garantörlüğünde oluşturulan Astana formatındaki Suriye görüşmelerinin 21’incisi
Kazakistan’ın başkenti Astana’da yapılıyor.
Astana’da başlayan görüşmelerde İran’ı Dışişleri Bakanlığı
Siyasi İşler Kıdemli Danışmanı Ali Asgar Haci temsil ederken,
Türkiye’den Dışişleri Bakan Yardımcısı Ahmet Yıldız,
Rusya’dan Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Suriye Özel Temsilcisi Aleksandr
Lavrentiyev katıldı.
Suriye Dışişleri Bakan Yardımcısı Bassam Sabbagh, muhalefet
ise Ahmet Tuma başkanlığındaki heyetlerle görüşmede yer aldılar.
Birleşmiş Milletler (BM) Suriye Özel Temsilcisi Yardımcısı
Najat Rochdi’nin de katıldığı görüşmelerde gözlemci statüsünde yer alan Ürdün,
Irak ve Lübnan’dan heyetler de yer aldı.
İran, Rusya ve Türkiye, Suriye meselesine ek olarak Gazze
Şeridi’nde yaşanan insani felaketten duydukları derin endişeyi dile getirerek
ateşkes çağrısında bulunarak Astana sürecinin Suriye’de bir çözüme
ulaşılmasında oynadığı öncü rolü vurguladı.
Söz konusu bu öncü rol, Astana formatında Suriye konulu 21.
uluslararası toplantının sonuçlarına ilişkin ülkelerin ortak açıklamasında
ifade edildi.
Kazakistan Dışişleri Bakan Yardımcısı Alibek Bakayev
tarafından okunan açıklama metninde Astana formatındaki ülkelerin şu maddeler
üzerinde mutabık kaldığı belirtildi:
1. Dünyadaki ve bölgedeki durumun gelişimini
değerlendirdikleri ve Suriye krizine sürdürülebilir bir çözüm bulunmasında
Astana sürecinin öncü rolü vurgulandı;
2. İsrail’in Suriye’deki tüm askeri saldırılarını kınanmış
ve bu eylemlerin uluslararası hukuku, uluslararası insancıl hukuku, Suriye’nin
egemenliğini ile toprak bütünlüğünü ihlal ettiğini değerlendirilmiştir;
3. Terörle mücadele etmek, BM Mülteciler Yüksek
Komiserliğinin katılımıyla Suriyelilerin güvenli, gönüllü ve onurlu bir şekilde
geri dönüşü için uygun koşulları yaratmak, siyasi süreci harekete geçirmek ve
tüm Suriyelilere engelsiz insani yardım akışını sağlamak amacıyla Türkiye ve
Suriye arasındaki ilişkileri karşılıklı saygı, iyi niyet ve iyi komşuluk
temelinde yeniden tesis etmeye yönelik çabaların sürdürülmesinin önemi
vurgulanmış ve bu bağlamda Astana formatının garantörlerinin devam eden
çabalarını memnuniyetle karşılanmıştır;
4. Soçi’deki ‘Suriye Ulusal Diyalog Kongresi kararları
uyarınca Astana formatının garantör ülkelerinin kararlı katkılarıyla kurulan
Suriye Anayasa Komitesinin ülkedeki çatışmanın siyasi çözümünü ilerletme
sürecindeki önemli rolü vurgulanmış ve faaliyetlerinin bir an önce yeniden
başlatılması ve Suriyeli taraflarca yapıcı bir yaklaşımla taslak komisyonunun
9. Oturumunun düzenlenmesi çağrısında bulunulmuştur;
5. Suriyeli tarafların katılımcıları ve BM Genel
Sekreteri’nin Suriye Özel Temsilcisi Geir Pedersen ile sürekli temas halinde
olarak komitenin çalışmalarını destekleme kararlılıkları bir kez daha teyit
edilmiştir;
6. Gazze’de yaşanan insani felaketten duyulan derin endişeyi
dile getirilerek İsrail’in Filistinlilere yönelik acımasız saldırılarına son
vermesi ve Gazze’ye insani yardım göndermesi gerektiğini vurgulanmış ve derhal
ateşkes ilan edilmesini ve tüm tarafların uluslararası hukuk kapsamındaki
yükümlülüklerini yerine getirmesini talep eden 2023 Genel Kurul kararının
uygulanması çağrısında bulunulmuştur;
7. Silahlı çatışma alanının genişlemesinin ve bölgedeki
diğer devletlerin müdahil olmasının önlenmesinin önemi vurgulanmıştır;
8. Üçlü Zirve’nin 19 Temmuz 2022 tarihli sonuç bildirisinde
Rusya Federasyonu’nda bir toplantı düzenlenmesi konusunda varılan mutabakat not
edilmiştir;
9. Suriye konulu 22. toplantının 2024 yılının ikinci
yarısında yine Astana’da yapılması konusunda mutabık kalınmıştır.
Haziran 2023’teki 20. toplantıda Kazakistan Dışişleri
Bakanlığı Astana’daki Suriye müzakerelerinin sona erdirilmesini önermiş ve bu
kararı Astana sürecinin görevini yerine getirmiş olmasına bağlamış ve bilhassa
da Ankara’nın Şam ile ilişkileri yeniden tesis etme arzusuna ve Suriye’nin Arap
Ligi’ne geri dönmesine dikkat çekmişti. Bununla birlikte Kazakistan
yetkilileri, ülkenin dışişleri bakanlığında da belirtildiği üzere, formatın
‘garantörleri’ olan Türkiye, Rusya ve İran’ın ortak çağrısına uygun olarak yeni
bir 21. toplantı düzenlemeye karar vermişti.
