Yemen’in Saldırıları Gölgesinde “Vizyon 2030”

Betul

Yemen’in Suudi Arabistan’ın ekonomik ve mali merkezlerine yönelik saldırılarının devam etmesi, askeri ve güvenlik zararlarının ötesinde yatırımcıların bu ülkenin ekonomik istikrarına olan güvenini hedef almış ve Riyad’a ağır maliyetler yüklemiştir. Bu süreç; yatırımların azalması, bütçe açığının artması ve güvenlik endişelerinin yayılmasıyla birlikte “Vizyon 2030”u ciddî ve varoluşsal bir sınavla karşı karşıya bırakmaktadır.

Yemenli analist Fahd Şakir Ebu Ras’ın Rialyoum gazetesindeki makalesinde yer alan analizde şu ifadeler kullanıldı: Riyad’ın kalbindeki Kral Abdullah Finans Merkezi’nde yer alan Aramco şirket kulesinin hedef alınması, geçici bir askeri operasyondan öte, çatışma ilkelerinin kökten değiştiğini gösteren Yemen’in stratejik bir hamlesiydi. Riyad’ın hava ve mali üstünlükle yönetebileceğini sandığı savaş, şimdi ülkenin ekonomik kalbine taşınmış ve “Vizyon 2030” anlatısının üzerine inşa edildiği sembolleri hedef almaktadır.

Finans bölgesinin bir hedef olarak seçilmesi tesadüfi değildir; aksine bu bölge, Suudi Arabistan’ın dünyaya pazarladığı ekonomik ve sosyal reformların en belirgin sembollerinden biridir. Aramco kulesinin hedef alınması, tüm Vizyon’un itibarına doğrudan bir darbe niteliğindedir. Mina Analytics şirketinin uzmanları, bu saldırının Aramco şirketinin kendisine olduğu kadar Vizyon 2030’un itibarınıza da yapılmış bir saldırı olduğunu vurgulamışlardır.

Bu saldırının yansıması sınırlı bir maddi zararın ötesine geçerek daha derin ve tehlikeli bir seviyeye ulaşmıştır. Nitekim Fransız Le Monde gazetesi, bu olayın yatırımcıların büyük projelerin güvenliğini sağlama konusunda Suudi Arabistan’a olan güveni üzerinde çok ağır psikolojik ve ekonomik sonuçlar doğuracağı konusunda uyarılarda bulunmuştur.

Fahd Şakir Ebu Ras şunları yazdı: Sonuçlar sadece psikolojik boyutta kalmamış; petrol faaliyetlerindeki yüzde 20,4’lük düşüşün etkisiyle 2026’nın üçüncü çeyreğinde yüzde 3,8’lik bir daralma yaşanarak Suudi Arabistan ekonomisinde gerçek bir durgunluk şeklinde ortaya çıkmıştır. Bu, üst üste yaşanan ikinci çeyrek durgunluğudur ve Yemenlilerin operasyonları ile Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı’ndaki petrol ihracat yollarında artan risklerin Suudi ekonomisi üzerindeki baskılarını açıkça göstermektedir.

Durgunluğun yanı sıra, dokuz aylık dönemde genel bütçe açığı 244,3 milyar riyale ulaşmış ve yıl genelindeki ekonomik daralma tahminleri yüzde 3,6 seviyesindeyken, 2026 bütçe açığı beklentisi gayri safi yurtiçi hasılanın yüzde 4,9’una yükselmiştir.

Bu rakamlar, Yemen’e karşı yürütülen savaşın ekonomik maliyetinin sadece askeri bir maliyet olmadığını, aksine Suudi Arabistan’ın mali fazlalıklarını yutan ve Vizyon 2030’un üzerine kurulduğu ekonomik çeşitlendirme hesaplarını tehdit eden yapısal bir yüke dönüştüğünü göstermektedir.

Yemenli analist şunları kaydetti: Daha da tehlikelisi, bu güvenlik darbesi, Suudi Arabistan’ın yabancı yatırım çekmek için her zaman en önemli siyasi sermayesi olarak gördüğü güvende bir çatlak oluşturmuştur. İş ve yatırım dünyasının kalbinde, en büyük finans kurumlarının ve uluslararası şirketlerin merkezinde yer alan Aramco kulesinin hedef alınması, Suudi Arabistan’ın yabancı sermaye ve küresel şirketleri çekme çabalarının önünde yeni bir engel teşkil etmektedir.

