olurken kendini devrilmiş bulan Bazum, ABD ve komşu ülkelere askeri müdahale
çağrısı yaparken, ‘aksi takdirde Orta Sahel bölgesinin tamamının Rusya etkisi
altına gireceğini’ iddia etti. Yeni Nijer yönetimi ise Fransa ile askeri
işbirliği anlaşmalarını iptal etti.
Eski sömürgeci Fransa’nın Afrika’da tutunacak tek dalı
konumunda olan, 1500 Fransız askeri ile 1000 ABD askerine ve ABD’nin İnsansız
Hava Aracı (İHA) üssüne evsahipliği yapan, uranyumdan altına yeraltı
zenginlikleri Fransa tarafından sömürülen Nijer’de Cumhurbaşkanı Muhammed
Bazum’un devrilmesi sonrası, gözler karşı tarafın askeri müdahalede bulunup
bulunmayacağına çevrildi.
Dün Nijer’in Fransa’dan bağımsızlığını kazanmasının 63.
yıldönümü vesilesiyle sokağa çıkan halk, Bazum’u deviren Cumhurbaşkanlığı
Muhafız Alayı’nın Komutanı General Omar Tchiani’nin kurduğu Vatanı Koruma
Ulusal Konseyi’ne (CNSP) destek sloganları atmasının ardından, devrik lider,
askeri müdahale çağrısı niteliğinde makale yayımladı. CSNP ise askeri
müdahalede bulunulmaması uyarısı eşliğinde Fransa ile -asker konuşlandırmaya
izin veren dahil- tüm askeri işbirliği anlaşmalarını iptal etti.
Bazum, ABD’nin The Washington Post gazetesinde yayımladığı
makalede, “Bunu bir rehine olarak yazıyorum. Nijer, demokrasimizi
devirmeye çalışan bir askeri cuntanın saldırısı altında. Hiçbir haklı
çıkarılacak yanı olmayan darbe, Nijer’in demokrasi altında kaydettiği önemli
ilerlemeyi baltalamaya yönelik sinik bir çaba” iddiasında bulundu.
Blinken boşuna mı övdü?
“ABD hükümetini ve tüm uluslararası toplumu anayasal
düzeni yeniden kurmamıza yardım etmeye çağırıyorum” diye devam eden devrik
lider, ‘demokratik çoğulculuk ve hukuk devletine saygı gibi ortak değerler için
mücadeleden’ söz edip ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken’in Nijer’i ‘bir
direnç modeli, bir demokrasi modeli, bir işbirliği modeli’ olarak
adlandırdığını hatırlattı.
Nijer’in yoksulluğunun açıklaması yok
Fransa’nın anlaşmalar yapmak yoluyla sömürü düzenini devam
ettirdiği Nijer’in Kalkınma Endeksi’nde 191 ülke arasında 189. sırada olması,
Fransa Nijer’de çıkarılan uranyumla nükleer santrallerini çalıştırıp
elektriğinin yüzde 70’ini üretirken, Nijer yurttaşlarının yüzde 82’sinin
elektrik şebekesine bağlı olmaması, yüzde 40’ının yoksulluk sınırının altında
yaşamasına değinmeyen Bazum, dış yardımın ülke bütçesinin yüzde 40’ını
oluşturduğunu aktardı. Devrik lider, Batı Afrika Devletleri Ekonomik
Topluluğu’nun (ECOWAS) darbe gerekçesiyle uyguladığı ve kendisinin de destek
verdiği yaptırımlar nedeniyle dış yardımın kesildiğini belirtti.
‘Son kalenize sahip çıkın’
Mali ve Burkina Faso’da yönetime el koyan askeri grupların
eski sömürgeci Fransa’yı kovmasına atıfla “Nijer komşularımızdan
bazılarını ele geçiren otoriter hareketlerin ortasında insan haklarına saygının
son kalesi olarak duruyor” manzarası çizen Bazum, ‘vahşi terör
uygulamaları Ukrayna’da tüm çıplaklığıyla gözler önüne serilen Wagner Grubu
gibi suçlu Rus paralı askerlerini istihdam ettikleri’ iddiasıyla Mali ve
Burkina Faso’yu eleştirdi.
‘Yoksa tüm bölge Rusya’nın kontrolüne geçer’
ABD ile müttefiklerinin tehdit ve müdahale aracı yaptığı
‘öcü Rusya’ söylemine sarılan Bazum, ABD ve ECOWAS müdahale etmezse, ‘Wagner’in
bölgeye açık davet alacağını ve Sahel bölgesinin merkezinin tamamının Rus
etkisi altına girebileceğini’ yazdı:
“Orta Sahel bölgesi, darbecilerin ve bölgedeki
müttefiklerinin açık daveti yüzünden Wagner vasıtasıyla Rusya etkisine
girebilir.”
