Arabistan’ın Cidde kentinde üst düzey Suudi yetkililerle Siyonist Rejim’le
normalleşme süreci, bölgesel ve ikili meseleleri görüşmesinin ardından ülkesine
döndükten sonra ABD Başkanı Joe Biden herhangi bir ayrıntıya girmeden Tel Aviv
ile Riyad anlaşma olabileceğini açıkladı.
Associated Press haber ajansının Sullivan’ın Riyad’ı Tel
Aviv ile diplomatik ilişkileri normalleştirmeye ikna etmek amacıyla Suudi
Arabistan’a yaptığı son ziyaretle ilgili bir analizde AP yazarı Rachand,
“Şimdiye kadar Beyaz Saray’ın çabaları belirli bir başarıya yol açmadı.”
değerlendirmesinde bulundu.
Siyonist İsrail’in iç güvenlik danışmanı Tzachi Hanegbi,
Suudi Arabistan’la anlaşmanın yakın olduğunu iddia eden Dışişleri Bakanı Eli
Cohen’in aksine şunları söyledi: “İsrail ve Suudi Arabistan arasında
diplomatik ilişkilerin tesis edilmesinden önce katedilmesi gereken uzun
mesafeler var.”
Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani,
Tel Aviv-Riyad normalleşmesi konusunda, “Suudi Arabistan ile Siyonist
Rejim arasındaki ilişkilerin normalleşmesi bölgede barış ve istikrara zarar
verecektir.” uyarısında bulundu.
Konuya dair Arapça Al Mayadeen internet sitesinde yayınlanan
yazıda şu ifadelere yer verildi:
“ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Ortadoğu İşlerinden Sorumlu
Bakan Yardımcısı ve ABD’nin eski Tel Aviv Büyükelçisi Martin İndyk’e göre Suudi
Arabistan’ın, Tel Aviv ile normalleşmeyi kabul etmesi için çok ciddi talepleri
belirlendi.
ABD’yle karşılıklı güvenlik anlaşması imzalanmasını isteyen
Suudi yetkililer, bu anlaşmanın NATO’nun 5. maddesine benzer bir içerikte
olmasını ve taraflardan birinin saldırıya uğraması durumunda diğerinin de
uğramış sayılmasını talep ediyor.
Riyad’ın ayrıca Washington’dan F-35 savaş uçağı satın
alma ve ülkede sivil bir nükleer program geliştirerek kendi uranyumunu
zenginleştirme talebinde bulunduğu belirtildi.
Yazıda, “Hiç kuşkusuz Suudi Arabistan ile İsrail arasındaki
normalleşme Suudi Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan’ın daha önce itiraf ettiği
gibi Riyad için ‘sınırlı avantajlar ve getirileri’ olacaktır. Bunun tersine
anlaşma hem İsrail hem de Biden yönetimine çok fayda sağlayacak.” ifadesi
kullanıldı.
Normalleşmenin Siyonist İsrail İçin Avantajları
1* Suudi Arabistan ile normalleşme anlaşmasına dair
çabalar, İsrail’in Tahran-Riyad yakınlaşmasının ana kurbanı olduğunu
hissetmesinin ardından daha da arttı. Tel Aviv rejimi, İran-Suudi Arabistan
yakınlaşmasını frenlemek için Riyad ile normalleşmeye öncelik verdi.
2* Binyamin Netanyahu, son seçimlerde iktidara
geldikten sonra dış politikasında iki hedefi gerçekleştirmeye çalışacağına dair
söz verdi; Biri, İran’ın nükleer silah elde etmesini engellemek! Diğeri ise
Suudi Arabistan ile diplomatik ilişkilerin normalleşmesi.
Netanyahu’ya yönelik yoğun iç baskının ardından, Suudi
Arabistan’la sağlanacak olası normalleşme anlaşması İsrail’in bölgedeki varlığını
daha kabul edilebilir hale getirecek. Bu da Netanyahu’nun gurur duyacağı en
büyük zaferlerden biri olacaktır.
Rejimin başbakanı, bu başarısını kendi muhaliflerine ve
düşmanlarına karşı kullanabilir ve aynı zamanda kabinesinde yer alan aşırı
sağcı isimlerin koşullarını hafifletmek için kazanımına başvurabilir.
3* İşgal altındaki Filistin topraklarında yasa dışı
Siyonist yerleşim birimlerinin genişletilmesi ve Filistinlilere yönelik devam
eden ihlaller nedeniyle Netanyahu’ya yönelik uluslararası toplum ve Amerikan
baskısı arttı. Bu yüzden Siyonist Başbakan Netanyahu, Batı Şeria’daki bazı
bölgeleri ‘ilhak’ planı ve yerleşim birimlerini genişletme projelerin
ertelenmesi için kabinesindeki müttefiklerine baskı yapıp onları Suudi
Arabistan ile normalleşmenin bu bedeli ödemeye değdiği konusunda ikna edebilir.
