaya işaret ederek açıkça şöyle demiştir: “Amerika’da mesajımızı kime ulaştıracağımızı bilmiyoruz!” Bu cümle, Trump hükümetinin bünyesinde oluşan güç boşluğunu ve derin kopuşları ifade etmektedir.
Arka arkaya gelen istifalar, üst düzey askeri ve istihbarat yetkililerinin görevden alınması ve Savaş Bakanı’nın azledilmesi yönündeki baskıların hepsi, Beyaz Saray’ın artık o eski yekpare komuta merkezi olmadığını göstermektedir. Demokratlar, Kongre’deki çoğunluğu geri alarak Trump’tan hesap sormak için ellerini güçlendirdiler.
Demokratlar sadece dış politikaları eleştirmekle yetinme niyetinde değiller. Aylardır Trump hükümetinin karanlık dosyalarını açmak üzere belge topluyorlar. Mali yolsuzluklardan namlı cinsel suçlu Jeffrey Epstein’ın skandal dosyasına kadar hepsi yeni Kongre’nin hedefleri listesinde yer alıyor. Milyonlarca sayfalık belgenin yayımlanması ve Adalet Bakanlığı’nın gizlediği evrakların açıklanması için yapılan baskı, Trump ekibinin siyasi varlığına son darbeyi vurabilir.
Rejim değişikliği, genellikle oyuncunun zararına dönen tehlikeli bir oyundur. Donald Trump ve Siyonist rejimdeki müttefikleri, İran’da hükümeti değiştirme amacıyla bir savaşın tetiğini çektiler; o savaşın kurşunları en sonunda kendilerine yöneldi.
Bugün Washington, sadece dış cephede yenilmekle kalmayıp iç cephede de çökmekte olan bir hükümetle karşı karşıyadır.
Associated Press geçenlerde Pentagon’un tahminine dayanarak, Kasım ayı başlarına kadar savaşın ABD’ye maliyetinin 47 milyar dolardan fazla olduğunu bildirdi. Bu koşullarda sınırlı bir saldırı bile enerji piyasasının beklentilerini yeniden değiştirebilir ve Amerikalı tüketici için yakıt maliyetini artırabilir.
Trump, ara seçim yenilgisinden sonra artık o eski siyasi desteğe sahip değil. Gelecek Kongre’deki Demokrat çoğunluk; savaş, askeri harcamalar ve hükümetin performansı hakkındaki soruşturmaların kapsamını genişletebilir. Cumhuriyetçi Parti içinde de 2028 seçimleri için erken rekabetler başladı ve doğal olarak birçok sima, isimlerinin sonsuza dek Trump’ın mirası olan masraflı bir savaşla anılmasını istemeyecektir.
Bu trajediyi Amerikan tarihine yerleştirmek istersek, Trump’ın aslında “Vietnam Sendromu”nu yeni bir beden içinde yeniden ürettiğini söylemeliyiz.
Chicago Üniversitesi’nin önde gelen profesörlerinden Robert Pape bir süre önce ABD’nin Ramazan Savaşı’ndaki yenilgisine işaret ederek şunu vurguladı: “Trump, İran’a yönelik askeri saldırıda kendisini ABD’nin eski Başkanı Lyndon Johnson’ın Vietnam’daki krizine benzer bir krizin içinde yakalattı.”
Bu tanımın nedeni, savaşın uzaması ve yıpratıcı hale gelmesiydi. ABD’nin Vietnam’daki askeri varlığı 1960’ların başından itibaren kademeli olarak arttı ve 1965’te Amerikan birliklerinin geniş çapta sevk edilmesiyle zirveye ulaştı. Bir dönem 500 binden fazla Amerikan askeri Vietnam’da konuşlandırılmıştı. Bu devasa kuvvet ve teçhizat hacmine rağmen savaş, Washington için sadece zafere yol açmamakla kalmadı, aynı zamanda uluslararası sistemde ağır bir yenilgiyi kayıtlara geçirdi.
Vietnam Savaşı’nın son yıllarında Amerikan sokaklarındaki geniş çaplı protestoların Washington’ı geri çekilmeye mecbur bırakması gibi, bugün de Amerikan halkının öfkesi ve Kongre’deki Demokratların baskısı Trump’ı köşeye sıkıştırmıştır. Aradaki fark şudur: O dönemde ABD ormanlarda bir gerilla düşmanla savaşıyordu, ancak bu kez bölgesel bir büyük güçle ve Batılı uzmanlar ile medyanın itirafıyla savaş maliyetlerini bizzat Amerikan topraklarına taşımayı başaran “dünyanın dördüncü süper gücü” ile karşı karşıyadır.
Trump bu bataklıktan çıkmak için düşük maliyetli bir yol aramaktadır; oysa düşüncesizce atılacak her adım Amerika’nın ayağını bataklığa daha da batırabilir.
Not: bu analiz kayhan.ir sitesinden alınarak tercüme edilmiştir