Bu gerileme ve engel, Geleceğe Yatırım Girişimi ve Asya Kupası gibi yatırımları çekmek üzere düzenlenmesi planlanan büyük ekonomik ve sportif etkinliklerin iptal edilmesi veya ertelenmesiyle pratikte de kendini göstermiştir. Bu durum karşısında, dünya enerji devlerinin başkanları Riyad’daki Küresel Enerji Konferansı’na katılmaktan kaçınmış ve bu çarpıcı boykot, uluslararası iş çevrelerinde oluşan kargaşa ve kaygının boyutunu gözler önüne sermiştir.

Girişim (start-up) şirketleri sektörü de bu depremden muaf kalmamıştır. Suudi Arabistan’da risk sermayesi finansmanı 2026’nın ilk dokuz ayında yaklaşık üçte bir oranında azalarak geçen yıla kıyasla keskin bir düşüşle sadece 1 milyar dolara gerilemiştir. Bu durum, aynı dönemde komşu ülkelerin bu tür finansmanda yaklaşık yüzde 20 büyüme kaydettiği bir dönemde gerçekleşmektedir. Bu çarpıcı fark, sermayenin Suudi Arabistan’dan daha istikrarlı pazarlara doğru kaçtığını göstermektedir.

Bu durgunluk, sermaye çekme sürelerinin uzamasına ve bazı finansman turlarčının durmasına neden olmuştur. Bu durum, Suudi Arabistan’ın start-up şirketlerini, hisse senedine dayalı finansmana acil bir alternatif olarak istem dışı bir şekilde “risk sermayesi borçlanması” araçları yoluyla borçlanmaya yöneltmiştir.

Suudi Arabistan’ın dijital finansman platformları bu yıl 107 milyon dolarlık finansmana aracılık ederken, bir başka platform 18 ay içinde 1 milyar doları aşan talep almıştır. Bu durum, cesur yatırımların kıt olduğu koşullarda borca olan talebin keskin bir şekilde arttığını göstermektedir.

Fahd Şakir Ebu Ras’a göre analistler; yatırımcıların ihtiyatlı davranmasının ve risk alma isteklerinin azalmasının bu yönelimin iki temel faktörü olduğuna inanmaktadır; zira start-up’lar, güvenin yavaş yavaş azaldığı bir piyasada faaliyet göstermek yerine mülkiyet yapılarını korumak için borçlanmaya başvurmak zorunda kalmışlardır.

Güvenlik ile ekonomi arasındaki bu derin bağ, Riyad’ın göz ardı edemeyeceği stratejik bir gerçeği ortaya koymaktadır. Yemen’in saldırıları sadece güvenlik araçlarıyla bertaraf edilebilecek düşmanca eylemler değil, aksine yatırımcıların hesaplarını değiştiren, maliyetleri artıran ve “Vizyon 2030”u gerç̧ek ve varoluşsal bir sınavla karşı karşıya bırakan yapısal bir baskı aracına dönüşmüştür.

Kritik bir tesise düşen her füze, savunma sistemlerini aşan her insansız hava aracı ve iptal edilen her ekonomik etkinlik, risk katmanlarını artırmaktadır. Suudi Arabistan bu bedeli, yıllar boyunca büyük zorluklarla elde ettiği güven rezervlerinden ödemektedir.

Riyad bu çıkmazın farkındadır; nitekim Suudi Arabistan Enerji Bakanı, sürekli saldırıları dayanıklılık için “gerçek bir sınav” olarak nitelendirmiş ve bu tanımlama aslında savunma sistemlerinin egemen tesisleri korumadaki başarısızlığının dolaylı bir itirafı olmuştur.

Yemenli analist raporunun sonunda şunları yazdı: Yemen, her askeri operasyonuyla caydırıcılık denkleminin değiştiğini kanıtlamıştır. Çeşitlendirme projelerine trilyonlarca dolar yatırım yapan Suudi Arabistan ekonomisi, artık ülkenin güney sınırındaki bir savaşın rehinidir. Suudi Arabistan bu savaşı tek başına bitirme gücüne sahip değildir. Bu durum, yatırımcıların güveninin azaldığı, start-up’ların borçlanmaya yöneldiği, bütçe açığının arttığı ve Körfez Arap ülkelerinin en büyük ekonomisinin küçüldüğü bir ortamda gerçekleşmektedir.

Bu, yalnızca bu savaşın alevlenmesinin temel nedenlerine değinilerek kırılabilecek bir gerçek tehlikeler döngüsüdür ve Riyad başarısız askeri kumarında ısrar ettiği sürece, Suudi Arabistan’ın derinliklerinde Yemenlilerin seçeceği hedefler ne olursa olsun tüm büyük ekonomik projeleri çökecektir.

not: bu analiz tahririeh.ir sitesinden alınarak tercüme edilmiştir.

Konu Etiketleri:
Bu Haberi Paylaş
Yorum Bırakın