sürecine ilişkin dikkat çeken bir analiz yayınladı.
Suudi Arabistan ile normalleşmenin Binyamin Netanyahu için
ulaşılamaz bir hayal haline geldiği kaydedilen analizde şu ifadelere yer
verildi:
Siyonist İsrail ile Suudi Arabistan arasındaki ilişkilerin
normalleşmesi yakın değil ve Joe Biden hükümeti ile Tel Aviv ve ABD’nin Riyad’a
yönelik baskıları şu ana kadar sonuç vermedi. Siyonist çevreler, Suudi
Arabistan’ın normalleşme için koyduğu koşulların ilerlemeyi engellediğini ve
Tel Aviv ile uzlaşmanın önünü kapattığını belirtmişlerdir.
Haaretz gazetesine konuşan Siyonist kaynaklar, Suudi
Arabistan’ın Tel Aviv ile normalleşme sürecini engelleyen talebinin, ülkenin
“Uluslararası Nükleer Kulüp”e katılması ve Riyad’da sivil bir nükleer
santral kurmasıyla ilgili olduğunu söyledi.
Siyonistlere göre bu ABD ve Siyonist Rejimi endişe ve
korkuya sokan bir talep. Böylelikle her iki taraf da bu talebi reddetmiştir.
Tel Aviv Üniversitesi’ne bağlı Siyonist İsrail İç Güvenlik
Araştırmaları Merkezi tarafından yayınlanan yeni bir raporda; Tel Aviv ile
Riyad arasında siyasi bir yolun açılmasının mümkün olduğu açıklandı. Ancak
bunun için ciddi, net ve güçlü bir Amerikan müdahalesi gerekiyor ve Washington,
Riyad’ın sunduğu talepleri Tel Aviv kabinesi tarafından onaylanması koşuluyla
yerine getirmelidir.
Raporda, Suudi Arabistan’ın Amerikalılardan talep ettiği
konunun çok önemli olduğu, çünkü bazılarının, özellikle nükleer meselesinin,
Siyonist Rejim için çok hassas olduğu belirtildi.
Söz konusu merkezin kıdemli araştırmacısı Yuel Gojanski’nin
hazırladığı raporda; Suudi Arabistan’ın Siyonist Rejim’le ilişkileri
normalleştirme yönündeki temel taleplerinin aslında Washington’dan olduğu ve
Suudi Arabistan’ın Filistin meselesine ilişkin tüm şartların ABD tarafından
yerine getirilmesi gerektiği vurgulandı.
Bu araştırmacı, Suudilerin bağımsız bir Filistin devleti
kurma arzusundan vazgeçebileceğine inanıyor; Ancak işgal altındaki Batı
Şeria’nın ilhak planının iptal edilmesi, Filistin topraklarındaki Siyonist
yerleşim birimlerinin azaltılması, Mescid-i Aksa’daki mevcut durumun devam
ettirilmesi ve Tel Aviv ile Filistin Özerk Teşkilatı arasında ilişkileri
geliştirmenin yollarını arama taleplerinden vazgeçmeyecekler.
Bu rapor Siyonistlerin maksimum talepleri ile Suudi
Arabistan’ın minimum talepleri arasında şu ana kadar uzlaşma olmadığını ve iki
taraf arasındaki ilişkileri normalleştirme anlaşması erişilemeyecek kadar uzak
bir süreç olarak değerlendirildiğini göstermektedir; Buna rağmen Suudi
Arabistan, sağladığı şartlara göre Tel Aviv ile ilişkilerini kademeli olarak
geliştirmeye çalışmakta ve bir yandan da bu rejimle gizli ilişkilerini
sürdürmektedir.
Siyonist İsrail İç Güvenlik Araştırmaları Merkezi’nin
raporunda; Riyad ile Tel Aviv arasında İsrailli işadamlarına ve işgal altındaki
topraklarda yaşayan Filistinli hacı adaylarına Mekke’ye doğrudan uçabilmek için
sağlanan kolaylıklar kademeli bir normalleşme olarak değerlendirildi.
Tel Aviv’de aşırılıkçı Netanyahu kabinesinin kurulması ve
ardından Filistin’de yaşanan olaylar sonrası Suudi Arabistan’ın bu kabinenin
eylemlerine ve radikal bakanlarının kışkırtıcı ifadelerine yönelik kınama açıklamaları
büyük ölçüde artmıştır. Gojanski’nin raporuna göre bu gelişmeler başlı başına
Riyad’ın Netanyahu kabinesinin politikalarından memnun olmadığını doğruluyor.
İsrail-Suudi Arabistan normalleşme sürecinin çeşitli
yerlerde ele alındığı kaydedilen raporda, “Bu süreç halihazırda ABD ve
İsrail’in bu yönde hareket etme arzusu nedeniyle hız kazandı; ancak bu gelişme
birçok faktöre bağlı. Bunlardan en önemlisi, Netanyahu kabinesinin Filistin’e
yönelik politikasıdır. Diğer konu ise Washington-Riyad ilişkileri ile
Washington-Tel Aviv ilişkileridir.” ifadesine yer verildi.
Rey El Yevm gazetesine göre, bu bağlamda İsrail Kanal 12
televizyonuna konuşan rejimin eski başbakanlarından Ehud Elmert, “Tel Aviv’in
Suudi Arabistan’ın şartlarını kabul etmesi stratejik ve tarihi bir hata olur.
İsrail kabinesi, tehlikeli ve benzeri görülmemiş bir olayın kapılarını açmamak
için Suudilerin şartlarını reddetmelidir.” dedi.
Uzmanlara göre, Suudi Arabistan-İsrail rejimi normalleşmesi
kaçınılmazdır, ancak Riyad, Filistin meselesi ile ilgili iddia ettiği ilkeli
pozisyonları çiğnemek pahasına, engellerin kalkmasını ve uygun bir durumun
sağlanmasını bekliyor.
Bundan önce Amerikan dergisi “Axios”, Washington
hükümetinin Suudi Arabistan ile İsrail arasındaki ilişkileri normalleştirmek
için harekete geçtiğini yazmıştı. Axios’a konuşan kaynaklar, Beyaz Saray’ın
önümüzdeki birkaç ay içerisinde ve başkanlık seçimleri başlamadan önce
diplomatik ilişkilerin normalleşmesi için Tel Aviv ve Riyad’dan onay almak
istediğini bildirdi.
Siyonist “Israel Hum” gazetesi ise, birçok Suudi
Arabistanlının İsrail ile normalleşme sürecinin düşüşte olduğuna inandığını ve
bunun da çoğu Suudi’nin Tel Aviv’le normalleşmeyi ve İran’a karşı İsrail ile
işbirliğini tamamen reddettiği anlamına geldiğini bildirdi.
İşgal rejiminin Başbakanı Binyamin Netanyahu da dahil olmak
üzere birçok Siyonist yetkili, Suudi Arabistan ile normalleşmenin ABD’nin
gözetiminde yakında gerçekleşeceğini ileri sürdü.
Ancak Amerikalı yetkililerin tüm çabalarına rağmen Suudi
Arabistan, İsrail ile resmi ilişki kurma konusunda henüz
anlaşmaya varmadı.
