kaydığını ve bunun sonucunda stres biriktiren fayların ciddi depremlere neden
olduğunu belirtti. Görür, Kuzey Anadolu Fay hattının dünyanın en tehlikeli fayı
olduğuna işaret etti.
Fırat Üniversitesinde düzenlenen ‘Depreme Dirençli Kentler
Çalıştayı’na konuşmacı olarak katılan İstanbul Teknik Üniversitesi’nden Jeolog
ve Bilim Akademisi üyesi Prof. Dr. Naci Görür ile ABD’deki Colorado
Üniversitesi’nde görev yapan sismolog Roger Bilham, önemli açıklamalarda
bulundu. Prof. Dr. Görür ise Kuzey Anadolu Fay hattının dünyanın en tehlikeli
fayı olduğunu vurguladı.
Naci Görür, şunları söyledi: ‘Elazığ, deprem kültürü olan
bir kent olmak zorunda. Çünkü Karlıova’dan Erzincan’a doğru bir Kuzey Anadolu
Fayı (KAF) geçiyor. Bu fay dünyanın en tehlikeli fayıdır. Bir de Doğu Anadolu
Fayı (DAF) var, Karlıova’dan Malatya ve Hatay’a doğru gidiyor. Daha yeni
depremler oldu on binlerce insanımız öldü. Ayrıca Malatya’nın batısı ve
Pülümür’den Ovacık’a giden bir fay var. Fayların hepsi aktif. Deprem her gün
olacak gibi zannetmeyin. Bingöl, Elazığ ve Malatya’yı vuran DAF, yaklaşık 500
senede birçok ciddi depremler üretiyor. Yani yılda 1 santimetre hareket ediyor
ve kimse o santimetrelik kaymayı duyamaz. Anadolu, yılda 1 santimetre Batı’ya,
Akdeniz’e doğru gidiyor. Biz bunu duyamayız ama bunlar orada stres
biriktiriyor. Demek ki bu çevrede yaklaşık 500 senede bir meydana gelen
depremin birikmiş olan stresi belirli nedenlerle açığa çıkması sonucu olan şeyler.
Dikkat edin Elazığ her taraftan aktif faylarla çevrilmiş. KAF yani Erzincan ile
Karlıova arası 250 senede bir stres biriktiriyor. Özellikle belediye başkanına
söylüyorum, Elazığ bir dilim üzerinde ve dilimin her tarafı faylarla çevrili.
Her fay belirli bir zaman sonra Elazığ ve çevresi tamamen kırmızı çizdiğim
faylarla çevrilidir. Bunlar deprem üretecek, üretirse Elazığ’ı değişik ölçekte
muhakkak etkileyecektir.
2020 ve 2023 depremleri normalde olduğundan daha büyük bir
deprem olabilirdi, peki bunu engelleyen sebep ne onu dikkat çekmek istiyorum.
Deprem ilk başta Bingöl’den başlayıp tek bir deprem olabilirdi ama olmadı şimdi
bunun nedenini açıklayacağım. Eğer tek bir deprem olsaydı yani 2020 depremi
yaşanmasaydı ve bütün fay 2023 yılında kırılsaydı, depremin büyüklüğü 8.2 hatta
8.4’e ulaşabilirdi. Bu depremleri durduran şey, birincisi fayın uzunluğu,
ikincisi fayın üzerindeki bent yan büklümler, engeller ve bariyerler, üçüncüsü
ilk kez Roger Bilham ve diğer bilim insanları tarafından Doğu Anadolu Fay
hattında kanıtlanan ‘krip’ hareketi ve bir diğer şey de derindeki kayaların
özellikleri. Arazi çalışmalarında, kaymanın zorlaştığı yerlerde ‘Serpentinite’
mineralini sıkça gördük. Sabunsu bir yapıya sahip olan serpentinite, çok ani
bir hareket üzerine etki ettiğinizde bu defa bir yapıştırıcı varmış gibi
hareketi engelliyor. Yani serpantini, deprem davranışları üzerinde, depremin
etkisini düşürücü etki yaptığı için bizim arkadaşımız. Buradan örnekler aldık
ve ABD’ye analize gönderdik. Temel bir kural var, kayaların davranışlar,
sıcaklık ve basınç koşulları altında değişiyor. Burada yaptığımız analizlerde
eğer 100 santigrat derecede ise tıpkı serpentinite gibi kaymayı güçleştiriyor.
Ancak 3 kilometre veya daha derinde ise o zaman bu etkisini kaybediyor ve kayma
daha rahat bir şekilde ilerliyor. 2020 Sivrice depreminin güney ucu ile 2023
Kahramanmaraş depreminin kuzey doğusu arasında bir boşluk var. Bu iki kırık
birleşmedi. Burası da az önce bahsettiğimiz ve ABD’ye gönderdiğimiz örnekteki
gibi quartz schistli kayalardan oluşuyor. Bu kadar küçük minerallerin büyük
depremleri nasıl durdurduğunu aslında söylemeye çalışıyorum.’
