Sudan isminin terörizm hamisi ülkeler listesinden çıkarılmasını istese de
Donald Trump Amerika’daki başkanlık seçimlerine kadar Araplar ile İsrail
arasındaki ilişkileri normalleştirmek istiyor. Şimdi de Amerika başkanı Sudan
ile anlaşmaya varıldığına değinerek bu ülkenin isminin yakın zamanda terörizm
destekçisi hükümetler listesinden çıkarılacağını öne sürdü.
Trump, Sudan’dan 335
milyon dolar Amerikalı terörizm kurbanı
kişiler ve aileleri için tazminat olarak almasının ardından Sudan’ın ismini bu
listeden sileceğini iddia etmiştir.
1993 yılında New York’taki dünya ticaret merkezine yapılan
saldırının ardından Sudan’ın ismi bu listeye alınmıştı. Bu çerçevede Ömer El
Beşir hükümetinin son yıllarında
siyasetlerini değiştirip Amerika ve ortaklarının siyasetlerine
uyarak Sudan’ı bu listeden çıkarmaya çalışsa da bunu başaramamıştı. Sudan’daki siyasi gelişmelerin ve de El
Beşir’in devrilmesinin ardından geçici
hükümet Abdullah Hamduk başbakanlığı
altında yeni bir sürece baş vurmuştur.
Bu geçici hükümet bu hususu öncelik olarak belirlemiştir.
Şimdi de Amerika ve Sudan
hedeflerine varmak için yeni bir politik oyuna girişmişlerdir. Sudanlı makamlar fırsatı değerlendirmek istiyorlar. Çünkü
Amerika’nın yıllarca süren mali yaptırımları
Sudan’ı pratikte büyük ekonomik sorunlar ile karşı karşıya
bırakmıştır. Yüksek enflasyon, işsizlik
ve yoksulluk krizi, iklimsel değişiklikler ve sel ve kovid 19 gibi
gelişmeler bu sorunları kat kat daha
arttırmıştır. Şimdi de Sudan’ın başlıca
sorunu buğday gibi gıda ve besin maddelerini karışlamak olmuştur. BMT raporuna
göre Sudan’da 9.6 milyon kadar kişi gıda güvenliğinden yoksundur.
Bir diğer yandan
Sudan mevcutta Trump için de önemli bir ülke haline gelmiştir. Bu ülkenin konumu ve servetinin yanı
sıra şimdi de İsrail ile Arapların ilişkilerinin
normalleşmesi açısından önemi Sudan’ı Trump için bir zafer kozuna
dönüştürmüştür. Amerika başkanı
ise Sudan’ı da İsrail ile ilişkileri
normalleştirme sürecine dahil etmek istiyor.
Amerika başkanlık seçimlerine iki haftadan az bir süre kala Trump’ın konumunun da zayıfladığı
görülmektedir. Sudan’ın İsrail ile
ilişkileri normalleştirme anlaşması imzalaması Trump için iyi bir seçim
malzemesi sayılır.
Bu bağlamda Sudanlı
makamlar da Amerika’nın talep ettiği tazminatı ödediklerini ve listeden ülkenin isminin çıkarılacağını
söylüyorlar. Ancak hala bu çerçevedeki
müzakereler ve pazarlamaların devam ettiği tarafların taviz koparma
çalışmalarının sürdüğü haberleri yayımlanmaktadır. Muhtemel de Sudan’ın
Amerika’nın başka taleplerine de boyun eğeceği ve normalleşme sürecine dahil
olacağı söylenebilir. Sudan makamları
bu yönde bir karar alırlarsa o zaman Sudan halkının buna tepkisi merak konusu
olacaktır.
Sudan İslami Fıkıh Derneği eski başkanı Abdürrahim Ali ise çoğu partiler, kurumlar ve
şahsiyetlerin bu normalleşmeye karşı olduklarına değinerek şöyle diyor:
” İsrail rejimi ile ilişkileri
normalleştirme sürecindeki pratik adımların başlaması tamamen Sudan halkı
tarafından karşı çıkılmaktadır. Çünkü
İsrail ile ilişkilerin normalleştirilmesi
daha fazla Filistin toprağının işgali ve onların haklarının daha fazla
ayaklar altına alınması anlamına gelir. ”
Bir diğer yandan Amerika başkanı ülkelerin isimlerini terör
destekçisi ülkeler listesinden çıkarmaya yasal olarak yetkisi bulunsa da böyle bir karar kongre tarafından da
onaylanmalıdır. Gerçekte Amerika
kongresi başkanın bu yöndeki kararından
en geç 45 gün içerisinde görüşünü bildirip bu kararı önleyebilir.
Trump ise seçimlere kadar geri kalan fırsatta tüm yetkisi ve elinde bulundurduğu tüm
imkanları oy toplamak için kullanmak
istiyor. Trump yaptırımlar aracını
kullanıp Suudi Arabistan gibi ülkelerden
para alarak bu yöndeki hedeflerini
gerçekleştirebilmiştir. Şimdi ise
görünen o ki Trump para ve baskıdan
tekrar yararlanmak istiyor. Ancak
Amerika içerisinde ve dışında bile
kamuoyunun bunu nasıl bir yargı ile yaklaşılacağı seçimlerin sonucunu belirleyecektir.
