Babü’l Mendeb, Ensarullah için Yemen’deki siyasi konumunu bölgesel ve küresel alanda etkili bir aktör olarak pekiştirme noktasında bir kaldıraç niteliğindedir.
Kızıldeniz’deki son gelişmeler, Ensarullah’ın Yemen’in jeopolitik konumunu siyasi gücünü pekiştirme ve bölgesel ile uluslararası aktörlere yeni bir gerçekliği kabul ettirme kaldıracına dönüştürdüğünü göstermektedir. Bugün Babü’l Mendeb’de yaşananlar, sadece bir coğrafi konumun askeri amaçlarla kullanılması ya da hasım ülkelerin gemilerine kısıtlama getirilmesinden ibaret değildir. Aksine bu durum, Ensarullah’ın sahadaki kapasitesini bölgenin güvenlik ve ekonomi denklemlerinde kalıcı bir nüfuz alanına dönüştürme çabasının bir parçasıdır. Nitekim hareket, konumunu Yemen’in iç gelişmelerindeki temel aktör seviyesinden çıkarıp, dünya ticaretinin en önemli geçitlerinden birinde kararları ve mülahazaları göz ardı edilemez bir güce dönüştürmeye çalışmaktadır.
Wall Street Journal’ın nakliye şirketlerinin Babü’l Mendeb’den geçiş amacıyla Ensarullah ile temas kurduğuna dair son raporu bu sürecin bir göstergesidir. Habere göre Ensarullah tarafından kurulan İnsani Operasyonları Koordinasyon Merkezi (HOCC), uluslararası nakliye şirketleri ile hareket arasındaki iletişim kanalı haline gelmiştir. Geçiş talebinde bulunan gemiler başvurularını bu merkeze iletmekte; deniz taşıtına ait bilgilerin incelenmesi ve ABD, İsrail, İngiltere ve Suudi Arabistan ile bir bağlantısının bulunmadığından emin olunmasının ardından geçiş izni verilmektedir. Wall Street Journal’ın raporu ayrıca, nakliye şirketlerinin gemilerini bölgeye sevk etmeden önce geçiş durumunu teyit etmek amacıyla bu merkezle yazıştığı vakaları da aktarmaktadır.
Bu gelişmenin önemi, Ensarullah’ın tutumunun doğrudan deniz taşımacılığı sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin hesaplarına dahil olmasını sağlayan operasyonel bir iletişim mekanizmasının şekillenmesinde yatmaktadır. Bu şirketler, bölgeden geçiş riskini azaltmak amacıyla gemilerinin bilgilerini sunmakta ve geçiş koşulları hakkında Ensarullah’a bağlı bir kurumdan bilgi almaktadır. Böylece hareketin kararları artık yalnızca savaş meydanında veya Yemen’in iç siyasi dinamiklerinde etkili olmakla kalmayıp, uluslararası ticari ve ekonomik aktörlerin operasyonel hesaplarının bir parçasına dönüşmüştür.
Bu mekanizma, Ensarullah’ın son aylarda Babü’l Mendeb’e hakim kıyı bölgelerinde ilerleyerek sahadaki konumunu güçlendirdiği bir vasatta biçimlenmiştir. Söz konusu saha hakimiyeti ile nakliye şirketleriyle kurulan iletişim kanalı arasındaki bağ, harekete Yemen’in coğrafi kapasitesini askeri bir aracın ötesinde kullanma imkanı tanımaktadır. Babü’l Mendeb; Asya, Avrupa ve Afrika arasındaki deniz ulaşım hattında yer alması, enerji nakli ve küresel ticaretteki kritik rolü sebebiyle, durumundaki her türlü değişimin bölgesel ve bölge dışı güçlerin hesaplarını etkileyebileceği bir öneme sahiptir.
Bu gelişmenin yanı sıra, Sana hükümeti Ulaştırma Bakanlığı’nın Ekim ayında Babü’l Mendeb’den geçen ticari gemi sayısına ilişkin raporu da dikkat çekicidir. Bakanlık, geçen ay boyunca 1083 ticari geminin bu boğazdan geçtiğini açıklamıştır. Yayınlanan istatistiklere göre 550 gemi kuzey yönüne, 533 gemi ise güney yönüne hareket etmiştir. Ayrıca ayın üçer dekadlık dilimlerinde sırasıyla 370, 373 ve 340 geçiş kaydedilmiştir. Sana Ulaştırma Bakanlığı bu verilere dayanarak deniz trafiğinin sürdüğünü ve ticari gemilerin geçişinde bir aksama olmadığını duyurmuş; Suudi Arabistan’a ait gemiler hariç olmak üzere uluslararası deniz araçlarının geçiş güvenliğini vurgulamıştır.