İbranice “Walla” internet sitesi daha önce ABD
Dışişleri Bakanı Anthony Blinken’in mevkidaşı Eli Cohen’e Batı Şeria’da
tırmanan gerilim konusunda uyarıda bulunduğunu ve İsrail’in arka bahçesi (Batı
Şeria) alevler içindeyken Suudi Arabistan’la normalleşme anlaşması sağlamanın
Washington için çok daha zor olduğunu söylediğini bildirdi.
4* Biden’ın Suudi Arabistan ile İsrail arasında
normalleşme anlaşmasının yakın olduğu yönündeki açıklamasının hemen ardından
Netanyahu, İsrail’i Suudi Arabistan ve Arap Yarımadası’na bağlamayı amaçlayan
demiryolu hattı projesinden söz etti.
Suudi Arabistan’la normalleşme anlaşması ile, İsraillilerin uzun
süredir kurduğu hayal gerçekleşmiş olacak. 2019 yılında, Abraham Anlaşması’nın
imzalanmasının hemen ardından Siyonist İsrail Dışişleri Bakanı Israel Katz,
Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) “Ekonomik Refah Treni” projesini
önerdiğini açıkladı.
Tel Aviv demiryolu projesiyle, Ürdün üzerinden Fars
Körfezi’ne kıyısı olan Arap ülkeleriyle Avrupa ve ABD arasında bağlantı
kurmayı; mesafeyi azaltıp maliyeti düşürmeyi hedeflediğini iddia ediyor.
Normalleşmenin ABD İçin Avantajları
1* Biden yönetiminin yaklaşan başkanlık seçimlerine
yatırım yapmak için yararlanabileceği diplomatik zaferlere ihtiyacı var.
2024 yılında ABD’de başkanlık ve kongre seçimleri yapılacak.
Başkan Joe Biden, 2024 seçimlerinde tekrar aday olacağını açıklamıştı.
Böyle bir durumda Washington hükümetinin İsrail için elde
ettiği kazanımlar, Demokrat Parti’nin hem kongre ile senato seçimleri hem de
başkanlık seçimlerinde Biden’ın yeniden aday seçilmesi için ona yatırım
yapabileceği çok açık.
2* Biden yönetimi, Çin’in Ortadoğu’daki etki gücünü
azaltmak istiyor.
Çin’in arabuluculuğuyla bu yılın mart ayında Suudi Arabistan
ile İran arasında imzalanan anlaşmanın ardından ABD’nin Çin’in Ortadoğu’daki
etkisine ilişkin endişeleri arttı. Bu nedenle, Suudi Arabistan ile İsrail arasındaki
ilişkilerin normalleşmesi, “Gelecek için Ortaklık” girişimi olarak
bilinen I2U2 projesinin genişlemesine izin veriyor.
ABD yönetimi, Hindistan, İsrail ve Birleşik Arap
Emirlikleri’nden oluşan I2U2 adlı (Hindistan ve İsrail’in İngilizce adlarının
baş harfiyle, ABD ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin İngilizce adlarının baş harfinden
oluşuyor) bir grup bile kurdu. Washington, bu grubun hem kapsamını hem ilgi ve
işbirliği alanlarını genişletmek, çeşitlendirmek istiyor. Sadece ekonomi,
ticaret, dış politika değil, altyapı, gıda ve enerji de buna dahil.
Amerika, birçok enerji ve ekonomik kapasiteye sahip Suudi
Arabistan’ı Çin’den uzaklaştırmak için bu girişime dahil etmeye çalışıyor ve
bu, Suudi Arabistan ile İsrail arasındaki ilişkileri normalleştirmeden imkansız.
Normalleşmenin Suudi Arabistan İçin Avantajları
Tel Aviv ile normalleşme anlaşmasının Suudi Arabistan’a
sağlayacağı avantajlar Siyonist Rejim’in elde edeceği zaferden daha sınırlı,
çünkü Suudi Arabistan krallığının endişe duyduğu güvenlik tehdidi, bölgede
atılan açık politika hamlesi ve İran İslam Cumhuriyeti ile imzalanan anlaşmanın
ardından azaldı.
Dolayısıyla şu anda silah alımı ve güvenlik anlaşmaları
önceki dönemlere göre çok etkili olmayacaktır.
Siyonist İsrail ile ilişkileri normalleştirmenin Suudilere
sunacağı tek gerçek avantaj, bağımsız ve sivil nükleer programa sahip olmaktır.
Tabii ki bu, Amerikalılar ve İsraillilerin kabul etmesiyle gerçekleşebilir.”/tesnim