Nijerya, Senegal, Fildişi Sahili, Benin müdahaleye hazır
30 Temmuz’da 15 üyeli ECOWAS, en geç bugün Bazum’un görevine
iade edilmemesi halinde Nijer’e askeri müdahalede bulunacağına dair ültimatom
vermişti. Nijer’in güney komşusu Nijerya sınıra asker yığmaya başlarken,
Senegal, Fildişi Sahili, Benin de Nijer’e olası ECOWAS müdahalesine
katılacağını duyurdu. Bir ECOWAS heyetinin dün Nijer başkenti Niamey’de darbe
lideriyle ve devrik liderle görüşemeden yürüttüğü temaslardan sonuç çıkmadı.
Mali ve Burkina Faso ise Nijer’e yönelik herhangi bir işgali
kendilerine karşı savaş eylemi kabul edeceklerini açıkladı.
‘Gerçek bağımsızlığımız için savaşımızı veririz’
Önceki gün TV’ye çıkan yeni Nijer yönetiminin lideri
Tchiani, ‘tüm yaptırımları ve nereden gelirse gelsin tehditlere boyun eğmeyi
reddettiklerini’ söyleyerek şöyle dedi:
“Eğer ECOWAS yıkıcı mantığını sonuna kadar götürürse,
Allah Nijer’i korusun ve bunun, ulusumuzun gerçek bağımsızlığı için birlikte
vereceğimiz son büyük savaş olmasını sağlasın.”
Dün TV’de bildiri okuyan CNSP Sözcüsü Amadou Abdramane,
Fransa ile imzalanan tüm askeri işbirlikleri ve protokollerin ‘derhal yürürlüğe
giren şekilde iptalini’ duyurdu. Bu karara Fransa’nın ‘dikkatsiz tavrı ve
duruma tepkisi’ gerekçe gösterildi.
‘ECOWAS müdahale ederse, üyelerine saldırırız’
Abdramane, komşu Afrika devletlerini ‘Nijer’in iç işlerine
karışmamaları’ konusunda uyararak aksi takdirde misilleme tehdidinde bulundu:
“ECOWAS, Nijer’e askeri müdahalede bulunursa,
dostlarımız (Gine, Mali, Burkina Faso) hariç üye ülkelerden birine ani bir
saldırı düzenleriz.”
Nijer’in Paris, Abuja, Lome ve Washington büyükelçilerinin
görevine son verildiğini belirten bildiride, halka, casuslar ve yabancı
ülkelerin ordularına karşı dikkatli olunması, şüpheli her türlü hareketin
yetkililere ihbar edilmesi çağrısı yapıldı.
2011’de Libya’da Muammer Kaddafi yönetiminin NATO destekli
cihatçılarla devrilmesine önayak olarak pandoranın kutusunu açtıktan sonra
cihatçı terörle mücadele gerekçesiyle 2014’te Sahel bölgesinde Barkhane
Operasyonu’na girişip Mali, Burkina Faso, Çad, Moritanya, Nijer’e 5500 asker
konuşlandıran Fransa, artık istenmediği bölgede tutunduğu tek dalı da
kaybederek yolun sonuna geldiğini kabullenmekte zorlanıyor.
Yeni Nijer liderliğinin askeri işbirliğini feshetme
açıklamasını reddeden Fransa Dışişleri Bakanlığı, yalnızca Batı Afrika
ülkesinin ‘meşru liderliğinin’ bunu yapmaya yetkili olduğunu söyledi.
Açıklamada “Fransa’nın Nijer ile yaptığı savunma anlaşmasının yasal
çerçevesi, meşru Nijerya makamlarıyla imzalanan anlaşmalara dayanmaktadır”
vurgusu yapıldı.
İtalya Dışişleri Bakanı: Rusya’nın karıştığına dair
hiçbir kanıt yok
Bu arada İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, Nijer’deki
askeri darbeye Rusya’nın karışmış olabileceğine dair Roma’nın elinde hiçbir
kanıtı olmadığını söyledi.
Dün La Repubblica gazetesinin ‘Nijer’de olası Rus
parmağıyla’ ilgili sorusuna, “Rusya’nın Nijer’deki olaylara veya darbe
hazırlığına karıştığına dair hiçbir bilgimiz yok” yanıtını veren Tajani,
Nijerlilerin çoğunluğunun Rusya bayrakları ve Devlet Başkanı Vladimir Putin’in
posterlerini taşımalarını, “Fransa karşıtlığından başka bir anlamı
yok” diye değerlendirdi.
