ülke ekonomisinin 400 milyar dolarlık kayba uğraması bekleniyor.
Siyonist İsrail’in Filistin’e yönelik saldırılarının sürmesi
ve sivillerin üzerine bomba yağdırması her geçen gün daha da yüksek bir maliyet
doğururken, çatışmaların ekonomiye olumsuz etkileri de gittikçe artıyor.
Devam eden saldırılar ve bunun ekonomik etkisi ülkede
belirsizliği artırırken, ülke maliyesinin de zayıflamasına neden oluyor.
Çatışmaların mali boyutuna ilişkin yapılan bazı
çalışmalarda, 7 Ekim tarihinden itibaren devam eden saldırılar nedeniyle Siyonist
İsrail’in günlük 300 milyon dolara yakın bir doğrudan harcama yaptığı
belirtiliyor.
Saldırıların işgalci İsrail savunma bütçesine faturasının,
“ilave olarak çeşitli ekonomik etkileri ve gelir kaybı da
hesaplandığında”, 4 ayı geçen sürede 60 milyar dolara ulaştığı
öngörülüyor.
İsrail’in saldırıları şimdiden vergi gelirlerinde düşüşe,
borçlarda artışa ve ekonomik bir durgunluğa yol açarken, ülke gayrisafi yurt
içi hasılada (GSYH) sert bir düşüş yaşanması da bekleniyor.
Saldırılar sonucundaki ekonomik kaybın; “büyük ölçüde
yatırımların azalması, iş gücü piyasasının bozulması ve üretkenlik artışının
yavaşlaması” gibi dolaylı etkiler ortaya çıkarması da kaçınılmaz bir hal
alıyor.
Çatışmalar İsrail ekonomisini zayıflatırken,
belirsizlikleri de artırıyor
Yaşanan çatışmalar, İsrail ekonomisini zayıflatırken,
belirsizlikleri de artırıyor. Saldırılar, İsrail’de turizmin tamamen durmasına
yol açarken, küresel denizcilik sorunları yaşanmasına, tarımda üretimin
gerilemesine ve yüksek teknoloji şirketlerinin yatırımlarının ciddi şekilde gerilemesine
neden oldu.
Çatışma ortamı, İsrail’e turistik ziyaretlerin kesilmesiyle
sonuçlanırken, ülkede ziyarete uygun ortamın uzun süre daha sağlanamaması
bekleniyor. Turizm sektörünün çok yüksek gelir kaybına uğraması ve işsizliğin
artması öngörülüyor.
Turizmdeki kayıpların ve İsrail’e yönelik olumsuz algının,
genel ekonominin toparlanma kabiliyetini de zayıflatacağı tahmin ediliyor.
Yaşanan çatışmalar, yabancı yatırımcıların İsrail’e ilgisini
de düşürüyor. Yatırım çekmekteki sıkıntıların işletmelerin büyüme ve yeni iş
imkanları yaratmasını zorlaştıracağına kesin gözüyle bakılıyor.
İşçi sıkıntısının milyarlarca dolara mal olduğu
belirtiliyor
İsrail, Gazze’ye yönelik saldırılar nedeniyle çok büyük
miktarda savunma harcaması yapıyor. Bütçe harcamalarının savunma ve çatışmalara
yöneltilmesi ülkedeki diğer kamu hizmetlerine ayrılan kaynağı azaltırken, bunun
ülkenin uzun vadeli olumsuz etkiler doğurması ve altyapının zayıflaması
anlamına geliyor.
Gazze ve Batı Şeria’ya yönelik saldırılar nedeniyle İsrail’in
işgücü piyasası da çok olumsuz etkilendi. Normal şartlarda İsrail’de çalışan
100 binden fazla Filistinlinin girişlerini kısıtlama kararı ülkedeki çalışma
hayatına ve üretime zarar veriyor.
Ayrıca, İsrail’de normalde çalışan 400 bin civarında yedek
askerin seferber edilmesi ve 250 bin İsraillinin güvenlik endişeleri nedeniyle
yer değiştirmesi de ülkedeki çalışma düzenini sekteye uğrattı.
İşçi sıkıntısının İsrail ekonomisine şimdiden milyarlarca
dolara mal olduğu ve teknoloji endüstrisi de dahil olmak üzere bazı sektörlerde
önemli kayıplarla sonuçlandığı belirtiliyor.
Çatışmalar ve sorunlar nedeniyle yaklaşık 30 bin
işletmenin kapanmak zorunda kalacağı öngörüsü
Bazı çalışmalarda, İsrail’de çatışmalar ve yaşanan sorunlar
nedeniyle yaklaşık 30 bin işletmenin kapanmak zorunda kalacağı yer alıyor.
Savaşın 2023’ün son çeyreğinde vergi gelirlerinin azalması
da dahil olmak üzere hükümet bütçesi üzerindeki etkisinin yaklaşık 20 milyar
dolar olduğu, bütçeye ilk çeyrekte de benzer bir yük geleceği öngörülüyor.
Siyonist İsrail Merkez Bankası, “savaşın doğrudan
maliyetinin” İsrail’e bu yıl sonuna kadar 53 milyar dolara ulaşabileceğini
tahmin ediyor. Bunun yarıdan fazlasının savunma alanındaki harcamalara
gideceği, yaklaşık 4’te birinin zararın giderilmesine ve çeşitli sivil
harcamalara ayrılacağı, geriye kalan kısmının da kamu borç faizi ve vergi gelir
kaybı olacağı hesaplanıyor.
Merkez Bankası, işletmelerin iş gücü sıkıntısı ve tüketici
talebinin zayıflaması nedeniyle savaşın gelecek yıl sonuna kadar İsrail
GSYH’sini ciddi ölçüde zayıflatacağını öngörüyor.
Bazı ekonomistler ise işgalci İsrail’in bu yıl ekonomik
olarak daralmasını bekliyor.
ABD merkezli düşünce kuruluşu RAND Corporation tarafından
“çatışmaların İsrail ekonomisine maliyetine ilişkin” hazırlanan
çalışmaya göre, yaşanan çatışmalar nedeniyle İsrail gelecek 10 yılda yaklaşık
400 milyar dolarlık ekonomik faaliyet kaybına uğrayabilir. Ayrıca, İsrail
açısından zararın yüzde 90’ı yatırımlardaki azalma, bozulan iş gücü piyasası,
üretkenlik kaybı ve ekonomik gerileme gibi dolaylı etkilerden kaynaklanacak.
Saldırılar İsrail’e önemli bir ekonomik yük yaratırken
çatışmanın tırmanması veya başka bölgelere yayılması halinde bu maliyetin daha
da artması söz konusu olabilecek.
Bu nedenle İsrail ekonomisine ciddi zarar veren saldırıların
uzun vadeli etkileri, çatışmanın süresine, barış ve toparlanma yönünde atılacak
adımlara bağlı olacak./trt
