Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı unsurlarınca derdest edildi. Muhafız Alayı
Komutanı General Tchiani, Vatanı Koruma Ulusal Konseyi adlı cunta yönetiminin
başına geçti. Mali ve Burkina Faso’dan sonra sömürgeci Fransa’yı ülkesinden
kovan üçüncü Batı Afrika ülkesi olan Nijer, Batı emperyalizmi için adeta
bardağı taşıran son damla oldu.
Fransa’nın uranyum ihtiyacının yüzde 15’ini tek başına
karşılayan Nijer, artık eski sömürgecisine uranyum ve altın satışı yapmayacağını
söyleyince Batı yanlısı ECOWAS hükümetleri harekete geçti. Batı Afrika, petrol,
kömür, altın, uranyum, kireç taşı ve çeşitli mineraller açısından dünyanın en
zengin bölgeleri arasında yer alıyor.
Nijerya, Fildişi Sahili ve Senegal yönetimleri, cunta
rejiminin görevi bırakmasını, aksi halde askeri müdahale dahil çeşitli
seçeneklerin masaya yatırılacağını söyledi.
Kuzey Afrika ülkesi Cezayir, askeri bir müdahale olması
durumunda ordusunun hazır bulunduğunu ve Nijer’e yardım edeceğini açıklayınca
güç dengeleri değişti.
Batı Afrika, adeta bir kıtasal “dünya savaşının”
eşiğine geldi.
ABD’DEN TEHDİT
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Nijer’e müdahale ederek
demokrasiyi yeniden sağlama niyetinde olduklarını belirtti.
Bir milyondan fazla insanın öldüğü Irak işgali akıllara
geldi.
Ancak ABD’nin Nijer’e müdahale etmek için tek seçeneği
askeri işgal değil.
Odatv’ye konuşan Batı Afrikalı kaynaklar, ABD’nin ve
ECOWAS’ın ambargo ve yaptırımlar ile halihazırda hassas olan Nijer ekonomisini
kısa sürede yıkabileceğini ve halkı sefalete sürükleyebileceğini belirtti.
Açlığı ve kıtlığı bir silah olarak kullanmaktan çekinmeyen
ABD’nin ilk hamlesinin yaptırımlar olacağı tahmin ediliyor.
VEKALET SAVAŞI RİSKİ
ABD şu anda Çin’e karşı Tayvan’ı, Rusya’ya karşı Ukrayna’yı
silahlandırıyor.
Avrupa Birliği’nin cephanelikleri ise Ukrayna’ya verilen
destek sebebiyle tükenmiş durumda.
Dolayısıyla ABD’nin askeri müdahale opsiyonu daha düşük bir
ihtimal taşıyor. Ekonomik savaş riski ise büyük.
Öte yandan askeri bir müdahale gerçekleşecekse, bu ABD ve
Fransa desteği ile Nijerya’nın ve Senegal’in başını çektiği ECOWAS tarafından
gerçekleştirilecek.
Batı Afrika’da bir vekalet savaşı yaşanması muhtemel. Askeri
personeli Mali ve Burkina Faso’dan kovulan Fransa, ülkesindeki Afrikalıların
geçen ay Paris’i yakıp yıkmasından sonra karadan bir müdahale seçeneğine soğuk
bakacaktır.
Fakat ABD ve Fransa’nın denizden ve havadan yapacağı füze
atışları ve bombardıman, anti emperyalist bloku fena halde yıpratacaktır.
Kaddafi’nin yönettiği Libya, NATO bombardımanı sonucunda yerle bir olmuştu.
Benzer bir müdahale ABD ve Fransa’dan gelirse, anti emperyalist bloktaki askeri
yönetimler yıkılabilir.
Öte yandan ABD ve Fransa, Ukrayna savaşı devam ederken
hiçbir askeri müdahale gerçekleştirmeden, uzun bir vekalet savaşı opsiyonunu
seçerek ECOWAS aracılığı ile Batı Afrika’da bir savaş başlatabilir.
ECOWAS’ın da ilk yapacağı hamlenin ekonomik yaptırım
olacağı, devamında Nijer’de amaçlarına ulaşamazlarsa askeri müdahaleyi de
değerlendirecekleri Batı Afrika’da en yaygın görüş.
SİHA KUŞAĞI EMPERYALİZME KARŞI
Mali, Burkina Faso, Nijer ve Cezayir’in oluşturduğu
anti-emperyalizm cephesinde en çok dikkat çeken unsur, bu devletlerin tamamının
Türkiye’den SİHA almış olması.
Cezayir, Türkiye’den en az 10 adet ANKA SİHA aldı. Burkina
Faso, Nijer ve Mali ise Bayraktar TB-2 SiHA sistemlerini tercih etti.
Burkina Faso, El Kaide teröristlerine karşı Bayraktar
operasyonları düzenleyerek yüzlerce teröristi etkisiz hale getirmişti.
