ABD’li Washington Post gazetesi bugün yayımlanan analitik bir raporunda, Donald Trump’ın İran’a karşı zafer kazanıldığı yönündeki iddialarını sorgulayan ve bu iddiaların temelden yoksun olduğunu gösteren nedenleri inceledi.
Washington Post, İran’a karşı yürütülen savaşın sonuçlarını ele aldığı raporunda, Donald Trump’ın ABD’nin bu savaşta zafer kazandığına dair iddialarına rağmen çatışmanın en temel meselelerinin çözümsüz kaldığını ve İran’ın konumunu koruyarak Hürmüz Boğazı gibi stratejik bir koz üzerindeki kontrolü sayesinde bölgesel denklemlerde üstün taraf olmayı sürdürdüğünü yazdı.
Gazeteye göre Trump, Cumhuriyetçilerin ara seçimlerde yaşadığı ağır yenilginin ardından ABD içinde pek de popüler olmayan bu savaşı arkasında bırakmaya çalışıyor; ancak saha gerçekleri bu savaşın kolayca sona ermiş kabul edilmesine izin vermiyor. Hürmüz Boğazı’nın kontrolü, ABD’nin deniz ablukası, İran’ın nükleer programının geleceği ve Tahran’ın bölgesel müttefik gruplara verdiği destek hâlâ çözüme kavuşmamış meseleler arasında yer alıyor.
Washington Post, Orta Doğu Enstitüsü (Middle East Institute) kıdemli İran analisti Alex Vatanka’nın şu sözlerine yer verdi:
“Mevcut durumu İran’ın zaferinden başka nasıl tanımlayabilirsiniz?”
Vatanka’ya göre, İran hükümeti hâlâ ayaktadır, ülkenin nükleer programı uğradığı zararlara rağmen yeniden inşa edilebilir durumdadır ve Tahran, Hürmüz Boğazı’nın stratejik bir baskı aracı olarak önemini kavramıştır.
Bu değerlendirmeler, Donald Trump ve yönetim yetkililerinin ABD’nin güçlü bir konumda olduğunu ve İran’ın mağlup bir ülke olduğunu iddia ettiği bir dönemde yapıldı. Amerikalı yetkililer, tankerleri koruma operasyonunun Hürmüz Boğazı’ndan petrol sevkiyat akışını savaş öncesi seviyelere geri getirdiğini savunurken, Washington Post saha raporlarının ve gemilere yönelik ard arda gelen saldırıların çok farklı bir tablo ortaya koyduğunu yazdı.
Hürmüz Boğazı’nda Sılan ve Ekonomik Fatura
Washington Post’un raporuna göre, kasım ayının ilk 16 gününde Hürmüz Boğazı’nda gemilere yönelik 16 saldırı kaydedildi. Çatışmaların başlangıcından bu yana en yüksek seviye olan bu saldırı sayısının ekim ayında 37’ye ulaştığı belirtildi. Gazetenin doğruladığı görüntüler, bölge sularında yanan tankerleri ve yükselen duman sütunlarını gözler önüne seriyor. Ayrıca gemilerin mayınlara çarptığına ve BAE ile Umman kıyılarında petrol sızıntıları yaşandığına dair raporlar da yayımlandı.
Eurasia Group enerji analisti Gregory Brew, Washington Post’a yaptığı açıklamada petrol fiyatlarının zirve seviyelerinden gerilediğini ancak hâlâ savaş öncesi seviyelerin çok üzerinde olduğunu ve Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin eskisine kıyasla yalnızca çok küçük bir kısmı oluşturduğunu ifade etti.
Savaşın ekonomik sonuçları Körfez Arap ülkeleriyle de sınırlı kalmadı. Uluslararası Para Fonu (IMF), bu bölgedeki ülkelerin gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYİH) bu yıl genel olarak ortalama yüzde 5’e yakın bir düşüş yaşayacağını öngördü. Bahreyn, Katar ve Kuveyt; Hürmüz Boğazı rotasına olan bağımlılıklarının daha yüksek olması ve mal ile enerji transferi için uygun alternatif yollardan yoksun bulunmaları nedeniyle bu durumdan daha fazla zarar gördü.
Washington Post’un Bahreyn’den aktardığı raporda, bazı dükkânların kapalı olduğu, piyasa faaliyetlerinin azaldığı ve halkın ekonomik geleceğe dair endişe duyduğu ifade ediliyor. Ülkedeki bir motosiklet ve bisiklet ithalatçısı, savaş öncesinde bir ayda eline ulaşan malların artık dört ayda geldiğini, ABD’li müşterilerinin de bölgeyi terk ettiğini belirtti. İthalatçı, savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki transit aksamaları nedeniyle piyasanın durumunu “ölü” olarak nitelendirdi.
Bu arada askeri gerilim belirtileri de devam ediyor. Washington Post, İran’ın son günlerde Bahreyn’i birkaç kez dronlarla hedef aldığını, Kuveyt’teki bir üsse de dron ve füze saldırıları düzenlendiğinin bildirildiğini aktardı. Yemen’deki Ensarullah hareketinin de Suudi Arabistan’ı hedef almaya devam ettiği kaydedildi.
