Bu ülke yıllık olarak milyarlarca dolar silah bu ülkelerden alıp depoluyor.
Suudi koalisyonu Mart 2015’ten beri Yemen aleyhinde savaş başlatmasına rağmen
Batılı ülkelerin bu ülkeye silah satışı devam etmiştir. Bu doğrultuda Kanada
ise son zamanda Suudi Arabistan’a silah ve askeri teçhizat satışı yasağını
kaldırmak istediğini ve 11.3 milyar dolar değerinde askeri bir sözleşme
imzalamak istediğini bildirdi.
Bu çerçevede yüzlerde Dinamics General Şirketi yüzlerce
zırhlı araç satışı hususunda Riyad ile müzakereye başlamıştır. Kanada dışişleri bakanı François
Phillip Champange ise bu sözleşme
ve müzakereler hususundaki ilerlemelerin Amerika sertifikası ile çalışan
General Dinamics şirketi elinin altında binlerce iş fırsatını koruyacağını
belirtti.
Defalarca Suudileri insan haklarını ihlal etmekle suçlayan
ve insan hakları öncüsü olduklarını iddia eden Kanadalıların tüm bu tutumlarına
rağmen bu girişim Kanada Başbakanı Justin Trudeaux’nun Aralık 2018
açıklamalarından geri adım attığını gösteriyor. Trudeaux o dönemde bu
sözleşmenin iptalini istemişti. Tabii
Ottawa şimdi de bu girişimini sözde meşrulaştırmak için Suudiler için bu
teçhizatı ve silahları kullanmak hususunda şartlar belirlemiştir. Bu hususta
ise Kanada dışişleri bakanı tekrar müzakere edilen sözleşme maddelerine göre
Ottawa, Riyad’ın sözleşme dışında bu teçhizatı kullandığını anlaması halinde
istediği şekilde bu teçhizatın satış izinlerini erteleyebileceğini yada iptal
edebileceğini söyledi.
Champagne şöyle bir iddiada bulundu:” Bu Suudi Arabistan’a her şeyi ihraç
edebileceği açık bir çek olarak algılanmamalıdır. “
Tabii Kanada dışişleri bakanı bu temelsiz açıklamalarının
devamında Suudi Rejime yönelik klişe eleştirilerde bulunarak sözde insan
hakları özellikle de Suudi Arabistan’da insan hakları hususunda kaygıları
olduğunu da dile getirdi.
Kanada başbakanı Trudeaux ise bu sözleşmenin detayı ve
miktarı ile ilgili bilgi vermedi. Kanada dışişleri bakanı Champagne ise bu sözleşmenin iptalinin tazminatının neredeyse bu sözleşmenin miktarına denk
geldiğini söyledi. Kanada 2014 yılında
Suudi Arabistan’a Amerika’nın General Dinamics şirketi aracılığı ile hafif
zırhlı araçlar ihraç etme anlaşması imzaladı. Bu sözleşme Kanada tarihinde en büyük askeri anlaşma olup
Kanada’nın eyaletlerinden Ontario’nun Güney Batı’sında 3 bin kadar iş fırsatı yarattı.
Bu şirket ise Kanada hükümetinin tek taraflı olarak bu
sözleşmeden ayrılmasının bu şirkete milyarlarca dolarlık zarar verceğini
belirtmişti. Daha önce de Kanada
riyakarlık çerçevesinde Kanada yapımı
zırhlı araçların Yemen savaşında kullanılması hususunda kaygılarını bildirmişti.
Buna rağmen görünen o ki Kanadalı silah
fabrikatörleri ve devlet adamları için ekonomik çıkarlar insan haklarından daha
önemlidir. Bu yüzdendir ki tüm vaatlerine rağmen Suudi Rejime silah satışını
devam ettirmek istiyorlar.
Suudi Arabistan’a tekrar silah satışlarına başlaması aslında
Kanada’da sivil ve siyasi kurum ve kuruluşların
da eleştirilerine yol açmıştır.
Muhalif partilerden Yeni Demokrat Partisi ise şöyle bir
açıklamada bulunmuştur:” Ottawa, uygun olmayan insan hakları dosyalarına
sahip despot ve demokratik olmayan bir
devlete zırhlı araçlar göndermektedir. Bu sözleşme feshedilmelidir. “
Burada dikkat çekici nokta ise Yemen savaşında Suudilerin en çok
kullandıkları savaş teçhizatları ve araçları arasında hafif zırhlı araçların
yer almasıdır. Tüm insan hakları kurum
ve kuruluşlarının Yemenli sivillerin katletilmelerin dair raporlara rağmen ve de Suudi Rejiminin insan hakları ihlalleri
hususunda kınanmasına rağmen Kanada Suudi Arabistan’ın teçhizatını karşılamakta
ve bu zalimane savaşın devam etmesinde büyük bir role sahiptir.
BMT İnsan Hakları Yüksek Komiserliğinin raporuna göre Suudi koalisyonunun Yemen’e karşı açtığı
savaşın en büyük kurbanları siviller olmuşlardır. Bu savaş sırasında on
binlerce sivil Yemenli hayatını kaybetmiş ve milyonlarca insan da açlıkla göğüs
göğüse gelmiştir. Böylece en büyük insani kriz dünyada yaşanmıştır.
