RASTHABER-Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin yaklaşmasıyla birlikte, muhtemel adaylar ve seçim kampanyaları üzerinde yapılan analizler iyice kızıştı. Eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad da geçmişten günümüze sahip olduğu özel konumu nedeniyle, bu atmosferde önemli bir rol üstlendi.
İran eski Cumhurbaşkanının basın danışmanı olan Cevanfikr, Ahmedinejad’ın şimdilik seçimler için hiçbir planı olmadığını ve eski cumhurbaşkanının seyahatlerini ve konuşmalarını halkın yoğun isteği üzerine yaptığını belirtti.
Mahmud Ahmedinejad Cumhurbaşkanlığı döneminin sona ermesiyle birlikte şimdiye kadar sessizlik stratejisini tercih etti. Ahmedinejad, Cumhurbaşkanlığı döneminde uzlaşmacı olmadığını göstermiş ve kendisini açık bir şekilde tanıtmıştır. Şimdi de mevcut hükümet başkanı, kabinesi ve reformcu medya tarafından yapılan suçlamalara tepki göstermemekte ve yine önceki susma siyasetini sürdürmeyi tercih etmektedir.
Ahmedinejad bu yılın başlarında bir habercinin ’12. Cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılacak mısınız?’ sorusuna şöyle yanıt vermişti: “İnşallah 1396 yılında (2017) birbirimizi göreceğiz” Bu cevap ve Ahmedinejad’ın İran’ın şehir ve kasabalarına gerçekleştirdiği ziyaret, onun seçimlere katılacağı düşüncelerini kuvvetlendirdi. Ama Ahmedinejad’ın basın danışmanı olan Ali Ekber Cevanfikr, İSNA haber ajansı ile yaptığı röportajda; Ahmedinejad’ın şimdilik seçimler için bir programı olmadığını ve eski Cumhurbaşkanının yaptığı seyahatlerin ve konuşmaların halkın yoğun isteği üzerine gerçekleştiğini ve eğer Ahmedinejad aday olmak isterse bunu açıkça halka söyleyeceğini belirtiyor. Ama eski milletvekillerinden İsmail Kevseri, Ahmedinejad’ın adaylığı ile ilgili olarak şunları söylüyor: “Bizim de uzaktan ve yakından gördüğümüz ve haberdar olduğumuz şey, Ahmedinejad’ın seçim meydanına gelmede kararlı olduğudur. Ama Ahmedinejad’ın aday olma ihtimali, siyasi kurum ve partiler tarafından tepkiye de yol açabilir.”
Destekçilerin Tepkisi
Ahmedinejad’a yakın siyasi aktivistler, onun siyasi faaliyetlerini destekliyor ve onun seçim sahnesinde bulunmasını olumlu olarak değerlendiriyorlar. Eski milletvekillerinden Ahmet Bekhşayeşi İtimad Gazetesi ile yaptığı röportajda; İlkeciler (usulgerayan-usülcüler) birliğinin tek yolunun Ahmedinejad olduğunu söyledi. Ahmet Behşayeşi Tahran’daki parlamento seçimlerini dikkate alarak Ahmedinejad’sız yenilgiye uğrayan ilkecileri koma halinde olarak nitelendirdi ve Ahmedinejad’ın fakirlerin ve halkın sesi olduğunu söyledi. Bunun için de İlkeciler için en iyi seçimin Ahmedinejad olduğunu düşünüyor.
Eski milletvekillerinden Ruhullah Hüseyniyan da Ahmedinejad’ın ilkecilerden destek istemediğini, buna ihtiyaç duymadığını ve aynı zamanda İran’da oy rekoru kıracağından emin olduğunu söylüyor.
Tahran’ın ilkeci milletvekillerinden Muhsin Pirhadi de Ahmedinejad’ın 24 milyon oy alacağına ve ülkede büyük bir potansiyele sahip olacağına inandığını belirterek, “O, ciddi bir seçenek olarak kabul edilmelidir” diyor.
Onuncu Hükümet Sözcüsü Golam Hüseyin İlham, Ahmedinejad’ın adaylığının iptal edilmesi olasılığına tepki olarak şunları söyledi: “Bütün gruplar, Ahmedinejad’ın adaylığının iptal edilmesi konusunda Denetim Konseyinin sözcüsü oldular. Ahmedinejad’ın seçimlere katılmasıyla ilgili olarak halkın yoğun talebi bulunmaktadır.”
