Lirası’na çevirmelerini teşvik amacıyla, Merkez Bankası zorunlu karşılık
düzenlemesinde değişikliğe gitti.
Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, tüm bankaların döviz
mevduatının bir kısmını zorunlu karşılık olarak elinde tutan Merkez Bankası,
tüm vade dilimlerinde 200 baz puan artışa gitti.
Ekonomistler ise, kararın ters tepebileceği ve daha önceki
uygulamaların istenen sonucu vermediği uyarısında bulundu.
Merkez Bankası, Türk lirası zorunlu karşılıkların döviz
cinsinden tesis edilmesi imkanı azami oranını yüzde 20’den yüzde 10’a
düşürdüğünü duyurdu. Bu durumu yorumlayan ekonomistler ise mevduatlarının
yarısından çoğunu döviz ve altında tutan vatandaşların ve şirketlerin TL’ye
geçişi teşvik etmek için duruma müdahale etmesi olarak yorumlandı.
Merkez Bankası, uygulamaya ilişkin ayrıntıları 6 maddede
sıraladı:
1. Türk lirası zorunlu karşılıkların döviz cinsinden tesis
edilmesi imkânı azami oranı, tesisi 6 Ağustos 2021 tarihinde başlayacak olan 19
Temmuz 2021 yükümlülük döneminden itibaren geçerli olmak üzere yüzde 20’den
yüzde 10’a düşürülmüştür. Söz konusu imkân, tesisi 1 Ekim 2021 tarihinde
başlayacak olan 17 Eylül 2021 yükümlülük döneminden itibaren yüzde 0’a
indirilerek sonlandırılacaktır.
2. Döviz cinsinden mevduat/katılım fonuna uygulanan zorunlu
karşılık oranları, tesisi 6 Ağustos 2021 tarihinde başlayacak olan 19 Temmuz
2021 yükümlülük döneminden geçerli olacak şekilde tüm vade dilimlerinde 200 baz
puan artırılmıştır.
3. 25 Haziran 2021 tarihinde mevcut olan zorunlu karşılığa
tabi mevduat/katılım fonu dikkate alınarak;
a. Yabancı para mevduat/katılım fonundan 1 ay ve daha uzun
vadeli Türk lirası mevduat/katılım fonuna dönüşen tutar vadeli Türk lirası
hesabında kaldığı sürece zorunlu karşılık yükümlülüğünden muaf tutulacaktır.
b. Türk lirası cinsinden tesis edilen zorunlu karşılıkların,
madde (3.a)’daki tutarın Türk lirası mevduat/katılım fonuna uygulanan en yüksek
zorunlu karşılık oranı ile çarpılmasıyla bulunan tutar kadar olan kısmına yüzde
19 oranında faiz/nema ödenecektir.
4. Madde (3.b)’de belirtilen tutar dışında kalan Türk lirası
cinsinden tesis edilen zorunlu karşılıklara aşağıdaki tabloda gösterildiği
şekilde her iki koşulun aynı anda sağlanması şartıyla kademeli olarak ilave
faiz/nema uygulanacaktır.
Gösterge 1: Yükümlülük hesaplama tarihinde yabancı para
mevduat/katılım fonunun toplam mevduat/katılım fonuna oranı
Gösterge 2: 25 Haziran 2021 tarihinden yükümlülük hesaplama
tarihine kadar yabancı para mevduat/katılım fonundan 1 ay ve daha uzun vadeli
Türk lirası mevduat/katılım fonuna dönüşen ve vadeli Türk lirası hesabında
kalmaya devam eden tutarın, 25 Haziran 2021 tarihindeki yabancı para
mevduat/katılım fonu tutarına oranı
5. Türev işlemler vasıtasıyla yabancı para mevduat/katılım
fonu azalışı ile yurt dışına çıkarılan veya yurt dışından gelen yabancı para
mevduat/katılım fonu azalışı/artışı hesaplamalarda dikkate alınmayacaktır.
6. Uygulama kapsamında ihtiyaç duyulan veriler 19 Temmuz
2021 tarihli zorunlu karşılık yükümlülük döneminden itibaren raporlanacaktır.
Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar konusunda Zorunlu Karşılıklar Uygulama
Talimatında detaylı bilgilendirme yapılacaktır.
