ABD ile İran arasında, Washington’ın hava operasyonlarını durdurma kararının arkasındaki gerekçeler netleşmeye başladı. ABD basınına göre CENTCOM Komutanı Cooper’ın hazırladığı kritik rapor, askeri hedeflerin büyük ölçüde tamamlandığını ve operasyonların devamı için çok daha geniş çaplı bir savaş gerektiğini ortaya koydu.
ABD ile İran arasında haftalardır devam eden karşılıklı saldırılar ilk kez belirgin şekilde durulurken, Washington’ın hava harekâtını askıya alma kararının perde arkasına ilişkin dikkat çekici ayrıntılar ortaya çıktı. Axios‘un haberine göre, ABD Merkez Kuvvetler (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, İran’a yönelik operasyonların mevcut koşullarda askeri açıdan ulaşabileceği en yüksek verimlilik seviyesine ulaştığını belirterek ABD Başkanı Donald Trump’a saldırıların durdurulmasını tavsiye etti.
Habere göre Cooper’ın değerlendirmesi, Beyaz Saray’ın cuma günü aldığı operasyonları askıya alma kararında belirleyici rol oynadı.
“Mevcut hedeflerin büyük bölümü vuruldu”
Axios’un aktardığı bilgilere göre Amiral Brad Cooper, Pentagon, Genelkurmay Başkanlığı ve Beyaz Saray’a sunduğu analizde, İran’ın Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri kapasitesinin önemli ölçüde zayıflatıldığını savundu.
Raporda, ABD’nin belirlediği hedeflerin büyük bölümünün vurulduğu, geriye kalan yaklaşık yüzde 20’lik hedef listesinin ise mevcut hava saldırılarıyla değil ancak çok daha geniş kapsamlı bir askeri harekâtla etkisiz hâle getirilebileceği ifade edildi.
Cooper’ın değerlendirmesine göre Washington yeni ve kapsamlı bir savaşı göze almayacaksa, aynı yoğunlukta bombardımanın sürdürülmesinin artık sınırlı bir askeri fayda sağlayacağı görüşü öne çıktı.
Patriot stokları da kararın arkasındaki etkenlerden biri mi?
Haberde, operasyonların durdurulmasında yalnızca askeri hedeflerin büyük ölçüde tamamlanmasının değil, ABD’nin savunma mühimmatı stoklarına ilişkin kaygıların da etkili olduğu öne sürüldü.
İddiaya göre ABD Genelkurmay Başkanı General Dan Caine, Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Başkan Trump’a yaptığı değerlendirmelerde, özellikle Patriot hava savunma füzeleri ile önleme sistemlerindeki stok baskısının, ABD güçleri ve bölgedeki müttefiklerin korunmasını zorlaştırabileceği uyarısında bulundu.
Benzer bir iddia daha önce New York Times tarafından da gündeme getirilmiş, gazete Washington’ın İran’a yönelik operasyonlarını büyütme planlarından kısmen mühimmat stoklarındaki azalma nedeniyle vazgeçtiğini ileri sürmüştü.
Üç gecedir karşılıklı saldırı yok
Sahadaki gelişmeler de askeri değerlendirmeleri destekleyen bir tablo ortaya koydu.
ABD’nin cuma gününden bu yana İran hedeflerine yönelik yeni bir hava saldırısı düzenlemediği belirtilirken, İran da üst üste üçüncü gece boyunca ABD hedeflerine misilleme gerçekleştirmedi.
İran ordusu sözcüsü Muhammed Ekremi Nia, ülkesinin stratejisinin “karşılıklılık” ilkesine dayandığını belirterek, ABD saldırıları durduğu için İran’ın da operasyonlarını askıya aldığını açıkladı.
Bu gelişme, nisan ayında sağlanan ateşkesin bozulmasının ardından ilk kez cephede görece sakin bir döneme girildiğine işaret ediyor.
Diplomasi yeniden hız kazandı
Askeri gerilimin düşmesiyle birlikte diplomatik temaslar da yeniden hareketlendi.
Öte yandan Umman aracılığıyla yürütülen Hürmüz Boğazı’nda deniz ulaşımının güvenliğinin yeniden sağlanmasına yönelik temaslarda da ilerleme kaydedildiği ifade edildi.