Onuncu Hükümetin Kültür Bakanı Seyyid Muhammed Hüseyni şunları söyledi: “İlkeciler henüz toparlanamadılar. Tabi İlkeci olarak tanınmış parti ve kişiler de Ahmedinejad’ı desteklemeye o kadar da meyilli değiller. Ama İnkılap kuvvetlerinin halk kanadı, şartları sadece Ahmedinejad’ın değiştirebileceğine inanıyor. Çünkü güçlü halk desteğine sahip olduğuna dair inanç yaygındır.” Ahmedinejad hükümetlerinde bakanlık yapmış bürokratlardan oluşan Yekta Cephesi kurucu üyesi de olan Huseyni, Ahmedinejad’ın adaylığının iptal edileceği iddialarına tepki göstererek şunları söyledi: “Ahmedinejad İmam Hamanei tarafından Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyine seçilmiştir ve liyakati olmadığının onaylanması mümkün değildir. Eğer Ahmedinejad’ın duruşu, bazı açıklamaları ve davranışlarından dolayı adaylığı iptal edilirse, bu konu özellikle kendisine ciddi eleştiriler yöneltilen Ruhani hakkında da gündeme gelecektir. Denetim Kurulunun böyle bir karar vermesi çok uzak bir ihtimal olarak görünmektedir. Kişilerin açıklamaları daha çok kendi arzu ve istekleri doğrultusundadır ve adaylığın iptali hakkında önceden bir atmosfer oluşturuyorlar.”
Eski milletvekillerinden İsmail Kevseri de Ahmedinejad’ın adaylıktan çıkarılacak bir durumunun bulunmadığına ve bunun bir manası olmadığına inandığını söyledi.
Kararsız ve Muhalif İlkecilerden Farklı Tepkiler (Usulgerayan-Usülcüler)
Ahmedinejad’ın seçimlerde aday olma ihtimali İlkeciler arasında farklı tepkilere neden oldu. Bazı İlkeciler Ahmedinejad’a karşı olmak yerine görüş belirtmemeyi tercih ettiler. Mücadeleci Âlimler Derneği Genel Sekreteri Ayetullah Muvehhidi Kirmani, şimdiye kadar cumhurbaşkanlığı seçimleri için aday seçimi hakkında hiçbir konunun gündeme gelmediğini belirterek şunları söyledi: “İnşallah çok yakında cumhurbaşkanlığı seçimlerine gireceğiz ama şimdiye kadar seçimler hakkında hiçbir görüşmemiz olmadı.”
İlkeci eski milletvekillerinden Hüseyin Necabet de şunları söyledi: “Hâlihazırda 1396 (2017) cumhurbaşkanlığı seçimleri için 30 kişi düşünülmektedir ve Amedinejad da onlar arasındadır. Ama henüz hiçbir şey belli değildir ve bu kişiler değerlendirilmelidir.
Kum şehri İlkeci milletvekillerinden Mücteba Zinnur da İlkecilerin Ahmedinejad’ı destekleme ihtimali ile ilgili olarak şu ifadelerde bulundu: “İlkeciler henüz bir sonuca ulaşmadılar ve henüz İlkecilerin Ahmedinejad’ı destekleyip desteklemeyeceği belli değil. Çünkü İlkeciler yolu sonuna kadar gitmelidir ve bütün seçenekleri incelemeli ve karşılaştırmalı ve seçeneklerine ulaşmalıdır. Bu seçenek Ahmedinejad da olabilir ya da Ahmedinejad dışında bir seçenek te olabilir.”
Ahmedinejad’ın seçimlere katılmasına bazı İlkeciler de olumsuz bir tepki verdi. İmam Hamenei ve İmam’ın takipçileri Cephesi Başkan Yardımcısı Muhsin Kuhken habercilere yaptığı açıklamada, mevcut şartlarda İlkecilerin Ahmedinejad’a destek vermelerinin mümkün olmadığını ve bu ihtimalin yüzde onun bile altında olduğunu söyledi. İmam Hamenei ve İmam’ın takipçileri Cephesi Sekreteri Muhammed Rıza Bahüner de Ahmedinejad’ın seçimlerde aday olmamasının Ahmedinejad’ın yararına olacağını belirtti.
Daha çok sermaye çevrelerinden oluşan İslami Koalisyon Partisi(Mu’telife) Başkan Yardımcısı Rıza Terakki ise şunları söyledi: “Ahmedinejad’ın seçimlere katılmayacağına inanıyorum. Eğer kendi görüşümü belirtecek olursam, İlkeciliğin bu zamana kadar Ahmedinejad’dan gördüğü zarar, onun ve bazı kişilerin başına buyrukluğundan kaynaklandı ve doğal olarak bu hata tekrarlanmamalıdır.”
Mücadeleci Âlimler Derneği Sözcüsü Golam Rıza Misbahi, şunları söyledi: “Ahmedinejad Cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılmayacak. Ama eğer katılırsa İlkeci hareketin onu desteklemesi mümkün değildir.”
Reformcuların tepkisi
Reformcular da Ahmedinejad’ın seçimlere katılmasıyla ilgili olarak, ilginç görüşler beyan ettiler. Bazı reformcular Ahmedinejad’ın seçimlere katılmasıyla ilgili olarak tehlike hissetmekteler ve Ahmedinejad’ın adaylığının iptal edilmesi konusunu gündeme getirdiler.
Reformcuların siyasi aktivistlerinden Muhsin Kareviyan, Anayasa Denetleme Kurumunun Ahmedinejad’ın adaylığını iptal etmesi gerektiğine inanıyor.
