Van’ın Gürpınar ilçesindeki Çavuştepe Kalesi’nde 58 yıldır bekçilik yapan ve
dünyada Urartu alfabesini okuyup yazmayı bilen ender kişilerden olan 80
yaşındaki Mehmet Kuşman, büyük aşkla yürüttüğü görevini bırakmaya karar verdi.
Gürpınar’a 10 kilometre uzaktaki kalede bekçilik yapan
Kuşman, yarım asrı aşan sürede, ikinci evi olarak gördüğü kaleyi hem korudu hem
de kendi imkanlarıyla Urartu çivi yazısını okuyup yazmayı öğrendi.
Kalede kazı çalışması yapan akademisyenlerden aldığı
bilgilerle kendini geliştiren “Urartuların sadık bekçisi”, bu sürede
Kültür ve Turizm Bakanlığının emriyle 5 kez Amerika’ya, Almanya, Belçika,
Hollanda’ya gitme imkanı buldu.
Çalışkanlıklarına hayran olduğu Urartulara sevgisini şapkası
ve boynundan çıkarmadığı kolyesine işleyen Kuşman, uzun süredir yürüttüğü
bekçilik görevini bırakmaya karar verdi.
‘Göreve başlamamla hayatım değişti’
Kuşman, yaptığı açıklamada, 1962’de askerden döndükten sonra
Çavuştepe Kalesi’ndeki kazı ekibinde işçi olarak işe başlamasıyla tüm hayatının
değiştiğini söyledi.
İşe başladığı dönemde kaledeki kazılarda bir kitabenin
bulunduğunu ancak Urartu alfabesini bilen kimsenin olmaması nedeniyle sırrının
o dönemde çözülemediğini anlatan Kuşman, bu olay nedeniyle Urartu alfabesini
öğrenmek için çaba gösterdiğini dile getirdi.
Urartucayı öğrenmek için birçok profesör, arkeolog ve
öğretim görevlisiyle görüştüğünü, dünyada bu dili bilenlerin sayısı az
olduğundan İran ve Ermenistan’a bile gittiğini belirten Kuşman, şu ifadeleri
kullandı:
“Hem ülkemizde hem de yurt dışında Urartu alfabesiyle
ilgili tüm verileri araştırıp 3 yılda kendi imkanlarımla Urartu alfabesini
topladım. Bu durumdan o dönemde gazetecilerin haberi olmuş. Haberimi
yapmışlardı. Ardından Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara’da düzenlenen
sempozyuma gönderilmem için Van Valiliğine yazı yollamıştı. Beraberimde götürdüğüm
alfabeyi oradaki hocalara gösterdim. Hem çok şaşırdılar hem de çok beğendiler.
Van’a döndükten sonra lisan çalışmaya başladım. Bulduğum her kitabeden bir
parça aldım. 22 yılda ancak 650 kelime öğrenebildim. 11 çocuk babasıyım.
Bekçilik maaşı az geliyordu. Aklıma taşlara Urartu figürleri ve alfabesini
yazıp, satma fikri geldi. İlk başta sadece çizim yapıyordum daha sonra oyma da
yapmaya başladım. Kazandığımla çocuklarımı okuttum. Kovid-19 nedeniyle çok
sıkıntılı bir dönem geçirdim. Bu işi bırakmaya karar verdim.”
‘Oğluma da öğrettim’
Kuşman, Urartuların kendisine çok şey kattığını, çocuklarını
bu sayede okutup büyüttüğünü söyledi.
“Görev sürem boyunca gün doğmadan kaleye gittim, gün
batmadan da dönmedim.” diyen Kuşman, şunları kaydetti:
“Çocuklarımdan biri Urartucayı öğrendi. Sosyal Güvenlik
Kurumunda müdür yardımcısı olarak görev yapıyor. Tem umudum o çocuğum.
Urartular çalışkan bir millet olduğu için çok seviyorum. Yaptıkları işleri
görüyorum, harika bir şey. Bugünkü şartlarda bile o yapıların yapılması çok
zor. Urartulara aşığım. Yaptıkları işleri de çok seviyorum. 58 yıldır Çavuştepe
Kalesi’nde çalışıyorum. Burada başladığım ilk günden itibaren bağımı, bahçemi
her şeyimi geride bırakıp kendimi bu işe verdim. Buraya bağlandım ve bugüne
kadar böyle getirdim. Alnım açık, başım dik çalıştım.”
