anlaşmada olmadığı 3 yıllık sürede silah için nükleer madde elde etme süresini
1 yıldan birkaç haftaya kadar indirdiğini açıkladı.
Blinken, ABD Dışişleri Bakanlığının 2023 mali yılı bütçesi
üzerine soruları yanıtlamak üzere Senato Dış İlişkiler Komitesinin bütçe
oturumuna katıldı.
Toplantıda, bölgesel ve küresel birçok konunun yanı sıra
İran ile Viyana’da devam eden müzakereler ve Tahran’ın nükleer programı da
gündeme geldi.
Blinken, İran konusunda önceki yönetimi suçlayarak, İran ile
2015’te imzalanan Ortak Kapsamlı Eylem Planı (OKEP) anlaşmasından çekilmenin ve
Tahran’a maksimum baskı stratejisinin beklentinin tam aksiyle sonuçlandığını,
İran’ın nükleer programının çok daha ileri noktaya gittiğini, İran destekli
güçlerin ABD’ye yönelik saldırılarının daha da arttığını belirtti.
ABD’li Bakan, İran destekli güçlerin ABD’ye yönelik artan
saldırılarına ilişkin ise şunları söyledi:
“Anlaşma için görüşme yapmaya başladığımızdan,
anlaşmanın yürürlükte kaldığı sürenin sonuna kadar 2012-2018 arasında
kuvvetlerimize yönelik saldırılar, anlaşmadan çekildikten, İran Devrim
Muhahafızları’nı terör örgütü olarak tanıyıp, (İranlı general Kasım)
Süleymani’yi öldürdükten sonraki süreçteki saldırılardan çok daha azdı.
Saldırıların 2019-2020’de dramatik bir biçimde tırmandığını gördük. Bölgedeki kuvvetlerimize
yönelik saldırılar yüzde 400 oranında arttı bu süreçte.”
Anlaşmanın, İran’ın balistik füze programı, terör
örgütlerine destek ve Tahran’ın bölgedeki “kötü niyetli birçok faaliyetine”
ilişkin herhangi bir hüküm içermediğine yönelik eleştirilere yanıt veren
Blinken, İran’ın nükleer güce sahip olması durumunda bu tür faaliyetlerinin de
çok daha ileri gidebileceğini belirtti.
Blinken, İran’ın nükleer programına ilişkin OKEP anlaşmasına
dönmenin ABD’yi İran’a yönelik diğer konulardaki baskılardan alıkoymadığını
savundu.
Ana amaçlarının İran’ın nükleer silah elde etmesini
engellemek olduğunu belirten Blinken, bunun iki yolla yapılabileceğini, birinci
yolun anlaşma olduğunu ve bunun etkili olduğunu daha önce gördüklerini iddia
etti.
Blinken, “Anlaşmadan çekilmek ve İran’a daha fazla baskı
uygulamak olan diğer seçeneği de test ettik ve onun da sonuçlarını gördük.
Sonuç, nükleer silah için fisil madde elde etmeye yönelik 1 yıla kadar
geriletilen süre birkaç haftaya kadar ilerledi. Bu süreçte daha çok nükleer
madde stoku üretmek üzere çalışan daha karmaşık santrifüjler kurdu.” ifadesini
kullandı.
İran’ın haftalar içerisinde nükleer silah elde edebileceğini
belirten Blinken, askeri olarak İran’ın nükleer kapasitesine saldırı
düzenlenmesi durumunda da Tahran’ın çok hızlı bir şekilde ve kısa sürede bu
kapasitesini yeniden inşa edebileceğine dikkat çekti.
Blinken, askeri olarak tehdidin İran’ı nükleer programı
yeraltına indirmeye götüreceğine işaret etti.
ABD’li Bakan aynı zamanda, Tahran’ın nükleer silah elde etmesi
durumunda Suudi Arabistan ve bölgedeki diğer ülkelerin de nükleer programa
yöneleceğini açıkça ifade ettiğini hatırlattı.
ABD yönetiminin, İran müzakerecilerine, İran Devrim
Muhafızları Ordusunun (DMO) eski bir ABD Dışişleri Bakanını öldürmeye yönelik
amacından vazgeçmesini istediği ancak İranlıların bunu reddettiği iddialarına
ise Blinken, “Kamuya açık bir forumda görüşme ve müzakerelerimizin detaylarına
girmeyeceğim.” karşılığını verdi.