Milli Güven Partisi Başkan Yardımcısı Resul Muntecebniya, “Eğer Ahmedinejad on ikinci cumhurbaşkanlığı seçimleri için aday olursa, Denetim Kurulu kesinlikle onun adaylığını iptal edecektir ” diyerek şunları söyledi: “Ben Ahmedinejad’ın yönetim sabıkası, mahkeme tarafından kendisi ve ailesi hakkında açılan dosyalar nedeniyle (halbuki Ahmedinejad hakkında mahkeme dosyası olduğu ispatlanmış değil), denetim kurulu tarafından kesinlikle adaylığının iptal edileceğine inanıyorum.”
Reformculardan diğer bir grup ta Ruhani ile mücadelenin tek seçeneğinin Ahmedinejad olduğunu söylüyorlar. Reformcu aktivistlerden Feyzullah Arapsorkhi Arman Gazetesi ile yaptığı röportajda şunları söyledi: “İlkeciler Ruhani ile rekabet edebileceklerini düşündükleri herkesi gündeme getirdiler. Ahmedinejad kendini İlkeci olarak görmüyor. Eğer Ahmedinejad’ı ayrı tutarsak, Ruhani karşısında mücadele edebilecek başka bir kişi görmüyorum.”
Reformcuların siyasi aktivistlerinden Sadık Zibakelam, İlkecilerin Ahmet Tevekküli, Muhsin Rızayi gibi cumhurbaşkanlığı seçimlerinin kuvvetli adaylarından hiçbirinin Ahmedinejad’ın toplumun özel bir kesiminde elde ettiği konuma sahip olmadığına inandığını belirtti ve şunları söyledi: “İlkeciler cephesinde iki isim var ki eğer bu iki isim seçimlere katılırlarsa Ruhani’yi zorlayabilirler, ama bu kazanabilirler anlamı taşımıyor ama ciddi bir rekabet olabilir. Bu iki isim Ahmedinejad ve Kasım Süleymani’dir; tabi bu iki kişi hakkında, İlkeci aday olarak seçimlere katılıp katılamayacakları konusunda söylenecek çok şey vardır.”
Reformcu milletvekillerinden olan ve İtimad Gazetesi Müdürü İlyas Hazreti, genç habercilerle yaptığı röportajda şunları söyledi: “İlkecilerin Ahmedinejad’dan başka seçenekleri yoktur. Çünkü Reformcu Cumhurbaşkanı ile uzlaşamıyorlar ve bu yüzden, Reformcu Hareket gibi, İlkeciler cephesinin de çok sevilen bir kişinin peşinde olması gerekmektedir. Ahmedinejad’ın buna gücü vardır ve bana göre güçlü biridir ve tüm diğer insanlar gibi olumlu ve olumsuz yönleri vardır. Ama İlkeciler Ahmedinejad gibi birine sahip değiller ve eğer Ahmedinejad’ın destekleyeceği Zerğami, Fettah ve Bahüner gibi kişiler bulunur ve ortak bir noktaya ulaşırlarsa, o zaman Ahmedinejad’tan yararlanabilirler. Seçimlere 48 saat kala bile Ahmeinejad seçimlerin kaderini değiştirebilir.”
Hükümete yakın milletvekillerinden Haşmetullah Felahat Pişe, Ruhani’nin en çok Ahmedinejad’ı tehdit olarak gördüğünü belirtti ve şunları söyledi: “Ruhani, Ahmedinejad’ın rakibi olmasından dolayı endişelidir ve özellikle de ekonomik şartlar bu şekilde devam ettiği sürece kaybedebilir. Bazı kurumları kullanarak Ahmedinejad’ı sağ kanattan silmesi konusunda hükümet tarafından Ruhani’ye önerilerde bulunuluyor.
Bu konuda İbrahim Asgarzade’nin bakış açısı da çok ilginç. Asgarzade İtimad Gazetesi ile 06.08.2016’da yaptığı röportajda şunları söyledi: “Önümüzdeki seçimlerde en uygun taktik, İlkeci cephe arasında ayrım çıkarmak ve bölünme yaratmaktır. İlkeciler, İlkeci bir bürokratı ve hatta İlkeci bir teknokratı tanıtmakta bile yetersizler. Onlardan bir grup mecburen askeri bir kişinin arkasından gidecektir. Bu yüzden Ahmedinejad’ın siyaset sahnesine dönmesine yardım edilmelidir. İlkeciler arasında hatta Ahmedinejad’ın en yakın destekçileri bile, Ahmedinejad’ın geri dönüşünün kendileri için bir kâbus olduğunu düşünüyorlar. Ahmedinejad’ın rekabetten silinmesi İlkecileri askeri birine doğru yönlendirebilir ve bu, askeri söylemlerin ve bakış açısının güçlenmesine neden olur ve bu durum da bölgesel gerginlikleri arttırır.”
Oturup, on ikinci cumhurbaşkanlığı seçimleri bulmacasının tamamlanmasını ve sonunda neler olacağını beklemeliyiz. Çünkü birçokları 90. dakika şokunun seçimlerde belirleyici olduğuna inanıyor.
