Toplum Daha Önce Hiç Tecrübe Etmediği Bir Yoksullaşma Sürecine Girdi

“Çok sayıda ailenin 2019 gelir düzeylerini yakalaması
iki yılı alabilir”

Sözcü gazetesinden Mehtap Özcan Ertürk’e konuşan Prof.
Seyfettin Gürsel, kısa çalışma ödeneğinden yararlananların sayısının 3.5 milyon
olduğunu, ücretsiz izne çıkarılanların sayısının da 1.7 milyonu bulduğuna
işaret ederek, “Bunlar tanım icabı hiç çalışmıyordu. Sonuç olarak 5.2 milyon
kişi istihdamda görünüyor ama aslında potansiyel işsizler. Önümüzdeki aylarda
fiili işsizliğin nereye gideceği büyük ölçüde bu potansiyel işsizlerin
akıbetine bağlı. Bir yanda 2.5 milyon insan işinden olmuş ama iş aramıyor ve
ezici çoğunluğu devlet desteğinden yoksun. Diğer yanda 5 milyon küsur kişi
sözde istihdamda ama son derece düşük desteklerle idare etmeye çalışıyor.

Türkiye toplumu daha önce hiç tecrübe etmediği bir
yoksullaşma sürecine girdi. Yegane umut, salgında ikinci bir dalga yaşanmadan
ekonominin nispeten toparlanması. Ciddi makroekonomik sorunlar birikiyor. Çok
sayıda ailenin 2019 gelir düzeylerini yakalayabilmeleri büyük olasılıkla iki
yıl alabilir. Yoksullaşmanın eğitim, sağlık gibi beşeri sermaye alanlarında
neden olacağı yan etkilerden kaçınmak mevcut koşullarda ne yazık ki mümkün
görünmüyor.” ifadelerini kullandı.

“Beş ayda iş aramadığı için işsiz olarak kayda geçmeyen
2.3 milyon kişi var”

2.5 milyon işsizin ‘buharlaştığını’ ifade eden Seyfettin
Gürsel, “TÜİK hane halkı işgücü istatistikleri elbette insanları
buharlaştıramaz. Her şeyden önce istihdamda olanlar ile iş arayanların toplamı
olan iş gücünün çalışabilir nüfus içindeki payı hızla düşüyor. İş gücüne
katılma oranı nisanda yüzde 47.5’e gerileyerek, 8 yıl geriye gitti.

Özellikle iş gücüne kadınların güçlü katılımı sayesinde Mart
2019’da yüzde 53.5’e kadar yükselmişti. Türkiye önemli miktarda insan
sermayesini son 5 ay içinde yitirdi. Ne kadar zamanda geri alacağı da belli
değil. TÜİK istatistiklerinin ayrıntılarına girildiğinde bu soruya kısmen yanıt
vermek mümkün.

İş bulma ümidi olmadığı için iş aramayanlar var. Sayıları
aralıktan nisan ayına kadar 800 binden 1.3 milyona çıktı. Bir de çalışmaya
hazır ama “çeşitli ailevi nedenlerle” iş aramayanlar var ki; çoğu kadınlardan
oluşuyor. Sayıları aynı dönemde 1.7 milyondan 3.1 milyona yükseldi. 15-24 yaş
arası “ne eğitimde ne işte” olan, iş de aramayan gençler var.

Bunların sayısı yaklaşık 3 milyondan 3 milyon 400 bine
çıktı. Toplarsak beş ayda iş aramadığı için işsiz olarak kayda geçmeyen 2.3
milyon kişi var. Sonuçta, tahmini hesaplarla tarım dışı işsizlik oranı yüzde
22-23’e yaklaşıyor.” diye konuştu.