Bu istatistiklerin düzenli olarak yayınlanması, Sana hükümetinin Babü’l Mendeb’deki idari ve yürütme kapasitelerini sergileme çabası çerçevesinde değerlendirilmelidir. Geçen gemi sayısının duyurulması ve rota ayrımlarının yapılması sadece bir bilgilendirme değildir; Ensarullah’ın bu geçitteki gelişmeleri izleme ve etkileme gücünü yönetim kapasitesinin bir parçası olarak sergilemek istediğini göstermektedir. Bu süreçte ticari gemilerin geçişinin sürmesi Ensarullah’ın ilan edilen politikasıyla da çelişmemektedir. Amaç, deniz trafiğini tamamen durdurmak değil; hedef alınan taraflara ait gemiler ile diğer deniz araçları arasında ayrım yapmak ve hasım taraflara yönelik hedef odaklı kısıtlamalar uygulamaktır. Dolayısıyla bir ayda binden fazla geminin geçmesi Ensarullah’ın deniz politikasının etkisiz olduğu anlamına gelmeyeceği gibi, tek başına bu istatistik kısıtlamaların ticaret ve enerji nakli üzerindeki etki düzeyini de belirlememektedir.
Siyasi açıdan bakıldığında bu gelişmeler, Ensarullah’ın Yemen’deki temel güç olarak konumunu pekiştirmeye yönelik yıllardır sürdürdüğü çabaların devamı niteliğindedir. Suudi koalisyonu ve Batılı destekçileri, son yıllarda askeri, ekonomik ve siyasi baskılarla Sana’da yerleşik hükümetin konumunu zayıflatmaya ve Yemen’de yeni siyasi düzenin kurulmasını engellemeye çalışmışlardır. Buna rağmen Ensarullah sadece konumunu korumakla kalmamış, aynı zamanda ülkenin coğrafi ve stratejik kapasitelerini Yemen sınırlarının ötesindeki denklemlerde kendi ağırlığını artırmak için kullanmaya başlamıştır. Uluslararası şirketlerin HOCC ile yazışması bu çerçevede önem taşımaktadır; zira ekonomik aktörlerin bile karar alma süreçlerinde Ensarullah’ın bölgedeki varlığını ve rolünü dikkate almak zorunda kaldığını göstermektedir.
Bu sürecin önemi, İran’ın Hürmüz Boğazı’ındaki konumuyla birlikte değerlendirildiğinde daha da netleşmektedir. İran, Fars Körfezi’ndeki belirleyici jeopolitik konumuyla Hürmüz Boğazı kapasitesini dış baskılara karşı en önemli güç ve caydırıcılık unsurlarından biri olarak kullanmaktadır. Şimdi Arap Yarımadası’nın diğer ucunda Ensarullah da Yemen’in Babü’l Mendeb’deki stratejik konumunu siyasi ve bölgesel gücünü artırmak için kullanmaktadır. Bu iki deniz geçidinin aynı siyasi ve güvenlik denkleminde yer alması, küresel ticaret ve enerji nakil yollarını etkileme noktasında tamamlayıcı kapasiteler yaratmakta; bölge dışı güçlerin ve eski güvenlik düzenine bağlı ülkelerin hesaplarını meydan okumalarla karşı karşıya bırakmaktadır.
Bu açıdan Babü’l Mendeb’deki gelişmeler, sadece Ensarullah’ın Suudi Arabistan ile mücadelesi ya da ABD ve İsrail ile karşı karşıya gelmesi çerçevesinde analiz edilemez. Asıl mesele, bölgesel güç dağılımında yeni bir gerçekliğin şekillenmesidir; Direniş aktörlerinin coğrafi konumlarına ve sahadaki kapasitelerine dayanarak pazarlık güçlerini artırmaya ve bölgesel denklemlerdeki yerlerini yeniden tanımlamaya çalıştıkları bir gerçeklik. Böyle bir vasatta Ensarullah’ın Babü’l Mendeb’deki konumunu pekiştirme çabası, Batı Asya’daki güç dengesi değişiminin daha geniş boyutlu bir parçası kabul edilmektedir.
Babü’l Mendeb, Ensarullah için sadece bir deniz geçidi değildir; aksine Yemen’deki siyasi konumunu pekiştirme ve bunu bölgesel ile uluslararası denklemlerde etkili bir aktör seviyesine çıkarma noktasında bir kaldıraçtır. Wall Street Journal’ın nakliye şirketlerinin HOCC ile yazışmalarına dair raporu ve Sana Ulaştırma Bakanlığı’nın Ekim ayında binden fazla ticari geminin geçişine ilişkin verileri bu sürecin iki göstergesidir.
Bu gelişmelerin İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki belirleyici rolü ile eş zamanlı gerçekleşmesi, Orta Doğu güç denklemlerinde yeni bir dönemin başladığına işaret etmektedir; stratejik deniz geçitlerinin güç pekiştirme ve bölgesel dengeleri değiştirme aracına dönüştüğü bir dönem.
