uyarılar, gayri askeri statüdeki Ege adalarındaki Yunanistan askeri varlığını
bir kez daha gündeme getirdi. Uluslararası hukuka göre, kolluk haricinde hiçbir
güç bulunmaması gerek 23 adanın 22’si Yunanistan tarafından silahlandırıldı.
Askeri varlık tespit edilemeyen tek ada ise Herke adası oldu. Bu adalarda jet
üssünden, mekanize ve topçu birliklere kadar her şey var…
14 ADA İÇİN SADECE POLİS İZNİ
Türkiye ile Yunanistan arasında gerilime neden olan 23
Ada’nın statüsü Lozan 1923 Lozan Anlaşması ve 1947 Paris Antlaşması ile
belirlendi. Bu adalardan 14’ü, Adalar (Ege) Denizi’nin güneyinde bulunan
Batnoz, Lipso, İleriye, Kelemez, İstanköy (Kos), İstanbulya, İncirli, İleki,
Sömbeki, Herke, Kerpe ve Çoban (12 adalar) ile Rodos ve Meis adaları. Lozan
Antlaşması ile İtalya’nın egemenliğinde olan adalar, 1947 Paris Barış
Antlaşması ile Yunanistan’ın egemenliğine verildi. Ancak bu adalara gayri
askeri statü verildi. Egemenlik devrinin şartı olarak Yunanistan’ın bu adalarda
jandarma ve polis dışında silahlı güç yerleştirmemesi şart koşuldu.
9 ADANIN EGEMENLİĞİ HALA TÜRKİYE’DE
Anlaşmalarda Taşoz, Semadirek, Limni, Bozbaba, Midilli,
İpsara, Sakız, Sisam ve Ahikerya’dan oluşan 9 ada için ise farklı formül
uygulandı. Bu 9 ada konusunda egemenlik devri olmadı, Yunanistan’a bu adaların
sadece kullanma hakkı verildi. Adaların egemenliği ile deniz yetki alanları ve
hava sahası Türkiye’de kaldı. Aynı zamanda bu adalara da gayri askeri statü
verildi.
1960’DAN BERİ SİLAH YIĞIYOR
Ancak Yunanistan, her iki anlaşmayı da ihlal etti.
Yunanistan, gayri askeri statüde olan adaları 1960’ların ilk yarısından
itibaren silahlandırmaya başladı. 1964 ve 1975’te Türkiye BM nezdinde girişimlerde
bulundu ise de silahlanma Kıbrıs Barış Harekatı’nın ardından daha da hız
kazandı.
Gayri askeri statüdeki adalardan Midilli Adası’na 1 Yunan
Mekanize Tümeni; Limni, Sakız ve Sisam adalarına birer Yunan Mekanize Tugayı
olmak üzere 3 Mekanize Tugayı kuruldu. Taşoz, Semadirek, Bozbaba, İpsara ve
Ahikerya olmak üzere toplam 5 adaya da Tabur- Alay seviyesinde askeri birlik
konuşlandırıldı. Ayrıca, Türkiye’ye yönelik jet harekatı için, İstanköy, Rodos,
Çoban, Limni ve Midilli adalarına havaalanları inşa edildi ve buralara savaş
uçakları yerleştirildi.
SADECE HERKE TEMİZ
Yine gayri askeri statüde bulan adalardan Rodos’a 1 Yunan
Mekanize Tümeni; İstanköy’e 1 Yunan Mekanize Tugayı, Batnoz, Lipso, İleriye,
Kelemez, İstanbulya, İncirli, Sömbeki, İleki, Çoban, Kerpe ve Meis olmak üzere
toplam 11 adaya da tabur- alay seviyesinde askeri birlik konuşlandırıldı. Tüm
bu birliklere yüzlerce tank, zırhlı araç, top ve binlerce asker yerleştirildi.
Gayri askeri statüdeki 23 adadan sadece Herke Adası’nda askeri birlik yok.7yenişafak