ASKERİ DENGELER ANTİ-EMPERYALİSTLER LEHİNE
Nijerya’nın 230 bin askerden oluşan bir silahlı kuvveti
mevcut. Hava kuvvetlerinde onlarca savaş uçağı olan Nijerya, Batı yanlısı
blokun başını çekiyor.
Fakat Boko Haram ve IŞİD ile savaşan Nijerya’nın, askeri
gücünün tamamını bir Afrika savaşı için ayırması mümkün değil.
Öte yandan kuzeydeki Cezayir, 600 tank, bin zırhlı araç ve
birçok top bataryası ile en ciddi askeri güce sahip devlet. Anti emperyalist
bloktaki en donanımlı orduya sahip olan Cezayir’in desteği, Nijer’deki cunta
yönetimi için önem arz ediyor.
Batı destekçisi ECOWAS blokunda yer alan Senegal ve Fildişi
Sahili, öte yandan anti-emperyalist bokta yer alan Burkina Faso, Mali ve Nijer
ise ağır teçhizattan yoksun ordulara sahip.
Yüzlerce zırhlı aracı bulunan bu devletlerde tank ve top
eksiği bulunuyor. Savaş uçakları ya yok ya da sayısı oldukça az. Nijer, Burkina
Faso ve Mali, bu açığı Türk SİHA’ları ile kapatıyor.
Anti emperyalist blokun başa çıkamayacağı tek askeri tehdit,
Batı’dan gelebilecek bir hava harekatı ve füze bombardımanı. Hava savunma
sistemi açısından fakir olan Batı Afrika devletlerinin, ABD ve Fransa hava
gücüne karşı hiçbir şansı bulunmuyor.
Rus özel askeri şirketi Wagner’in Afrika kolu, Mali, Burkina
Faso, Nijer ve Cezayir’de oldukça etkili. Özel kuvvetlere eğitim veren Wagner,
aynı zamanda askeri danışmanlık, maden işletmelerinin korunması, güvenlik
analizi gibi çeşitli hizmetler sunuyor ve Rus silahlarının bu devletlere
satılması konusunda aracılık ediyor.
TÜRKİYE, RUSYA VE İRAN
Anti emperyalist bloktaki Mali, Burkina Faso, Nijer ve
Cezayir’in bir diğer ortak özelliği ise, son dönemde Türkiye, İran ve Rusya ile
derinleşen ilişkileri.
Rusya, bilhassa eski sömürgecilerine kafa tutan Afrika
devletlerine askeri ve ekonomik yardımda bulunuyor.
Türkiye ise Fransa etkisindeki Afrika ülkelerine SİHA ve
askeri teçhizat satışı, inşaat projeleri ve TİKA aracılığı ile nüfuz ediyor.
Doğu Afrika’da etkinliğini yitiren Fransa, Batı Afrika’da da
benzer bir akıbet yaşamanın kıyısında.
Öte yandan İran Devrim Muhafızları komutanlarından oluşan
bir heyet, dün gönüllü savaşçıların gelmesi, silah sevkiyatı ve mühimmat
tedariki gibi konuları görüşmek üzere Nijer’e gitti.
BATI AFRİKA’NIN ZENGİNLİKLERİ
Batı Afrika’da krize dahil olan devletlerin zenginlikleri
kısaca şu şekilde:
Senegal: Fosfat, altın, demir, titanyum, mermer
Fildişi Sahili: Petrol, doğal gaz, kauçuk, elmas, kobalt,
bakır, kereste, kakao
Nijerya: Petrol, doğal gaz, kömür, demir, kireç taşı, kalay
Burkina Faso: Altın, çinko, bakır, fosfat, kireç taşı,
manganez
Mali: Altın, uranyum, manganeze, lityum, kireç taşı, tuz,
demir, bakır, elmas, fosfat. Mali, Afrika’nın en çok altın çıkaran üçüncü
ülkesi.
Nijer: Altın, petrol, kömür, kireç taşı, gümüş, kalay,
uranyum, fosfat, molibden. Nijer, dünyanın en çok Uranyum üreten dördüncü
devleti.
AFRİKA’NIN İLK “DÜNYA SAVAŞI”
İkinci Kongo İç Savaşı, adeta bir Afrika kıtası içerisinde
“dünya savaşı” idi.
1998 ile 2003 arasında cereyan eden savaşa, Afrika kıtasının
tamamı dahil oldu. Angola, Çad, Namibya, Zimbabwe, Sudan, Uganda, Ruanda,
Burundi yanı sıra, birçok dünya devleti de savaşa müdahil oldu.
Toplam 10 milyona yakın insan savaş, soykırım, açlık ve
hastalık sebebiyle hayatını kaybetti.
Afrika kıtasının dünya savaşı olarak bilinen bu savaş
yüzünden, Orta Afrika bölgesi hala toparlanamadı.
