30 Eylül 2026, Irak için takvimde sıradan bir tarih değildir; Washington’un yirmi yıldan uzun bir süre önce savaşla girdiği bir ülkedeki askeri varlığının nihai noktasıdır. Ancak Amerikan askerlerinin çekilmesi, bu ülkenin Irak’taki nüfuzunun tamamen sona erdiği anlamına gelmemektedir. Zira Bağdat’ın petrol gelirlerine erişim ve transfer güzergahının bir kısmı, halen Amerikan finansal yapısına ve New York Federal Rezerv Bankası’na bağlı durumdadır.
SNN Uluslararası Haber Grubu: 30 Eylül 2026, Irak için sadece bir tarih değil; Washington’un iki on yılı aşkın bir süre önce savaşla girdiği, 2011’de çekildiği ve üç yıl sonra DEAŞ ile mücadele bahanesiyle yeniden döndüğü bir ülkeden askeri olarak çıkışının simgesidir.
Şimdi Amerikan askerleri Irak’ı terk ediyor; ancak Washington’un bu ülkedeki nüfuz meselesi askeri varlıkla sınırlı değildir. ABD, Irak’ın en hayati ekonomik kaynaklarından biri olan petrol gelirlerini etkileyebilecek önemli bir kaldıraçı elinde tutmaya devam etmektedir.
Petrol geliri Irak ekonomisinin ana sütunudur ve devlet bütçesinin büyük bir kısmı petrol satışından sağlanmaktadır. Buna rağmen, petrol satışından elde edilen dolarların erişim ve transfer güzergahı, New York Federal Rezerv Bankası’nın da rol oynadığı bir finansal altyapıya kilitlenmiştir. Bu durum Washington’a Bağdat üzerinde ekonomik baskı uygulama imkanı vermektedir.
Tam da bu noktada önemli bir soru gündeme gelmektedir: ABD, Irak’ın petrol kuyularına ve terminallerine doğrudan sahip olmadan da bu ülkenin petrol akışını ve gelirini kontrol altında tutabilir mi?
Irak Kalkınma Fonu Macerası
Mevcut mekanizmayı anlamak için ABD’nin Irak’ı işgal ettiği yıllara geri dönmek gerekmektedir.
2003 yılındaki işgalin ardından, ABD liderliğindeki Geçici Koalisyon Yönetimi (CPA), “Irak Kalkınma Fonu”nu (DFI) oluşturdu. Bu fon New York Federal Rezerv Bankası bünyesinde tutuluyordu.
Fonun kurulmasındaki resmi amaç; Irak’ın petrol gelirlerini toplamak ve bunları ülkenin yeniden imarı ile kalkınması için kullanmaktı. Aynı zamanda bu fon, Irak’ın petrol gelirlerini Saddam Hüseyin dönemine ait hukuki iddia ve tazminat taleplerinden korumak amacıyla tasarlanmıştı.
O dönemde ABD Başkanı George W. Bush, o tarihten bu yana ABD başkanları tarafından sürekli uzatılan ve bu düzenlemenin çerçevesini oluşturan bir başkanlık kararnamesi imzaladı.
Nihayetinde “Irak Kalkınma Fonu”, Irak Merkez Bankası’nın New York Federal Rezerv Bankası nezdindeki hesabına dönüştü ve bu hesap günümüzde de varlığını sürdürmektedir.
Böylece, petrol gelirlerinin mülkiyeti Irak hükümetine ait olsa da, bu gelirlerle ilişkili finansal altyapının bir kısmı ABD finans sisteminde yer almaktadır.
ABD Bu Yapıdan Nasıl Bir Kaldıraç Elde Ediyor?
Cevabı, petrolün Irak ekonomisi için taşıdığı hayati önemde aramak gerekir.
Petrol, Irak’ın en önemli gelir kaynağıdır ve devlet bütçesinin yaklaşık %90’ını oluşturmaktadır. Dolayısıyla Irak’ın petrol gelirlerine veya dolar kaynaklarına erişimine getirilecek her türlü kısıtlama, Bağdat’ın ekonomik ve siyasi istikrarı üzerinde ciddi sonuçlar doğurabilir.
Bu bağımlılık Washington’a önemli bir koz vermektedir.
