Tahran ve Maskat, yürütülen yoğun teknik ve diplomatik temasların ardından Hürmüz Boğazı’na giriş ve çıkış için yeni güzergâhlar konusunda nihai mutabakata vardı; ancak bu anlaşmanın yürürlüğe girmesi Boğaz’ın derhal açılacağı anlamına gelmiyor ve süreç İran’ın ilan ettiği şartların yerine getirilmesine bağlı bulunuyor.
İran ile Umman arasındaki mutabakat zaptının son detaylarına ilişkin bilgi veren bilgilendirilmiş bir kaynak, Eylül ayının başlarında sağlanan nihai uzlaşmanın ardından Tahran ve Maskat arasındaki mutabakatın yakında Fars Körfezi’ne kıyıdaş ülkelerin dışişleri bakanlarının katılımıyla düzenlenecek toplantıda ilan edileceğini bildirdi.
Bu mutabakatın yalnızca İran ile Umman arasında yapıldığı, diğer ülkelerin ise yalnızca geçiş düzenlemeleri ve yeni güzergâh detaylarından haberdar edilmesi ve uluslararası kamuoyuna zımni itirazsızlıklarının gösterilmesi amacıyla toplantıda yer alacakları belirtildi.
Yeni Güzergâhların Detayları
Söz konusu mutabakat kapsamında Boğaz’a giriş ve çıkış hatlarının teknik özellikleri belirlendi:
- Giriş Güzergâhı: Fars Körfezi’ne giriş rotası tamamen İran’ın karasuları içerisinden geçecek.
- Çıkış Güzergâhı: Körfez’den çıkış rotasının bir bölümü de yine İran karasuları dâhilinde yer alacak.
Geçişler tamamen İran’ın belirlediği düzenlemelere tabi olacak. Mutabakatın uygulanmasıyla birlikte, ABD’nin açılması konusunda ısrarcı olduğu ve yeni gerginliklerin ana kaynağını oluşturan güney güzergâhı tamamen kapatılacak.
Gerçekleştirilecek bölgesel toplantıya İran, Umman ve diğer Körfez ülkelerinin yanı sıra Irak da katılacak. Ancak bu ülkeler yalnızca teknik görüşmelerde alınan kararlar hakkında bilgilendirilecek; tüm detaylar İran ve Umman arasındaki ikili toplantılarda netleştirildi.
“Hürmüz Boğazı Kendiliğinden Açılmayacak”
Kaynak, mutabakatın Hürmüz Boğazı’nın açıldığı anlamına gelmediğinin altını çizdi:
“İran, Hürmüz Boğazı’nın yeniden seyrüsefere açılması için 7 maddelik şartlarını aracılar vasıtasıyla Amerikan tarafına iletmiştir. İran İslam Cumhuriyeti’nin üst düzey makamlarınca onaylanan bu 7 şart tamamen yerine getirilmediği sürece Hürmüz Boğazı kapalı kalmaya devam edecektir. Dolayısıyla İran-Umman mutabakatı Boğaz’ın açılması demek değildir; aksine Boğaz açılacaksa hangi çerçevede açılacağını belirleyen ve İran’ın bölgedeki egemenlik hakkını pekiştiren büyük bir adımdır. Boğaz’ın açılması tamamen ABD tarafının İran’ın şartlarını uygularken takınacağı tutuma bağlıdır.”
