Mevcut savaşın ve “ne savaş ne barış” olarak adlandırılan dönemin sona erdirilmesi, İran’ın hakları, çıkarları ve kalıcı güvenliği ile tam veya en azından kısmi bir uyum sağlamak amacıyla askeri ve güvenlik caydırıcılığı meselesiyle doğrudan bağlantılıdır. Bu meseleye bakıldığında, İran’da defalarca dile getirildiği üzere –tüm dünyada “seçkin bir askeri stratejist” olarak anılan Merhum Şehit Süleymani’nin de belirttiği gibi– eğer İran’a karşı bu kez bir savaş başlatılırsa, onun sonunu İran belirleyecektir. Bu, askeri ve güvenlik caydırıcılığı stratejisinin özüdür. Dolayısıyla, içinde bulunduğumuz savaşın sadece sona ermesi veya durdurulması milli çıkar ve güvenliğimizi tek başına garanti etmez; savaşın sona erme noktasına ulaşma biçimi ve niteliği bu konuda belirleyicidir.
Savaşın Mevcut Durumu ve Stratejik Riskler
Bu savaşın konsolide tablosu şöyledir: İran, ateşkes ilanından sonraki dokuz aylık mesafede daha büyük ve daha uzun bir savaşla karşı karşıya kalmış ve ikinci savaşın başlamasından bu yana sekiz ay geçmesine rağmen hâlâ düşmanın tehditkâr söylemleriyle yüzleşmektedir. Neredeyse hiçbir gün yoktur ki ABD’li ve gasıp rejimin üst düzey yetkilileri yeni bir savaş dalgası başlatma ihtimalinden söz etmesin.
Dolayısıyla, İran’a karşı savaşı yeniden başlatma iradesinin ve arzusunun mevcut olduğu, bu iki aktörün bazı askeri hazırlıklarının da bunu açıkça gösterdiği ortadandır. Böyle bir durumda İran, hem tüm düzeylerde askeri hazırlığını ve yapılanmasını korumalı ve bunu vurgulamalı, hem de ülkeyi yeni bir savaşın ya da mevcut savaşın yeni bir dalgasının yeniden başlama ihtimalinin ortadan kalktığı bir sürece taşımak için eş zamanlı olarak çaba göstermelidir.
Milletin, silahlı kuvvetlerin ve devletin bu savaştaki direnişi, düşmanın ilan ettiği hedeflere ulaşmasını engellemiş; bu açıdan dünyada büyük bir takdir toplamış ve hakikaten de bu direniş çok büyük ve tarihi olmuştur. Ancak aynı zamanda, düşmanların İran’a yeniden saldırmayacağına dair güven verici bir noktaya hâlâ ulaşmış değiliz ve savaşı kalıcı olarak sona erdirmesi gereken onurlu bir yolun ortasındayız. Bu süreçte, kalıcı caydırıcılık zeminleri hazırlanmadan, ne halktan ne de ülkenin sorumlu organlarından gelebilecek herhangi bir sabırsızlık ve acelecilik, bizi saldırının tekrarlanmasını engelleme hedefine ulaştırmayacağı gibi mevcut büyük başarılarımızı da boşa çıkaracaktır.
Savaşın Sona Erdirilmesi İçin Üç Temel Yaklaşım
“Ne savaş ne barış” veya daha doğru bir ifadeyle “düşük yoğunluklu savaş” olarak nitelendirdiğimiz mevcut durumu, uzun süreler boyunca tekrarlanmayacak şekilde sonlandırmak için nasıl bir yol izlenmelidir? Bu soruya verilebilecek yanıtlar üç ana seçenek altında özetlenebilir:
-
Savaşın Şiddetlenmesi ve Askeri Baskı (Birinci Yol): Savaş alanını daraltarak ve düşmanın korktuğu hassasiyetler üzerine baskı kurarak düşmanı sıkıştırmak. Örneğin; yüksek kayıplar verdirmek, ABD mali piyasaları üzerinde baskı oluşturmak ve İran’a yönelik planlama, operasyonel yönlendirme ve hatta saldırıların gerçekleştirildiği toprakların, suların ve sahaların altyapısını hedef almak. Bu yol, İslam Cumhuriyeti tarafından savaşın şiddetlendirilmesine dayanmaktadır.