Irak hükümeti 2020 yılında Amerikan güçlerinden ülkeden çekilmelerini talep ettiğinde, gelen raporlara göre Washington, Irak’ın New York Federal Rezerv Bankası’nda bulunan kaynaklarına erişimini kesmekle tehdit etmişti.
Nihayetinde Bağdat geri adım atmak zorunda kaldı.
Bu olay, ABD’nin Irak’taki nüfuzunun mutlaka askeri personelle tanımlanmadığını göstermektedir. Askeri birliklerin çekilmesi gündeme geldiğinde dahi Washington, Bağdat’a baskı yapmak için ekonomik ve finansal araçları kullanabilmektedir.
Elbette Irak hükümeti işgalin ilk yıllarından bu yana kendi finansal süreçleri üzerinde daha fazla kontrol elde etmiştir; ancak ABD ile devam eden bu finansal bağ, Washington’un Irak’ın ekonomik geleceği üzerindeki etkisini vurgulamaya devam etmektedir.
Banknot Dolar ile Hesap Bakiyesi Farklıdır
2026 yılında bu finansal baskının başka bir örneği daha açıkça görüldü.
Wall Street Journal‘ın haberine göre ABD, Irak’a fiziksel dolar banknotu sevkiyatını dört ay boyunca durdurdu ve sevkiyatın yeniden başlamasını, doların İran’a ve müttefik gruplara transferini önleyecek yeni denetimlerin kabul edilmesine bağladı.
Bu konu büyük önem taşımakla birlikte iki meseleyi birbirinden ayırmak gerekmektedir:
Irak’a fiziksel dolar banknotu gönderiminin durdurulması, ülkenin petrol gelirlerine tamamen el konulmasıyla aynı şey değildir. Ayrıca banknot sevkiyatının durdurulması, Irak’ın tüm bankacılık transferlerinin dondurulduğu anlamına gelmez.
Nitekim durdurulan şey nakit para sevkiyatıydı; hesap bakiyeleri ve diğer finansal transferler ise farklı bir konudur. Yine de bu araç Irak ekonomisi üzerinde ciddi bir etki yaratabilir; çünkü dolar, ülke içi piyasada son derece kritik bir rol oynamaktadır.
Doların Irak İç Piyasa Üzerindeki Baskısı
Dolar arzı ve transferine yönelik kısıtlamalar yalnızca Bağdat ile Washington arasındaki ilişkiler seviyesinde kalmamış, Irak’ın iç piyasasını da doğrudan etkilemiştir.
Dolar teminindeki sıkılaştırmalar karaborsanın büyümesine yol açmış, resmi kur ile serbest piyasa kuru arasındaki makasın açılmasına neden olmuştur.
Bu durum, dolara ilişkin kararların doğrudan Irak halkının günlük ekonomisine yansıdığını göstermektedir.
Böyle bir tabloda mesele artık sadece New York Federal Rezerv Bankası’ndaki bir banka hesabı olmaktan çıkmakta; dolara erişim ve transfer imkanı Irak’ın döviz piyasasını ve nihayetinde ekonomik istikrarını etkiler hale gelmektedir.
Günlük Dolar İhalesinin Sonu
Irak ayrıca 2025 yılının başından itibaren günlük dolar ihalesi sistemine son verdi.
Bu adım, finansal reformlar ve ABD’nin yaptırım altındaki taraflara ile İran’a kaynak aktarılmasını önleme yönündeki baskıları çerçevesinde atıldı.
Washington, dolar akışı üzerindeki denetimi artırma baskısıyla, kendisinin yaptırım uyguladığı aktörlere finansal kaynak iletilmesini engellemeye çalışmıştır.
Ancak bu sürecin sonucu yalnızca Irak’ın dış ilişkileriyle sınırlı kalmamaktadır. Dolara erişim ve transferdeki kısıtlamalar, doğrudan Irak’ın iç döviz piyasasıyla da bağlantılı hale gelmektedir.
Böylece ABD’nin finansal nüfuzu, devletler arası ilişkiler seviyesini aşarak Irak’ın iç finansal mekanizmalarına kadar uzanmıştır.
Irak Petrolü Irak’ındır; Peki Ya Doları?
