yarısından beri küresel çapta yaşanan en ağır kriz dönemleri içinde muhtemelen
ilk 10’da ve hatta ilk 3’te yer alıyor” saptamasını yapan Dünya Bankası,
Lübnanlı yetkililerin krize acilen çözüm bulması için Beyrut’a heyet
gönderiyor.
Lübnan’da Ekim 2019’da patlak veren ve 4 Ağustos 2020’de
Beyrut Limanı’nda meydana gelen patlamayla daha da derinleşen mali ve ekonomik
krizle ilgili Dünya Bankası’ndan değerlendirme geldi.
Dünya Bankası’nın raporunda Lübnan’ın küresel çapta son 150
yılda görülen en kötü mali ve ekonomik krizlerden birinden geçtiğini
belirtildi.
Rapor, Lübnan’ın 2019 sonundan beri katman katman artan
meydan okumalarla karşı karşıya olduğunu, bunların 1975-1990’daki içsavaş
sonrasının en büyük mali ve ekonomik krizinden koronavirüs pandemisine ve
tarihteki en büyük nükleer olmayan patlamalardan biri niteliğindeki Beyrut
Limanı’ndaki infilaka dek uzandığını kaydetti.
4 Ağustos 2020’de 211 can alan, 6 binden fazla kişiyi
yaralayan ve pek çok mahalleyi viraneye çeviren patlama sonrası Hassan Diyab
başbakanlığındaki hükümetin istifasının ardından, Hizbullah destekli
Cumhurbaşkanı Mişel Aun ile başbakanlık koltuğuna geri dönmesi beklenen Sünni
blok lideri Saad Hariri arasındaki anlaşmazlık yüzünden yeni hükümetin
kurulamaması, ekonomik krizi içinden çıkılmaz hale getirdi. Ufukta çıkış
gözükmemesi, dinler-mezhepler arası paylaşıma dayalı siyasi sistem nedeniyle
hassas toplumsal barışı da tehdit eder hale geldi.
“Lübnan’daki mali ve ekonomik kriz, 19. yüzyılın ikinci
yarısından beri küresel çapta yaşanan en ağır kriz dönemleri içinde muhtemelen
ilk 10’da ve hatta ilk 3’te yer alıyor” saptamasını yapan Dünya Bankası
raporunda, ülkenin GSYİH’sinin 2019’da yüzde 6.7, 2020’de yüzde 20.3
küçülmesinin ardından bu oranın 2021’de yüzde 9.5 olmasının beklendiği
belirtildi.
Lübnan’ın GSYİH’si 2018’de 55 milyar dolarken 2020’de 33
milyar dolara indiğinş, kişi başına düşen GSYİH’nin de dolar bazında yüzde 40
kayba uğradığını sıralayan raporda, “Böylesine gaddar bir daralma
genellikle çatışmalar veya savaşlarla ilişkilidir” denildi.
Dünya Bankası Sözcüsü, raporun yayımlanmasından iki gün
sonra Ortadoğu ve Kuzey Afrika’dan sorumlu Başkan Yardımcısı Ferid Belhac ve
Yönetim Kurulu Direktörü Merza Hüseyin Hasan’ın Beyrut’u ziyaret ederek
Lübnanlı yetkililerden krize acilen çözüm bulmalarını talep edeceğini söyledi.
Çok yaygın yolsuzluk nedeniyle ekonomik krize düşen ve para
birimi yüzde 85’ten fazla değer kaybeden Lübnan, Mart 2020’de tarihinde ilk kez
dış borçlarını ödeyemeyerek temerrüt ilan etmişti. Tarihinin en büyük ekonomik
krizlerinden birini yaşamasına rağmen mali reformları hayata geçirecek yeni
hükümetin kurulamaması nedeniyle Lübnan, uluslararası düşük faizli kredi veya
Uluslararası Para Fonuyla (IMF) müzakerelerden bir sonuç elde edemedi.
Kriz döneminde on binlerin işsiz kaldığı, on binlerin iş
aramak için yurtdışına gittiği Lübnan’da 5 milyon kişi yoksulluk içinde
yaşıyor.
Dolayısıyla Dünya Bankası Bölgesel Direktörü Saroj Kumar
Jha, “Lübnan, insan sermayesi de dahil olmak üzere kaynakların tehlikeli
bir şekilde tükenmesiyle karşı karşıyadır; yüksek vasıflı işgücünün
yurtdışındaki potansiyel fırsatları değerlendirmesinin giderek artması, ülke
için kalıcı sosyal ve ekonomik kayıp oluşturmaktadır” değerlendirmesini
yaparak ekledi:
“Yalnızca, ekonomik ve finansal toparlanmaya doğru
inandırıcı bir yola giren reform zihniyetli bir hükümet, Lübnan’ın daha dibe
vuran gidişatını tersine çevirebilir.”
Son haftalara Merkez Bankası’nda döviz rezervlerinin suyunu
çekmesiyle yakıt ve ilaç kıtlığının tavan yaptığı Lübnan’da insanlar araçlarına
benzin doldurmak için uzun kuyruklarda bekliyor. Elektrik tedarikçilerine
borçların ödenmemesinin de etkisiyle günde 12 saatten uzun elektrik kesintileri
yaşanıyor.
