Barış Araştırma Enstitüsü (SIPRI), 2016’dan günümüze kadar dünyada en çok silah
satışı yapan ülke ve şirketlerle ilgili verileri kamuoyuyla paylaştı. Rapora
göre, ABD en büyük silah satıcısı olurken Suudi Arabistan en büyük silah
alıcısı oldu.
SIPRI’nin Arabistan ile ilgili raporunu iki bölüme
ayırabiliriz:
SIPRI raporunun birinci bölümünde 2016-2020 yılları arasında
dünyada en büyük silah ithal eden bölgenin batı Asya olmasıdır. Suudi Arabistan
ise 2011-2015 yıllarına kıyasla yüzde 61 oranında artışla en büyük silah
ithalatçısı oldu.
Raporun ikinci bölümü ise 2016-2020 yılları arasında
Amerika’nın dünyada en büyük silah ihracatçısı olmasıdır. Amerika yapısı
silahların yaklaşık yüzde 47’si yani neredeyse yarısı kadar batı Asya’ya
yapılmıştır ve bunun yüzde 24’ü ise sadece Suudi Arabistan’a geçekleşmiştir. Bu
arada Suudi Arabistan’ın da satın aldığı silahların yüzde 79’u Amerika’dan
gerçekleşmiştir. Bu konu her şeyden ziyade Amerika ve Suudi Arabistan
arasındaki ilişkinin mahiyetini ortaya çıkartıyor.
Buna ilaveten Suudi Arabistan’ın askeri eğiliminin 3. Bölümü
de vardır ki SIPRI’nin raporunda buna değinilmemiştir. Suudi Arabistan’ın
2016-2020 yılları arasındaki askeri harcamaları ise en az 273 milyar dolar
olarak geçekleşmiştir; bu rakam, Arabistan yönetiminin tüm harcamalarının
yüzden 20,9’unu oluşturuyor.
Söz konusu verilere göre Suudi Arabistan devlet
harcamalarının önemli bir bölümünün askeri harcamaları oluşturduğu
söylenebilir. Şimdi sorulması gereken soru ise şu: acaba neden Arabistan
gelişmekte olan ülkeler arasında en fazla askeri harcamalara sahiptir?
Bunun ilk sebebi, Suudi Arabistan’ın Yemen’e karşı
başlattığı savaştır. Bu bağlamda Anadolu Ajansı, Suudi Arabistan verilerinin
incelemeleri sonucu, bu ülkenin Yemen’e karşı savaşa başlaması ile birlikte son
5 yılda Riyad rejimin bütçesinde askeri harcamalarının, eğitim ve sağlık
sektörü giderlerinden daha fazla olduğunu gösterdiğini duyurdu. Başka bir ifade
ile Yemen’e karşı savaş, Arabistan askeri harcamalarının artmasına sebep olan
bir faktör haline gelmiştir.
Al-i Suud’a göre batı Asya’daki güç dengesinin değişmemesi,
savaş ve müdahalecilikle sağlanabilir; hal bu ki savaş ve müdahale bu ülkenin
masraflarının artması, bütçe eksikliği ve Arabistan halkının ekonomik
sorunlarının artmasına neden olmuştur.
İkinci sebep ise Al-i Suud hanedanının, kendi bekasını dış
desteklere bağlı olduğunu düşünmesidir. Bu bağlılık, veliaht Muhammed bin
Salman’ın Cemal Kaşıkçı cinayeti dosyası nedeni ile krallık koltuğunu tehlikeye
sokacak kadar yoğundur. Bu bağlılık nedeni ile Al-i Suud mecburen petrol
gelirlerinin büyük bir bölümünü batı güçlerinden silah satın alamaya ayırmak
zorundadır.
Amerika eski bakanı Donald
Trump defalarca Al-i Suud hanedanına hakaret ederek, Riyad’a verdikleri
desteğin kesilmesi ile bu ülkenin güvenlik sorunu yaşayacağını söyledi.
SIPRI raporuna göre Suudi Arabistan’ın Amerika’dan en büyük
silah ithalatı yüzde 79 oranında gerçekleşmiştir. Bu da her şeyden çok,
Riyad’ın kendi güvenliğini Amerika’dan satın aldığını gösteriyor. Üstelik Suudi
Arabistan’ı hiçbir dış tehlike tehdit etmezken, Riyad’ın savaş yanlısı
politikaları bu ülkeye tehdit oluşturuyor.
Burada değinmek istediğimiz son nokta ise Suudi Arabistan’ın
silah ithalatı 2011-2015 yıllarına kıyasla 2016-2020 yıllarında yüzde 61
artarken Yemen savaşındaki müttefiki olan Birleşik Arap Emirlikleri’nin aynı
dönemdeki silah ithalatının yüzde 37 azalmasıdır.
