çöp ithalatına ‘ilgisiz kaldığı’nı belirterek “Avrupa’nın çöplüğü olduk
ama bunu Guardian’dan, BBC’den duyduk, Türkiye’de manşet bile olamadı”
değerlendirmesini yaptı.
Bildirici, farukbildirici.com’da yayımladığı yazısında, “Türkiye son üç yıldır Avrupa’nın
çöplüğü. Adına ‘plastik ithalatı’ deseler de ‘plastiğin geri dönüşümü ne yazık
ki koca bir yalandan ibaret.’ İthal edilenin plastik atık değil çöp olduğu
Adana’da “araziye dökülen çöplerde İngiltere’nin ünlü süpermarket zinciri
Sainsbury’s ve Fransa’nın donmuş gıda perakendecisi Picard’ın plastik
paketleri’ olmasından da belli.” ifadesini kullandı.
Bildirici’nin yazısı şöyle:
“Çin’in 2018’den itibaren ithalatı kesmesiyle birlikte
İngiltere ve AB ülkelerinin çöpleri Türkiye’ye yöneldi. 2016 yılında aylık
ortalama 4 bin ton olan atık ithalatı, 2019’da 583 bin tona ulaştı. Kimi
firmalar bu işten para kazanıyor ama Türkiye’de sadece Adana’da değil, giderek
daha çok bölgede Avrupa’dan ithal edilmiş çöp yığınları görülüyor. Kendi çöpünü
bile geri dönüştüremeyen ülkemizin başı Avrupa ülkelerinden gelen çöplerle
belada. Ne yazık ki, ülkemizin Avrupa’nın çöplüğü olma yoluna girdiğini ilk duyuran
ve üzerinde duran Türkiye medyası değildi.
Bulabildiğim kadarıyla ilk haber, 18 Ekim 2018’de İngiliz gazetesi The
Guardian’da yayımlandı. Gökçe Saracoğlu ve Sandra Laville’nin imzasına taşıyan
haberde Türkiye’nin plastik atık ithalatının artışına dikkat çekiliyordu.
“Kontrolsüz ithalatın ne kadarının çöplükte sonuçlanacağından endişe edildiği”
vurgulanıyor ve “Science dergisinde yayınlanan araştırma, Türkiye’yi plastik
atıkları yanlış yönetme konusunda dünyanın ilk 20 ülkesi arasında gösteriyor”
deniliyordu.
Gündoğdu’nun vurguladığı gibi, İtalya’dan getirilen TIR’lar
dolusu ithal atığın İzmir Kemalpaşa’da bir evin bahçesine atılması olayı, 2019
yılında medyaya konu olmuştu. Sözcü, Hürriyet, Cumhuriyet, Yeni Asır, Evrensel,
Yeni Yaşam gazeteleri ile DHA haber yapmış; Cnn Türk, Tele 1 ve T24 internet
sitelerinde de yayımlanmıştı.
“Plastik atık” adı
altında çöp ithal edilmesine asıl dikkati çeken BBC’nin 26 Haziran 2020’de
yayımladığı araştırma oldu. BBC muhabiri Angus Crawford’un “Türkiye batının
çöplüğü haline geldi” başlıklı araştırmasında, Türkiye’nin, İngiltere’den en
çok plastik atık ithal eden ülke haline geldiği ama ithal edilen atığın Adana
ve çevresinde etrafa atıldığı ve yakıldığı anlatılıyordu. Kendi plastik
atığının sadece yüzde 1’ini geri dönüştürebilen Türkiye’nin ithal ettiği
atıklarla başa çıkamayacağı olay yerinden görüntülerle aktarılıyordu. BBC’nin
bu araştırması, Türkiye’de de medyada kendine yer buldu. Sözcü, BirGün, Milli
Gazete, Daily Sabah gibi gazeteler ile bazı internet sitelerinde haber yapıldı.
Hatta Ekşi Sözlük’te “BBC’nin Türkiye’ye yollanan çöpler haberi” başlığı bile
açıldı.
Yine de Türkiye’nin Avrupa’nın çöplüğü haline gelmesi
hakkında yeterince haber, yorum, yazı çıktığını söyleyemem. Tek bir gazetede bile ülkenin koca bir çöplük
haline gelmesi manşet olamadı. Ülkemizin havasının suyunun bu kadar pervasızca
kirletilmesi, çöplük yapılacak bir ülke konumuna indirgenip aşağılanmasına
karşı yaygın medyanın ayağa kalktığını söyleyemem. Daha çok bağımsız ve
eleştirel medyada haberler yayımlandı.
Bu meselenin ayyuka çıkmasına rağmen Avrupa medyasında bu
konuya ilişkin haberlerin Türkiye’den daha fazla olduğunu söyleyebilirim. France 24 , Deutsche Welle, Arte TV başta
olmak üzere birçok yayın kuruluşunda ülkemizde oluşan ithal çöp dağlarıyla
ilgili haberler yayımlanmaya devam etti.
Bu ülkede gazetecilik refleksleri işte bu halde. Ülke
sorunlarıyla o kadar ilgisiz, karmaşık polisiye olayları araştırmakta o kadar
zayıf ki, bazen meydan tamamen uluslararası medyaya kalıyor. Türkiye’nin
Avrupa’nın çöplüğü haline gelmesi ve İngiliz eski istihbarat subayının
öldürülmesi bu durumun somut örnekleri…”
