Bağdat, İran uçuşlarına getirilen yasağa karşı giderek büyüyen bir muhalefet dalgasıyla kuşatılmış durumda; direniş grupları desteğini çekmekle tehdit etti, parlamento kararı iptal ettirmek için bir kampanya başlattı ve sokaklar hareketlendi. Ancak Ez-Zeydi hükümeti bu kararın ABD yaptırımlarından kaçınmak için gerekli olduğunu belirterek muafiyet arayışında olduğunu ifade ediyor.
Ali ez-Zeydi hükümetinin İran uçuşlarının kabulünü durdurma kararı, Irak’ı gerilimin tırmandığı yeni bir aşamaya soktu. Özellikle parlamentoda ve “Koordinasyon Çerçevesi” (El-İtar et-Tenfizi) üyesi güçler arasında bu karara karşı çıkanların yelpazesi genişlerken, birden fazla vilayette protestolar patlak verdi ve direniş grupları bu kararın uygulanmasını etkisiz hale getirmek için havalimanlarında harekete geçme tehdidinde bulundu.
Iraklı yazar ve analist Fikar Fazıl, bu konudaki en son kaleme aldığı yazısında, Bağdat’ın bu adımı resmi olarak havalimanlarının ve havacılık sektörünün ABD tarafından yaptırıma uğramasını önlemek amacıyla alınmış ihtiyati bir tedbir olarak gördüğünü; ancak kararın iptal edilmesi veya uçuşların yeniden başlatılması için muafiyetler alınması yönündeki baskıların giderek arttığını açıklıyor.
Hükümetin Kararını Gözden Geçirmesi İçin Parlamenter Kampanya
Irak parlamentosunda ise hükümeti İran uçuşlarıyla ilgili son kararını gözden geçirmeye zorlamak amacıyla imza toplama kampanyası başlatıldı.
Irak Milletvekili Abbas el-Ulyavi, Lübnan’ın El-Ahbar gazetesine yaptığı açıklamada, 50’den fazla milletvekilinin bir araya gelerek imza toplamaya başladığını söyledi. Ulyavi, imza sayısının 100’ü aşacağını öngördü.
Ulyavi şu uyarıda bulundu: “Uçuşların durdurulması, büyük ölçüde ziyaretçi ve turist trafiğine bağımlı olan vilayetlerin, özellikle de Necef’in ekonomisini doğrudan etkilemektedir.”
Ulyavi sözlerine şöyle devam etti: “İran uçuşları bu şehrin havalimanı trafiğinin büyük bir kısmını oluşturmaktadır ve havalimanları, oteller, restoranlar ile turizmle bağlantılı sektörlerde çalışan binlerce kişi bu karardan zarar görecektir.”
Ayrıca parlamentoda Başbakan, Ulaştırma Bakanı ve Sivil Havacılık Kurumu Başkanı’nın gensoru ile çağrılması yönünde talepler dile getirildi.
Irak Parlamento Başkan Yardımcısı’ndan Sert Duruş
Irak Parlamentosu Birinci Başkan Yardımcısı Adnan Feyhan ed-Duleymi de sert bir tutum sergileyerek bu kararı “aceleci ve düşüncesizce” olarak niteledi; kararın iptal edilmemesi halinde olağanüstü bir oturum düzenleneceği tehdidinde bulunarak parlamentonun olası denetim mekanizmalarından bahsetti.
Duleymi duruşunu savunarak, Irak hukuk sisteminde belirli bir yasal dayanak veya bağlayıcı bir uluslararası yükümlülük bulunmadığı sürece, ABD’nin tek taraflı yaptırımlarının Irak’ı bunları uygulamakla otomatik olarak yükümlü kılmadığını ifade etti.
