Amerikan haber ajansı Bloomberg’in verilerine göre, Hürmüz Boğazı artık tamamen İran’ın kontrolü altında bulunuyor ve Tahran’la koordinasyon olmadan geçiş mümkün değil.
Bloomberg’in pazar günü yayımladığı son navigasyon verileri, Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin tamamen durduğunu gösteriyor. Rapora göre, bu hayati su yolundan geçişler artık yalnızca İran’dan önceden izin alan gemilerle sınırlı.
İran Meclisi’nin bu kritik geçiş noktasında deniz taşımacılığını düzenlemeye yönelik 12 maddelik kapsamlı planını açıklamasından sadece birkaç gün sonra, uydu verileri Basra Körfezi’ndeki ticari hareketliliğin tamamen İran denetimi altında gerçekleştiğini ortaya koydu. Meclis Başkanvekili Ali Nikzad tarafından detayları açıklanan plana göre, “düşman” ülkelere ait gemilerin geçişi savaş tazminatı ödemesine bağlanırken, diğer gemiler de İran’dan izin almak zorunda.
Petrol tankerleri Tahran’la koordinasyonla geçiyor
Bu hafta boğazdaki deniz faaliyetleri en düşük seviyeye inerken, yalnızca Çin ve Pakistan gibi bölgesel müttefiklerle bağlantılı sınırlı sayıda geminin geçişine izin verildi.
Takip verilerine göre, Kuveyt’ten 511 bin varil petrol taşıyan Pakistan’a ait “Khairpur” adlı tanker, perşembe gecesi Tahran’la koordinasyon sağladıktan sonra, Kaşm ve Larak adaları yakınındaki onaylı rotayı izleyerek boğazdan geçti.
Yeni sistemin, gemilerin hareket etmeden önce tüm belgelerini sunmalarını, ardından onay kodu almalarını ve Devrim Muhafızları’na ait botlar eşliğinde kontrollü bir koridordan geçmelerini zorunlu kıldığı belirtiliyor.
Bir başka büyük tanker de İran izniyle geçti
Marshall Adaları bayraklı ve Hindistan Petrol Şirketi (IOC) tarafından satın alınan 45 bin ton sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) taşıyan dev tanker “Suroshakti” de cumartesi günü İran’ın izniyle boğazdan geçti. Gemi, Tahran’ın onayladığı kuzey rotasını izleyerek Larak ve Kaşm adaları üzerinden Hint Okyanusu’na ulaştı.
Hindistan’ın artan enerji ihtiyacının, özellikle mutfak gazı sıkıntısı nedeniyle, bu tür geçişler için İran’dan izin alma zorunluluğunu beraberinde getirdiği ifade ediliyor.
ABD etkisiz kalıyor
İran’ın Fars Körfezi’ndeki deniz trafiği üzerindeki kontrolünü artırmasıyla birlikte, ABD donanmasının bölgede etkili bir rol oynayamadığı belirtiliyor. Haber kaynakları, bazı denizcilik şirketlerinin ABD’den eskort talep ettiğini, ancak “yüksek risk” gerekçesiyle bu taleplerin kabul edilmediğini aktarıyor.
Suudi Arabistan’ın da hafta başında Mısır’daki santrallere gönderilmek üzere planladığı 4,2 milyon varil petrol sevkiyatını, gerekli izinleri alamadığı için son anda iptal ettiği bildirildi.
Orta Doğu’da yeni deniz düzeni
Ortaya çıkan bu yeni durumun, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolün artık bölge dışı güçlerin eski kurallarına göre işlemediğini gösterdiği ifade ediliyor. Reuters’ın aktardığına göre, İranlı yetkililer savaş sonrası dönemde boğazın eski statüsüne dönmeyeceğini dile getirmiştir.
Buna göre, bu stratejik geçiş noktasındaki tüm ticari faaliyetler artık İran’ın askeri ve liman otoritelerinin kurallarına ve iznine bağlı olacaktır.
Denizcilik veri şirketi Kpler’in verilerine göre, ABD ve İsrail’in şubat ayındaki saldırılarının ardından, koordinasyonsuz gemi geçişleri yüzde 95’ten fazla azalmıştır.
İran’ın jeopolitik ağırlığı artıyor
El Cezire’nin kıdemli ekonomi muhabirinin analizine göre, İran Fars Körfezi’ndeki güç dengelerini değiştirerek bölgedeki tek kutuplu yapıyı fiilen sona erdirmiştir. Reuters’ın da doğruladığı üzere, mevcut durumda Körfez’deki her türlü ticari ve askeri faaliyet İran’ın denetiminden geçmektedir.
Dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’sinin bu boğazdan geçtiği göz önüne alındığında, önümüzdeki dönemde yalnızca enerji fiyatlarının değil, aynı zamanda geçişlere izin veren jeopolitik dengelerin belirleyici olacağı değerlendirilmektedir.