-
Diplomasi ve Doğrudan/Dolaylı Müzakereler (İkinci Yol): Savaşı olduğu noktada bitirerek, doğrudan veya dolaylı mesaj alışverişleri ya da müzakereler yoluyla İran ile ABD’nin gelecekteki ilişkilerini ve sorunlarını, iki ülke arasındaki düşmanlık kontrollü ve azalan bir sürece girecek şekilde düzenlemek. Ancak bu seçenek, İran’ın iki savaştaki direnişinin düşmanı ikili müzakerelere razı edecek bir kapasite yarattığı ön kabulüne dayanmaktadır ki bu ön kabul gerçeklikten oldukça uzaktır; düşman müzakereden her zaman “teslimiyet” anlamı çıkarmaktadır.
-
Büyük Güçlerin (Rusya ve Çin) Kapasitesini Kullanmak (Üçüncü Yol): Savaşın sona erdirilmesi ve gerekli anlaşma garantilerinin elde edilmesi için büyük güçlerin kapasitesinden yararlanmak. Bu yaklaşımın mantığı şudur: Çatışmanın bir tarafı büyük güçler olduğunda adalet ve hakkaniyete dayalı bir diyalog oluşmaz, nihayetinde büyük güçlerin çıkarları baskın çıkar ve orta ölçekli bir güce yönelik tehdit aslı itibarıyla ortadan kalkmaz. Dolayısıyla çözüm uluslararası bir sürece taşınmaktır; ancak bu durum karmaşık ve güven vermez.
Çözüm: Savaş, Diplomasi ve İttifakın Sentezi
Yukarıdakiler ışığında İslam Cumhuriyeti, bir dizi kabiliyeti işe koşarak öncelikle mevcut “ne savaş ne barış” (düşük yoğunluklu savaş) durumundan hızla çıkmalı ve ikinci olarak azami ya da mutlak caydırıcılığa ulaşmalıdır. Bu stratejik sentez şu unsurlardan oluşmalıdır:
-
Askeri Düzlem: Düşman mevcut savaş durumunu kendi çıkarlarına uygun gördüğü için, askeri mantık bize bu durumdan çıkmamız gerektiğini hatırlatmaktadır. Sadece çatışmayı durdurmak için değil, saldırgan tarafı İran’ın şartlarını kabul etmeye zorlamak için askeri kapasite etkin şekilde kullanılmalıdır.
-
Diplomasi: Diplomasi yalnızca savaş tarafları arasındaki müzakereyle sınırlı kalmamalıdır; bölgedeki ve dışındaki ülkeler, saldırgan tarafı kısıtlamaya ve İran’ın haklarını (yedi maddelik şartları) gerçekleştirmeye zorlayacak bir baskı mekanizmasına dâhil edilmelidir. Örneğin, İran’ın açık ve örtülü büyük zararlar uğradığı bu iki savaşta, ABD ve gasıp Siyonist rejim kadar İran’ın zarar ve tazminatlarını ödemekle yükümlü olan bölgesel ve küresel ortaklar da hesaba katılmalıdır.
-
Uluslararası İttifaklar: İran, kalıcı barış ve sürdürülebilir güvenlik garantileri için uluslararası itibara sahip ülkelerle istişarelerde bulunmalı ve uluslararası bir ittifak aracılığıyla uzun vadeli bir güvenlik istikrarı rejimi oluşturmalıdır.
Sonuç olarak; İran, kırık mesaj alışverişleri alanından çıkarak, askeri ve ekonomik nükleer/konvansiyonel kapasitesini düşmanın en çok korktuğu alanlara yöneltmeli; böylece düşman, İran’ın bu koşullardan çıkmak için etkili stratejilere sahip olduğunu ve dayatmacı gündemlerle esir alınamayacağını anladığında, savaşın üstünlüğünü İran’ın lehine kabul ederek sona erdirecektir.
Sadullah Zarei/Kayhan.ir