Halk Protestoları ve Direniş Gruplarının Tehdidi
Bu protestolar yasal kurumlarla sınırlı kalmadı; Irak’ın birden fazla vilayetinde bu karara karşı gösteriler ve protesto mitingleri düzenlendi ve “En-Nujaba” hareketi de İran ile uçuşlar yeniden başlamazsa havalimanlarında oturma eylemi yapılacağı tehdidinde bulundu.
Koordinasyon Çerçevesi de Ez-Zeydi’nin New York ziyaretini ve dış gelişmelerin Irak üzerindeki yansımalarını görüşmenin yanı sıra bu kararı değerlendirmek üzere kendisiyle bir toplantı gerçekleştirdi.
El-Ahbar gazetesi, bilgili bir siyasi kaynağa dayanarak bu koalisyon içinde görüş ayrılıkları olduğunu yazdı. Bazı unsurlar mevcut ekonomik ve güvenlik koşullarında Washington ile karşı karşıya gelmekten kaçınmanın gerekli olduğunu düşünürken, diğerleri İran uçaklarının kabulünün durdurulması kararının iptal edilmesi için baskı yapıyor; zira bu adımın Irak’ı ABD’nin İran’a yönelik tüm yaptırımlarına uymaya zorlayan bir emsale dönüşmesinden endişe ediyorlar.
Koordinasyon Çerçevesi’nin kıdemli bir üyesi de Lübnan gazetesine şunları söyledi: “Hükümet bu kararı esasen ABD yaptırımlarını önlemek amacıyla aldı; Bağdat bu aşamada bu yaptırımların uygulanmasından endişe duyuyor.”
Kıdemli üye ekledi: “Hükümet, ABD’li yetkililerle temas kurdu ve ekonomik ve insani koşullar nedeniyle Irak için, özellikle de bazı havalimanları için muafiyet talep etti.”
Söz konusu kıdemli üyenin belirttiğine göre, Koordinasyon Çerçevesi’nin Ez-Zeydi ile yaptığı toplantıda ayrıca, tedavi, ziyaret ve eğitim amaçlı uçuşların yeniden başlatılması için kararın kaldırılması veya bir muafiyet mekanizmasına ulaşılması imkanları da ele alındı.
Direniş Gruplarından Hükümete Verilen Desteğin Gözden Geçirileceği Uyarısı
Öte yandan Irak’taki direniş gruplarından bilgili bir kaynak şunları söyledi: “Eğer hükümet siyasi bir çözüm olmaksızın bu kararı uygulamaya devam ederse, gruplar hükümete verdikleri desteği yeniden gözden geçirecektir.”
Kaynak şu uyarıda bulundu: “Direniş grupları, hükümetin adımlarının kendilerini Amerikalılara teslim etme aracına dönüşmesini kabul etmeyecektir.”
Söz konusu kaynak, grupların tutumunu “silahların devlet elinde toplanması” konusuna da bağlayarak, ABD’nin İran’a yönelik yaptırımlarının hükümet tarafından yönetilme biçiminin, direniş gruplarının “silahların tek elde toplanması” sürecindeki tutumunu da etkileyeceği uyarısında bulundu.
Irak İçin Ağır Ekonomik Maliyetler Nedeniyle Siyasi Bir Değerlendirme Gerekliliği
Siyasi araştırmacı İbrahim es-Serac da bu kararı “düşüncesizce” olarak nitelendirdi ve Irak’ın ABD yaptırımlarına uyum sağlaması sonucunda ağır ekonomik maliyetler ödediğini söyledi.
Serac, Irak ile İran arasındaki ilişkilerin sadece uçuş konusuna indirgenemeyeceğini; bu ilişkilerin sınırlar, ticari çıkarlar, enerji ve dini ziyaretler gibi alanları da kapsadığını açıkladı. Mevcut koşullarda Irak ekonomisine ilave yükler bindirilmesi, ciddi bir siyasi değerlendirmeyi gerektirmektedir.
Not: bu analiz farsnews.ir sitesinden alınarak tercüme edilmiştir
