İngiliz gazetesi The Guardian, Avrupa ülkelerinin Hürmüz Boğazı’nda seyir ve geçiş hizmetleri için ücret ödenmesine izin verebilecek önerileri değerlendirdiğini yazdı.
Gazetenin haberine göre Avrupa, söz konusu ücretlerin zorunlu olmaması şartıyla bu tür ödemelere sıcak bakıyor.
The Guardian’a göre, İngiltere Başbakan Yardımcısı David Lammy, zorunlu geçiş ücretlerinin uygulanmasının “felaket” olacağını söyledi. Ancak kabinesindeki bazı yetkililer, Malakka Boğazı ve Manş Denizi gibi doğal su yollarında belirli seyir hizmetleri karşılığında ücret alınmasının uluslararası uygulamalarda kabul gördüğünü ifade etti.
Gazete ayrıca, ilkeleri Malakka Boğazı modelinden esinlenen Hürmüz Boğazı’na ilişkin ücretlendirme önerisinin, Umman tarafından İngiliz hukukçuların iş birliğiyle hazırlandığını bildirdi.
Habere göre Umman, söz konusu planın ayrıntılarını açıklamak üzere hukuk uzmanlarını Tahran’a göndermeyi teklif etti.
Bu haber, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi‘nin bugün (Cumartesi) Umman’a gerçekleştirdiği ziyaret sırasında yayımlandı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ziyaretin “Hürmüz Boğazı ve deniz taşımacılığının güvenliğine odaklanacağını” ve “son bir-iki aydır Umman ile yürütülen istişarelerin devamı niteliğinde olduğunu” söylemişti.
Perşembe günü Londra’da düzenlenen Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Konseyi toplantısında Umman temsilcisi Hamis bin Muhammed eş-Şamhî şu açıklamayı yaptı:
“Uluslararası seyrüsefer için kullanılan boğazlardan transit geçiş hakkı uluslararası hukuk tarafından güvence altına alınmıştır. Umman, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden zorunlu transit ücreti alınmasını desteklememektedir.”
Bununla birlikte Şamhî, deniz güvenliğini artıracak, deniz çevresini koruyacak, kirlilik riskini azaltacak ve gemi ile tanker kazaları ya da yangınları gibi deniz acil durumlarına hazırlığı güçlendirecek gönüllü düzenlemelerin değerlendirilmesine önem verdiklerini de sözlerine ekledi.
The Guardian’ın aktardığına göre, Umman bu yaklaşımı Hint Okyanusu ile Pasifik Okyanusu’nu birbirine bağlayan Malakka Boğazı’nda uygulanan iş birliği mekanizmasından uyarlamayı hedefliyor. IMO Konseyi’ne sunulan son rapora göre Malakka ve Singapur Boğazları’ndan her yıl 120 binden fazla gemi geçiyor.
Perşembe günkü Londra toplantısında bazı Körfez ülkeleri ile Avrupa devletlerinden oluşan bir grup, İran’ın gemilere saldırarak Hürmüz Boğazı’nı kontrol etmeye çalıştığını öne süren ve Tahran’ı kınayan bir karar tasarısı sundu. Ancak bu öneri Rusya ve Çin’in desteğini alamadı.
Rusya temsilcisi, tasarının krizin temel nedenlerini tamamen göz ardı ettiğini söylerken, Çin temsilcisi metni tek taraflı ve Uluslararası Denizcilik Örgütü’nün görev alanını aşan bir belge olarak nitelendirdi.
The Guardian, Avrupa ülkelerinin Hürmüz Boğazı’nda seyir hizmetleri için ücret ödemeyi neden değerlendirdiğine ilişkin ayrıntılı bir açıklama yapmadı.
Haberde ayrıca ismi açıklanmayan bir diplomatın değerlendirmelerine de yer verildi. Diplomat, ABD ile İran arasında son dönemde yaşanan askeri gerilimlerin temelinde Hürmüz Boğazı’nın geleceğine ilişkin anlaşmazlıkların bulunduğunu söyledi.
Söz konusu diplomat, çatışmaların yeniden başlamasının iki temel nedeni olduğunu belirtti:
- Boğaz yeniden açıldıktan sonra kontrolünün nasıl sağlanacağı,
- Hürmüz Boğazı’nın uzun vadeli yönetiminin nasıl şekilleneceği ve Malakka Boğazı modelinin İran açısından kabul edilebilir olup olmadığı.
