Önde gelen Amerikalı stratejist Robert Kagan, PBS’na verdiği röportajda, İran’la yaşanan gerilimin ABD’nin zayıflayan küresel konumunu ortaya çıkardığını savundu.
Program sunucusu, Kagan’ın neo-muhafazakâr bir düşünce kuruluşunun kurucularından biri olduğunu ve yıllarca ABD’nin Irak’a askeri müdahalesini savunduğunu hatırlatarak, kendisinin yurt dışındaki Amerikan askeri müdahalelerine karşı biri olmadığını vurguladı. Sunucu ayrıca Kagan’ın kısa süre önce yaptığı şu değerlendirmeyi gündeme getirdi:
“İran’la yaşanan bu çatışma, başladığını bitiremeyen, güvenilmez ve yetersiz bir Amerika görüntüsü ortaya koydu. Bu nedenle ABD için yenilgi yalnızca mümkün değil, aynı zamanda muhtemeldir.”
Sunucunun, “Neden yenilginin kaçınılmaz olduğundan bu kadar eminsiniz?” sorusuna Kagan şu yanıtı verdi:
“Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak için hangi seçeneğe sahip olduğunu gerçekten göremiyorum. Eğer İran bu çatışmayı mevcut haliyle, yani Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü koruyarak sonlandırırsa, Körfez’deki dengeler tamamen değişecektir.”
Kagan’a göre İran şu anda bölgesel denklemde “direksiyondaki taraf” konumunda bulunuyor. Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolün İran’a yalnızca ABD’ye karşı değil, tüm dünyaya karşı büyük bir güç ve baskı aracı sağladığını ifade eden Kagan, şu değerlendirmede bulundu:
“Eğer İran geçiş ücreti alabilir, hangi geminin ne zaman boğazdan geçeceğine karar verebilirse, bu olağanüstü bir güç anlamına gelir.”
Kagan, Trump yönetiminin bu sorunu çözebilecek etkili bir seçeneğe sahip olmadığını savunarak, ABD’nin 37 gün boyunca İran’ı yoğun şekilde bombalamasına rağmen Tahran’ın geri adım atmadığını ve boğazı açmaya yönelik hiçbir taviz vermediğini söyledi.
Amerikalı stratejiste göre geriye kalan tek seçenek, İran’a karşı kapsamlı bir kara harekâtı düzenlemek:
“Eğer gerçekten rejimi devirmek ve boğazı açmak istiyorsanız, geriye yalnızca tam kapsamlı bir kara işgali kalıyor. Ama ne Donald Trump’ın ne de Amerikan halkının bunu isteyeceğini düşünüyorum.”
Kagan ayrıca İran’ın farklı noktalardan boğazdan geçen gemilere saldırı düzenleyebileceğini, ABD’nin ise mevcut imkânlarla tüm gemileri koruyamayacağını ifade etti.
İsrail açısından da savaşın “felaketle sonuçlanma potansiyeli” taşıdığını söyleyen Kagan, bölgedeki güç dengesinin ABD ve İsrail’den İran ve müttefiklerine doğru kaydığını savundu.
Mevcut tabloya “dürüstçe bakıldığında” savaşı yeniden başlatmaktan en çok korkan tarafın İran değil ABD olduğunu belirten Kagan, şu ifadeleri kullandı:
“Trump’ın yeniden askeri operasyon emri vermesi imkânsız değil. Ancak İranlıların buna gerçekten inanacağını sanmıyorum. Ayrıca böyle bir saldırının etkili olacağına da inanacaklarını düşünmüyorum.”
Kagan’a göre ABD, geçmişte Körfez bölgesinin tartışmasız hegemon gücüydü ve birçok ülke Washington’ın güvenlik garantilerine dayanıyordu. Ancak bugün ABD’nin yalnızca barışı sağlayamadığını değil, stratejik muhakemesine de güvenilemeyeceğini gösterdiğini savundu.
Bu nedenle Körfez ülkelerinin artık alternatif güvenlik ortakları aramaya başladığını ifade etti.
Metnin sonunda yer alan değerlendirmelerde ise İran açısından şu sonuçların çıkarıldığı belirtildi:
- Hürmüz Boğazı’nın en az iki ay daha kapalı tutulması gerektiği,
- Kademeli yeniden açılış sonrasında gemilerden ciddi geçiş ücretleri alınmasının unutulmaması gerektiği; bunun en az yük değerinin yüzde 10’u düzeyinde olması gerektiği,
- Hürmüz Boğazı’na alternatif güzergâhların İran füzeleri açısından öncelikli hedef hâline gelmesi gerektiği ifade edildi.