Tüm bu süreçte temel bir husus bulunmaktadır:
Bağdat kendi petrolünün sahibidir ve petrol satışından elde edilen gelir Irak’ın malıdır. Dolayısıyla Irak Merkez Bankası hesabının New York Federal Rezerv Bankası’nda bulunması, ABD’nin Irak petrolüne sahip olduğu anlamına gelmez.
Fakat asıl mesele başka bir yerdedir:
Petrol satışında bağımsız olmak, paranın transferinde de tamamen bağımsız olunduğu anlamına gelmemektedir.
Irak petrolünü satabilir ve gelirini elde edebilir; ancak petrol satışından elde edilen dolarların erişim ve transfer yolu, ABD’nin etkili olduğu bir finansal altyapıya bağımlıdır.
Bu durum Washington’a, Irak’ın petrol kuyularını veya ihracat terminallerini doğrudan kontrol etmeden de Bağdat’ın ekonomik kararlarını etkileme gücü vermektedir. Başka bir deyişle, finansal güzergahı kontrol etmek, kaynağı doğrudan kontrol etmek kadar güç yaratabilir.
ABD Irak Petrolünü Yağmalıyor mu?
Söz konusu duruma eleştirel bakanlara göre; Irak’ın petrol gelirlerinin New York Federal Rezerv Bankası ile bağlantılı finansal yapıda yer alması ve ABD’nin Bağdat’ın dolar kaynaklarına erişimine baskı uygulayabilmesi, askeri çekilmeden sonra da Washington’un ekonomik nüfuzunun sürdüğünün bir göstergesidir.
Bu çerçevede, Amerikan askerlerinin çekilmesi ABD’nin Irak’taki etkisinin bittiği anlamına gelmemektedir.
Washington, Irak bütçesinin petrol gelirlerine aşırı bağımlılığı nedeniyle daha da kritik hale gelen finansal ve dolar temelli araçlarını kullanmaya devam edebilmektedir.
Nitekim “Irak petrolünün finansal denetim yoluyla yağmalanması” ifadesi bu açıdan değerlendirilebilir: Bu, ABD’nin mülkiyet olarak petrole el koyması veya gelirleri doğrudan kendi hesabına aktarması anlamında değil; Washington’un, Irak’ın petrol satışından elde ettiği kaynaklara erişim güzergahını kontrol etme kozunu elinde tutması anlamındadır.
Askerlerin Çekilmesi Nüfuzun Bittiği Anlamına Gelmez
30 Eylül 2026, Irak için askeri bir dönemin sonu olabilir; ancak bu ülkenin ABD ile olan karmaşık finansal ilişkisinin sonu değildir.
ABD iki on yılı aşkın bir süre önce savaşla Irak’a girdi, 2011’de çekildi ve üç yıl sonra DEAŞ ile mücadele bahanesiyle geri döndü. Şimdi askerler bir kez daha çekilmektedir.
Fakat askerlerin çekilmesinin yanında duran bir finansal yapı varlığını korumaktadır.
Petrol geliri Irak için hayati önemdedir ve devlet bütçesinin yaklaşık %90’ını oluşturmaktadır. Diğer taraftan bu gelirlerin finansal güzergahının bir kısmı ABD finans sistemi ve New York Federal Rezerv ile ilintilidir.
Bu bağlantı, Washington’a hassas dönemlerde finansal kozunu kullanma imkanı sunmaktadır.
Dolayısıyla ABD’nin Irak’tan çekilmesinden sonraki asıl soru yalnızca Amerikan askerlerinin ülkede kalıp kalmayacağı değildir; asıl soru, Bağdat’ın finansal alanda da tam bağımsızlığa ulaşıp ulaşmadığıdır.
Gerçek şu ki Irak kendi petrolünün sahibidir; ancak dolar finansal altyapısına olan bağımlılık, Washington’un baskı uygulama imkanını açık tutmaya devam etmektedir.
Böyle bir ortamda, ABD’nin askeri çekilmesini tek başına nüfuzun sona ermesi olarak görmek mümkün değildir; zira nüfuzun ana meydanı kışlalardan bankalara, petrol kuyularından doların dolaşım güzergahına kaymış olabilir.
